అమెరికా – ఇరాన్ మధ్య నెలకొన్న యుద్ధ ఉద్రిక్తతలు ఇప్పుడు ఆయుధాల స్థాయి నుండి ‘ఆర్థిక బలపరీక్ష’కు మారాయి. ప్రపంచ దేశాల ఇంధన అవసరాల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్న ‘హార్ముజ్ జలసంధి’ గుండా వెళ్లే నౌకలపై సుంకం (Toll) వసూలు చేయాలని ఇరాన్ యోచిస్తుండటం అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ప్రకంపనలు సృష్టిస్తోంది.
అమెరికా ప్రతిపాదించిన 15 అంశాల శాంతి ఒప్పందానికి సమాధానమిస్తూ ఇరాన్ ఒక సంచలన నిబంధనను పెట్టింది. దాని ప్రకారం, హార్ముజ్ జలసంధి ప్రాంతంలో ఇరాన్ యొక్క పూర్తి సార్వభౌమాధికారాన్ని (Sovereignty) ప్రపంచ దేశాలు గుర్తించాలి. అంతేకాకుండా, ఆ మార్గం గుండా వెళ్లే ప్రతి ఆయిల్ ట్యాంకర్ మరియు సరుకు రవాణా నౌక నుండి ‘సుంకం’ వసూలు చేయడానికి ఇరాన్ అనుమతి కోరింది.
హార్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచంలోనే అత్యంత కీలకమైన సముద్ర మార్గం. ప్రపంచంలోని మొత్తం ముడిచమురు రవాణాలో 20 శాతం మరియు గణనీయమైన పరిమాణంలో సహజ వాయువు (LNG) ఈ ఇరుకైన మార్గం గుండానే వెళ్తాయి.
నిపుణుల అంచనా ప్రకారం, ఈ మార్గంలో ఒక ట్యాంకర్ నౌకపై 2 మిలియన్ డాలర్ల సుంకం విధించినా, ఇరాన్‌కు నెలకు 800 మిలియన్ డాలర్ల వరకు ఆదాయం వస్తుంది. ఇది ఇరాన్ మొత్తం చమురు ఎగుమతి ఆదాయంలో 20 శాతానికి సమానం.
ఇరాన్ యొక్క ఈ డిమాండ్‌ను అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో తీవ్రంగా తోసిపుచ్చారు. “హార్ముజ్ ప్రాంతంలో సుంకం వసూలు చేయడం చట్టవిరుద్ధం మాత్రమే కాదు, ప్రపంచ దేశాల భద్రతకే ప్రమాదకరం” అని ఆయన పేర్కొన్నారు. అంతర్జాతీయ చట్టాల ప్రకారం, ఇది ఒక ‘అంతర్జాతీయ సముద్ర మార్గం’ (International Waterway) కాబట్టి, ఏ ఒక్క దేశం ఇక్కడ పన్ను వసూలు చేయలేదని న్యాయ నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
ఒకవైపు చర్చలు జరుగుతుండగానే, ఇరాన్ విప్లవ దళాలు (IRGC) దుబాయ్‌లోని అమెరికా సైనికులను లక్ష్యంగా చేసుకుని దాడి చేసినట్లు ప్రకటించాయి. అయితే అమెరికా దీనిని ఖండించింది. మరోవైపు యెమెన్‌లోని హౌతీ తిరుగుబాటుదారులు కూడా ఇజ్రాయెల్‌పై క్షిపణి దాడులను తీవ్రతరం చేశారు.
ఇరాన్ పెట్టిన ఈ నిబంధనను అంగీకరిస్తే, భవిష్యత్తులో ముడిచమురు ధరలను నిర్ణయించే అధికారం ఇరాన్ చేతుల్లోకి వెళ్తుంది. ఇది కేవలం ఒక దేశ ఆదాయానికి సంబంధించిన విషయం మాత్రమే కాదు, ప్రపంచ దేశాల ఇంధన భద్రతను ఇరాన్ వద్ద తాకట్టు పెట్టడమేనని ఆర్థిక నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.