భారత PFBR మైలురాయి: దశాబ్దాల క్రితం దేశ గొప్ప శాస్త్రవేత్త డాక్టర్ హోమీ జహంగీర్ భాభా కన్న కల ఈరోజు నెరవేరింది. తమిళనాడులోని కల్పక్కంలో ఉన్న ప్రోటోటైప్ ఫాస్ట్ బ్రీడర్ రియాక్టర్ (PFBR) ఈరోజు తన ‘క్రిటికాలిటీ’ (Criticality)ని సాధించి చారిత్రక విజయాన్ని నమోదు చేసింది.
సాధారణ భాషలో చెప్పాలంటే, ఈ రియాక్టర్ ఇప్పుడు స్వయంగా విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేసే అణు ప్రక్రియను నియంత్రిత పద్ధతిలో ప్రారంభించింది. ఇది కేవలం ఒక యంత్రం ప్రారంభం మాత్రమే కాదు, భారత్ యొక్క ‘మూడు అంచెల అణు కార్యక్రమం’ (Three-Stage Nuclear Programme)లో రెండో దశ సాధించిన భారీ విజయం.
‘క్రిటికాలిటీ’ (Criticality) అంటే ఏమిటి? అణు విజ్ఞాన శాస్త్రంలో ‘క్రిటికాలిటీ’ అంటే రియాక్టర్ లోపల జరిగే న్యూక్లియర్ ఫిషన్ (అణు విచ్ఛిత్తి) ప్రక్రియ స్థిరంగా మరియు నియంత్రణలో ఉందని అర్థం. అంటే ఈ రియాక్టర్ ఇప్పుడు నిరంతరాయంగా విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేయడానికి సిద్ధంగా ఉంది.
ఈ ‘ఫాస్ట్ బ్రీడర్’ టెక్నాలజీ ఎందుకు ప్రత్యేకం? ప్రపంచంలోని చాలా రియాక్టర్లు ‘థర్మల్ రియాక్టర్లు’. కానీ భారత PFBR ఒక ‘ఫాస్ట్ బ్రీడర్’ రియాక్టర్. దీని ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, ఇది ఎంత ఇంధనాన్ని వాడుకుంటుందో, అంతకంటే ఎక్కువ ఇంధనాన్ని (ప్లుటోనియం) ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఇందులో నీటికి బదులుగా ‘ద్రవ సోడియం’ (Liquid Sodium)ను కూలెంట్‌గా ఉపయోగిస్తారు. ఇది వేడిని చాలా వేగంగా గ్రహిస్తుంది.
థోరియం నిధి మరియు భారత్ మాస్టర్ ప్లాన్: ప్రపంచంలోని థోరియం నిల్వల్లో 25% భారత్ వద్దే ఉన్నాయి. థోరియం నేరుగా ఇంధనం కాలేదు, కానీ ఈ ఫాస్ట్ బ్రీడర్ రియాక్టర్ల సహాయంతో దానిని ఇంధనంగా మార్చవచ్చు. ఈ విజయం భారత్‌ను ఇంధన రంగంలో రాబోయే 400 ఏళ్ల వరకు స్వావలంబన (Self-reliant) దిశగా నడిపిస్తుంది. ఇకపై మనం యురేనియం కోసం ఇతర దేశాలపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం ఉండదు.
ప్రపంచం నివ్వెరపోయింది – రష్యా తర్వాత భారత్ మాత్రమే! ఇది పూర్తిగా ‘మేడ్ ఇన్ ఇండియా’ ప్రాజెక్ట్. వాణిజ్య స్థాయిలో ఈ టెక్నాలజీని కలిగి ఉన్న రెండో దేశం భారత్ మాత్రమే (మొదటిది రష్యా). అమెరికా, ఫ్రాన్స్, జపాన్ వంటి దేశాలు ఇంకా దీనిపై పరిశోధనలు చేస్తుండగానే భారత్ దీనిని సాధించి చూపింది.
సాధారణ మనిషికి కలిగే ప్రయోజనం: రాబోయే కాలంలో భారతీయులకు చౌకైన మరియు పర్యావరణహితమైన (Green Energy) విద్యుత్ అందుతుంది. బొగ్గు లేదా ఆయిల్ దిగుమతుల భారం తగ్గుతుంది. ఇది కార్బన్ ఉద్గారాలను తగ్గించి గ్లోబల్ వార్మింగ్‌తో పోరాడటానికి సహాయపడుతుంది.