న్యూయార్క్: ఇరాన్ యుద్ధం మరియు అమెరికా జోక్యం కారణంగా అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో ముడి చమురు (Crude Oil) ధరలలో పెను మార్పులు సంభవిస్తున్నాయి.
నిన్న తగ్గుముఖం పట్టిన బ్రెంట్ క్రూడాయిల్ ధర, నేడు మళ్లీ బ్యారెల్‌కు 100 డాలర్ల కంటే పైకి ఎగబాకింది. అమెరికా మరియు ఇరాన్ మధ్య చర్చలు జరుగుతున్నాయన్న విషయంలో వస్తున్న పరస్పర విరుద్ధ సమాచారమే దీనికి ప్రధాన కారణం. దాడులను ఐదు రోజుల పాటు నిలిపివేస్తున్నట్లు ట్రంప్ ప్రకటించడంతో 10 డాలర్ల వరకు తగ్గిన ధర, ఇరాన్ ఆ వార్తలను ఖండించగానే ఒక్కసారిగా 100 డాలర్లు దాటిపోయింది. అసలేం జరుగుతోంది? ట్రంప్ వ్యూహం ఏమిటి? ఇరాన్ కనిపెట్టిన విషయమేమిటో చూద్దాం.
నేపథ్యం: ఫిబ్రవరి 28న ఇరాన్‌పై అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దాడులు చేయడంతో యుద్ధం మొదలైంది. దీనికి ప్రతిచర్యగా ఇరాన్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత కీలకమైన ‘హోర్ముజ్ జలసంధి’ని పూర్తిగా మూసివేసింది. ప్రపంచంలోని 20% ముడి చమురు, సహజ వాయువు ఈ మార్గం ద్వారానే సరఫరా అవుతాయి. ఇది మూతపడటంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన కొరత ఏర్పడి ధరలు ఆకాశాన్నంటాయి.
ట్రంప్ హెచ్చరిక – ఇరాన్ ప్రతిస్పందన: గత శనివారం ట్రంప్ స్పందిస్తూ.. “48 గంటల్లో హోర్ముజ్ జలసంధిని తెరవకపోతే ఇరాన్ విద్యుత్ కేంద్రాలను మట్టం చేస్తాం” అని హెచ్చరించారు. దీనికి ఇరాన్ కూడా ధీటుగా బదులిస్తూ.. అరబ్ దేశాలలోని మంచినీటి ప్లాంట్లు, అమెరికా స్థావరాలపై దాడులు చేస్తామని బెదిరించింది. ఈ ఉద్రిక్తతల వల్ల చమురు ధర బ్యారెల్‌కు 113 డాలర్ల వరకు చేరింది.
ట్రంప్ ‘శాంతి’ మంత్రం – ఇరాన్ ఖండన: నిన్న పరిస్థితి అకస్మాత్తుగా మారింది. ఇరాన్‌తో చర్చలు జరుగుతున్నాయని, అందుకే దాడులు ఆపుతున్నామని ట్రంప్ ప్రకటించారు. దీంతో యుద్ధ భయం తగ్గి ధరలు 10% కంటే ఎక్కువ పడిపోయాయి. అయితే నేడు ఇరాన్ ఈ విషయాన్ని పూర్తిగా తోసిపుచ్చింది. “మేము అమెరికాతో మాట్లాడలేదు; వారు మార్కెట్‌ను మోసం చేస్తున్నారు” అని ఇరాన్ స్పష్టం చేసింది. చమురు ధరలను తగ్గించడానికే ట్రంప్ ఇలాంటి దౌత్య నాటకాలు ఆడుతున్నారని ఇరాన్ ఆరోపించింది. ఈ అయోమయంతో ధరలు మళ్లీ 4% పెరిగి 104 డాలర్లకు చేరుకున్నాయి.
స్టాక్ మార్కెట్ల పరిస్థితి: చమురు దిగుమతులపై ఆధారపడిన జపాన్, హాంగ్ కాంగ్ మరియు దక్షిణ కొరియా వంటి ఆసియా దేశాల స్టాక్ మార్కెట్లు సోమవారం పడిపోయినా, మంగళవారం నాటికి 0.8% నుండి 2.2% వరకు కోలుకున్నాయి. కానీ యూరోపియన్ మార్కెట్లు (యూకే, జర్మనీ) ఇంకా స్వల్ప నష్టాల్లోనే ఉన్నాయి.
చర్చలు ఎందుకు ముఖ్యం? ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ యథాస్థితికి రావాలంటే అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య చర్చలు జరగడం అత్యవసరం. చమురు ధరలు తగ్గితేనే భారత్, చైనా వంటి దేశాలు ద్రవ్యోల్బణం నుండి తప్పించుకోగలవు. చర్చలు సఫలమై హోర్ముజ్ జలసంధి తెరుచుకుంటేనే పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు తగ్గుతాయి. అప్పుడే అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో నెలకొన్న ఈ ‘అనిశ్చితి’కి తెరపడుతుంది.