న్యూఢిల్లీ: మధ్యప్రాచ్యంలో ఘర్షణలు కొనసాగుతున్నాయి. ప్రస్తుతానికి యుద్ధం ముగిసే సూచనలు కనిపించడం లేదు. ఈసారి పెట్రోల్, గ్యాస్ సరఫరాకు తీవ్ర అంతరాయం కలిగింది. ఈ పరిస్థితి కరోనా కాలం నాటి ప్రమాదాన్ని మళ్లీ తెచ్చిపెడుతుందేమోనన్న భయం వ్యక్తమవుతోంది. ఇది మన దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై చూపే ప్రభావం గురించి వివరంగా చూద్దాం.
అంతర్జాతీయ ఇంధన సంక్షోభం
మధ్యప్రాచ్య సంక్షోభం వల్ల అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఇంధన కొరత ఏర్పడింది. దీనివల్ల ఫిలిప్పీన్స్ ఇప్పటికే ఎమర్జెన్సీ ప్రకటించింది. శ్రీలంక, పాకిస్థాన్ వంటి దేశాలు ఇప్పటికే ‘వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్’ వంటి సలహాలు ఇవ్వగా, ఫిలిప్పీన్స్ ఒక అడుగు ముందుకేసి అత్యవసర పరిస్థితిని విధించింది. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా మరోసారి లాక్‌డౌన్ భయాలను రేకెత్తిస్తోంది.
భయం దేని గురించి?
కరోనా కాలంలో వైరస్ వ్యాప్తి, ఆక్సిజన్ కొరత గురించి ఆందోళన ఉండేది. కానీ ఇప్పుడు.. “పెట్రోల్ దొరుకుతుందా? గ్యాస్ సిలిండర్ వస్తుందా?” అనే ప్రశ్నలు వినిపిస్తున్నాయి. ఫిబ్రవరి 28న యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుండి అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో ముడి చమురు ధరలు 40% పైగా పెరిగాయి.
హోర్ముజ్ జలసంధి దిగ్బంధం
ప్రస్తుతం హోర్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) మూతపడింది. భారత్ వంటి చమురు దిగుమతులపై ఆధారపడే ఆసియా దేశాలకు ఇది గట్టి దెబ్బ. ఆసియా దేశాల వద్ద ఉన్న ఇంధన నిల్వలు కేవలం కొన్ని వారాలకే సరిపోతాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఇది కరోనా లాక్‌డౌన్ లాగా రాత్రికి రాత్రే దేశాన్ని స్తంభింపజేయకపోయినా, మెల్లమెల్లగా ఆ పరిస్థితి వైపు తీసుకెళ్లే ప్రమాదం ఉందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.
భారత్ పరిస్థితి ఏంటి?
భారతదేశానికి వచ్చే ముడి చమురులో 80% కంటే ఎక్కువ హోర్ముజ్ జలసంధి గుండానే వస్తుంది. ఈ మార్గం మూతపడటంతో ప్రభుత్వం దేశీయ అవసరాలకే ప్రాధాన్యత ఇస్తూ ఎగుమతులను తగ్గించింది. పారిశ్రామిక గ్యాస్ వినియోగంపై ఆంక్షలు విధిస్తూ, ఎల్పీజీ (LPG) ఉత్పత్తిని పెంచింది. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నేరుగా హెచ్చరిస్తూ.. ఈ సంక్షోభం ముందెన్నడూ లేని ఆర్థిక, మానవతా సవాళ్లను విసురుతోందని, కరోనా కాలం లాగే భారత్ సిద్ధంగా ఉండాలని సూచించారు.
ఇప్పుడైతే ఇబ్బంది లేదు.. కానీ!
ప్రస్తుతానికి భారత్‌లో ఇంధన కొరత లేదని అధికారులు ధృవీకరిస్తున్నారు. అయితే, ఈ పరిస్థితి ఎంతకాలం ఉంటుందో ఎవరికీ తెలియదు. ఒకవేళ ఇంధనం, ఎరువుల సరఫరా తగ్గితే.. రవాణా, ఉత్పత్తి, వ్యవసాయం దెబ్బతిని “పరోక్ష లాక్‌డౌన్” ప్రభావాలను చూపుతుంది.
- నిల్వలు: భారత చమురు నిల్వలు కేవలం 9-10 రోజులకు మాత్రమే సరిపోతాయి. అంతర్జాతీయంగా ఉండాల్సిన 90 రోజుల నిల్వలతో పోలిస్తే ఇది చాలా తక్కువ. చమురు సరఫరా పూర్తిగా నిలిచిపోతే కఠినమైన నియంత్రణలు తప్పవు.
ముగింపు
బహిరంగంగా లాక్‌డౌన్ ఉత్తర్వులు రాకపోయినా, మధ్యప్రాచ్య యుద్ధం కొనసాగితే ఇంధన వినియోగంపై ఆంక్షలు విధించాల్సిన పరిస్థితి రావచ్చు. పెట్రోల్ ధరల పెరుగుదల లేదా సరఫరాలో అంతరాయం భారత్‌ను ఒక తాత్కాలిక లాక్‌డౌన్ స్థితిలోకి నెట్టేస్తుందన్న ఆందోళన పెరుగుతోంది.