లివర్ సిరోసిస్ అనేది కాలేయంలోని ఆరోగ్యకరమైన కణజాలం స్థానంలో మచ్చలు (Scar tissue) ఏర్పడే ఒక వ్యాధి. అతిగా మద్యం సేవించడం, ఊబకాయం లేదా ఇన్ఫెక్షన్ల వల్ల కాలేయం దీర్ఘకాలం పాటు వాపుకు గురవ్వడం వల్ల ఇది సంభవిస్తుంది. ఇది ఒకసారి వస్తే జరిగిన నష్టాన్ని పూడ్చడం కష్టం, కానీ సరైన ఆహారం మరియు వ్యాయామంతో దీనిని నిర్వహించవచ్చు. కాలేయం మరింత దెబ్బతినకుండా ఉండాలంటే మీరు నివారించాల్సిన ఆహారాలు ఇవే:
1. ఉప్పు ఎక్కువగా ఉండే పదార్థాలు (High-Sodium Foods): సోడియం వల్ల శరీరంలో నీరు చేరుతుంది, దీనివల్ల పొట్ట ఉబ్బరం (Ascites) మరియు కాళ్ల వాపులు వస్తాయి. క్యాన్డ్ సూప్‌లు, చిప్స్, నమ్కీన్, ఊరగాయలు, ఇన్‌స్టంట్ నూడుల్స్ మరియు హోటల్ భోజనానికి దూరంగా ఉండాలి. రోజువారీ సోడియం తీసుకోవడం 1,500-2,000 మి.గ్రా మించకూడదు.
2. మద్యం (Alcohol): సిరోసిస్ రోగులు మద్యాన్ని ముట్టుకోకూడదు. ఇది మిగిలి ఉన్న ఆరోగ్యకరమైన కాలేయ కణాలను కూడా వేగంగా నాశనం చేస్తుంది. ఇది శరీరంలో అమ్మోనియా స్థాయిలను పెంచి, మెదడు పనితీరును మందగింపజేస్తుంది (Confusion). దీనికి బదులుగా హెర్బల్ టీ లేదా మంచినీటిని ఎంచుకోండి.
3. ప్రాసెస్ చేసిన మరియు వేయించిన ఆహారాలు: ఫ్రెంచ్ ఫ్రైస్, పకోడాలు, సమోసాలు మరియు బర్గర్లలో ఉండే ట్రాన్స్ ఫ్యాట్స్ కాలేయంపై భారాన్ని పెంచుతాయి. పదేపదే వేయించిన నూనెల వల్ల కలిగే ‘ఫ్రీ రాడికల్స్’ కాలేయ కణాలపై దాడి చేస్తాయి. వీటికి బదులుగా ఆవిరిపై ఉడికించిన లేదా ఉడకబెట్టిన ఆహారాలను తక్కువ ఆలివ్ ఆయిల్‌తో తీసుకోవడం ఉత్తమం.
4. రెడ్ మీట్ మరియు ప్రాసెస్ చేసిన మాంసం: గొర్రె, మేక లేదా పంది మాంసం మరియు సాసేజ్ వంటివి జీర్ణం కావడం చాలా కష్టం. వీటిలో ఉండే శాచురేటెడ్ ఫ్యాట్స్ కాలేయ వాపును పెంచుతాయి. వీటికి బదులుగా పప్పు ధాన్యాలు, టోఫు లేదా గుడ్డులోని తెల్లసొన వంటి తక్కువ కొవ్వు ఉండే ప్రోటీన్లను ఎంచుకోండి.
5. పచ్చి లేదా సరిగ్గా ఉడకని ఆహారాలు: సిరోసిస్ వల్ల రోగనిరోధక శక్తి తగ్గుతుంది. కాబట్టి పచ్చి చేపలు (Sushi), పచ్చి గుడ్లు లేదా సరిగ్గా కడగని సలాడ్ల వల్ల ఇన్ఫెక్షన్లు వచ్చే ప్రమాదం ఉంది. మాంసాన్ని కనీసం 74 డిగ్రీల సెల్సియస్ వద్ద బాగా ఉడికించి మాత్రమే తినాలి.
6. చక్కెర కలిగిన ఆహారాలు మరియు పానీయాలు: సోడాలు, మిఠాయిలు, పేస్ట్రీలు మరియు మైదాతో చేసిన పదార్థాలు రక్తంలో చక్కెరను పెంచుతాయి. ఇది ఇన్సులిన్ రెసిస్టెన్స్‌కు దారితీసి కాలేయం మరింత దెబ్బతినేలా చేస్తుంది. పండ్ల రసాల కంటే ఒక చిన్న ఆపిల్ వంటి పండును నేరుగా తినడం మంచిది.
7. అధిక కొవ్వు ఉండే పాల పదార్థాలు: వెన్న తీయని పాలు, వెన్న, నెయ్యి, పనీర్ వంటివి కాలేయానికి భారమవుతాయి. ఇవి పిత్తాశయంలో రాళ్లు ఏర్పడటానికి (Gallstones) కారణం కావచ్చు. స్కిమ్డ్ మిల్క్ లేదా తక్కువ కొవ్వు ఉన్న పెరుగును వాడండి.