మస్కట్/టెహ్రాన్: యుద్ధం ముగిసినా మధ్యప్రాచ్యంలో వేడి తగ్గడం లేదు. అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య కుదిరిన శాంతి ఒప్పందంలో ఇరాన్ పెట్టిన ఒక వింత నిబంధన ఇప్పుడు కొత్త రగడకు దారితీసింది. సూయజ్ కెనాల్ తరహాలో ‘హోర్ముజ్ జలసంధి’ (Strait of Hormuz) గుండా వెళ్లే నౌకల నుంచి భారీగా టోల్ ఫీజు వసూలు చేయాలని ఇరాన్ వేస్తున్న ఎత్తుగడలకు పొరుగు దేశం ఒమన్ గట్టి షాక్ ఇచ్చింది. “అది కుదిరే పని కాదు” అంటూ ఒమన్ తెగేసి చెప్పడంతో ఇరాన్ ఆశలు అడియాశలయ్యేలా కనిపిస్తున్నాయి.
ఇరాన్ స్కెచ్ ఏంటి?
యుద్ధం వల్ల దెబ్బతిన్న తన ఆర్థిక వ్యవస్థను గాడిలో పెట్టేందుకు ఇరాన్ ఒక ‘పది సూత్రాల’ ప్రతిపాదనను అమెరికా ముందుంచింది. అందులో ప్రధానమైనది హోర్ముజ్ జలసంధిపై టోల్ వసూలు.
- బ్యారెల్‌కు ఒక డాలర్: ఈ మార్గం గుండా వెళ్లే ప్రతి చమురు బ్యారెల్‌పై ఒక డాలర్ చొప్పున వసూలు చేయాలని ఇరాన్ ప్లాన్.
- భారీ ఆదాయం: ప్రపంచ సముద్ర వాణిజ్యంలో 20 శాతం వాటా ఈ మార్గానిదే. ఇక్కడ టోల్ వసూలు చేస్తే ఇరాన్ ఖజానాకు కాసుల వర్షం కురుస్తుంది. ఆ డబ్బుతో దేశ పునర్నిర్మాణం చేపట్టాలని ఇరాన్ భావిస్తోంది.
ఒమన్ అభ్యంతరం.. అసలు కారణం ఇదే!
హోర్ముజ్ జలసంధిపై ఇరాన్‌తో పాటు ఒమన్‌కు కూడా సమాన అధికారం ఉంది. అందుకే ఒమన్ మద్దతు లేకుండా ఇరాన్ ఏకపక్షంగా నిర్ణయం తీసుకోలేదు. ఒమన్ రవాణా శాఖ మంత్రి సయ్యద్ అల్ మవాలీ ఈ ప్రతిపాదనను తోసిపుచ్చారు.
“సూయజ్ లేదా పనామా కాలువలు మనుషులు నిర్మించినవి. కానీ హోర్ముజ్ ప్రకృతి సిద్ధమైన సముద్ర మార్గం. అంతర్జాతీయ సముద్ర ఒప్పందాల ప్రకారం సహజసిద్ధమైన మార్గాల్లో నౌకల నుండి ఫీజులు వసూలు చేయడం కుదరదు.” – ఒమన్ రవాణా శాఖ మంత్రి
చిక్కుల్లో ఇరాన్ వ్యూహం
అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దాడులు ప్రారంభమైన తొలిరోజే ఇరాన్ ఈ మార్గాన్ని మూసివేసి గల్ఫ్ దేశాల ఎగుమతి, దిగుమతులను స్తంభింపజేసింది. యుద్ధం ఆపడానికి అమెరికా పెట్టిన ప్రధాన నిబంధన ‘హోర్ముజ్ ఓపెన్ చేయడం’. దీన్ని ఆసరాగా చేసుకుని ఆదాయం పెంచుకోవాలని ఇరాన్ చూసింది. అయితే, ఒమన్ విదేశాంగ శాఖ ప్రస్తుతం అంతర్జాతీయ సమాజంతో చర్చిస్తోంది. అందరికీ ఆమోదయోగ్యమైన పరిష్కారం కోసం ప్రయత్నిస్తున్నట్లు తెలిపింది.
పాకిస్థాన్‌లో కీలక భేటీ!
ఈ టోల్ వివాదంపై చర్చించేందుకు శుక్రవారం పాకిస్థాన్‌లో ఒక కీలక సమావేశం జరగనుంది. ఒకవేళ ఒమన్ తన పట్టు వీడకపోతే, ఇరాన్ తన పది సూత్రాల ఒప్పందాన్ని ఎలా ముందుకు తీసుకెళ్తుందనేది ఇప్పుడు సస్పెన్స్‌గా మారింది. హోర్ముజ్ జలసంధి ‘పణం కాయే మరం’ (డబ్బులు కాసే చెట్టు) అవుతుందని ఆశించిన ఇరాన్‌కు, ఒమన్ రూపంలో పెద్ద అడ్డంకి ఎదురైంది.