‘తాతల ఆస్తి కదా, వాటా ఉండాల్సిందే!’ అంటే ఇక కుదరదు; సుప్రీంకోర్టు సంచలన తీర్పు, కొత్త నియోమాలు ఏంటి?

ఆస్తి నిబంధనలు: సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన తాజా తీర్పులతో వారసత్వ ఆస్తిపై హక్కుల నిబంధనలు మారిపోయాయి. ఇప్పుడు కేవలం రక్త సంబంధం ఉన్నంత మాత్రాన ఆస్తిలో వాటా రాదు. ఆ ఆస్తి ఉమ్మడి కుటుంబానిదేనని నిరూపించాల్సిన బాధ్యత ఇప్పుడు వాటా కోరుతున్న వ్యక్తిపైనే ఉంటుంది.

ముంబై: ఆస్తి తగాదాలు, రక్త సంబంధాల మధ్య దూరం నేటి కాలంలో ఒక చేదు నిజం. “ఇది మా తాతల ఇల్లు, ఇందులో నాకు హక్కు ఉంది” లేదా “తండ్రి భూమిపై నాకు పుట్టుకతోనే అధికారం ఉంది” అని మనం వింటూ ఉంటాం. అయితే, సుప్రీంకోర్టు తాజా తీర్పులు ఆస్తి హక్కుల సమీకరణాలనే మార్చేసాయి. కేవలం బంధుత్వం ఉన్నందున మీకు ఆస్తిలో వాటా లభిస్తుందని గ్యారెంటీ లేదు. అసలు ఈ కొత్త నియమాలు ఏంటి? మీ దగ్గర ఏ పత్రాలు ఉండాలి? సులభంగా అర్థం చేసుకుందాం.

హిందూ వారసత్వ చట్టం 1956 ప్రకారం, ఉమ్మడి కుటుంబంలో జన్మించినంత మాత్రాన మీరు ప్రతి ఆస్తికి యజమాని కాలేరు. 2023 మరియు 2025లో ఇచ్చిన తీర్పుల్లో కోర్టు మూడు విషయాలను నిరూపించాలని స్పష్టం చేసింది:

1. పూర్వీకులతో మీకు ఉన్న చట్టపరమైన సంబంధం.
2. ఉమ్మడి కుటుంబ పద్ధతి ఇప్పటికీ ఉందా?
3. ఈ ఆస్తి గతంలో ఎప్పుడైనా చట్టపరంగా పంపిణీ జరిగిందా?

ఒక ఆసక్తికరమైన కేసు: సుప్రీంకోర్టు ముందుకు వచ్చిన ఒక కేసులో, ఒక సోదరుడు తన తండ్రి పాత భూమిని అమ్మి వచ్చిన డబ్బుతో కొత్త ఆస్తిని కొన్నారని, అందుకే అందులో వాటా కావాలని కోరాడు. అయితే, ఆ పాత భూమి బంజరు భూమి అని, తండ్రి తన సొంత జీతంతోనే కొత్త ఆస్తిని కొన్నారని రెండో సోదరుడు ఆధారాలు చూపాడు. కోర్టు తీర్పు: ఒకవేళ తండ్రి తన సొంత సంపాదనతో (Self-acquired) ఆస్తిని కొనుగోలు చేసి ఉంటే, పిల్లలు దానిపై హక్కు కోరలేరు. ఆ ఆస్తిని ఎవరికి ఇవ్వాలనేది పూర్తిగా తండ్రి ఇష్టం.

కొత్త ‘భారతీయ సాక్ష్య అధినియమం 2023’ (సెక్షన్ 104-106) ప్రకారం, ఎవరైతే ఆస్తిపై హక్కు కోరుతున్నారో, వారే దానిని నిరూపించాలి. కేవలం ఆస్తిని ఆధీనంలో ఉంచుకోవడం అంటే యజమాని కావడం కాదు. అలాగే, ‘ఆస్తి బదిలీ చట్టం’ ప్రకారం కేవలం సేల్ అగ్రిమెంట్ (Sale Agreement) ఉంటే సరిపోదు, దాని రిజిస్టర్డ్ డాక్యుమెంట్ (Registered Deed) ఉండటం తప్పనిసరి.

కోర్టు కేవలం మాటలపై లేదా భావోద్వేగాలపై నడవదు. మీ దగ్గర ఈ క్రింది పత్రాలు ఉండటం ముఖ్యం:

• ఆదాయ వనరులు: ఆస్తి కొనుగోలుకు డబ్బు ఎక్కడి నుండి వచ్చింది? (ఉదా: జీతం, అప్పు లేదా సొంత సంపాదన).
• విలునామా (Will): తండ్రి లేదా తాత ఆస్తి పంపకం గురించి ఏదైనా రాసి ఉంచారా?
• సేల్ డీడ్ (Sale Deed): ఆస్తి చట్టబద్ధంగా ఎవరి పేరు మీద రిజిస్టర్ అయ్యింది?

ఆస్తి వివాదంలో గెలవాలంటే “మా పూర్వీకులు ధనవంతులు” అని చెప్పడం కంటే, “వారి దగ్గర ఈ పత్రాలు ఉన్నాయి” అని నిరూపించడం చాలా ముఖ్యం. కాబట్టి మీ ఆస్తి పత్రాలను సరిచూసుకోండి మరియు వాటిని అప్‌డేట్ చేసుకోండి.