ఇస్లామాబాద్/వాషింగ్టన్: పశ్చిమాసియాలో యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకున్న వేళ, పాకిస్థాన్ రాజధాని ఇస్లామాబాద్ వేదికగా జరుగుతున్న శాంతి చర్చల్లో ఒక సంచలన పరిణామం చోటుచేసుకుంది. గత 48 ఏళ్లుగా ఇరాన్‌పై విధిస్తున్న ఆంక్షల పర్వంలో అమెరికా అనూహ్యంగా వెనక్కి తగ్గింది. ఇరాన్‌కు చెందిన సుమారు 6 బిలియన్ డాలర్ల (భారత కరెన్సీలో దాదాపు రూ. 50,000 కోట్లు) నిధులపై ఉన్న స్తంభనను తొలగించేందుకు ట్రంప్ ప్రభుత్వం అంగీకరించినట్లు సమాచారం. ఈ పరిణామం అంతర్జాతీయ దౌత్య వర్గాల్లో పెను సంచలనం సృష్టిస్తోంది.
అర్ధ శతాబ్దపు నిరీక్షణకు తెర.. ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఊపిరి!
1979 నాటి ఇస్లామిక్ విప్లవం తర్వాత ఇరాన్‌పై అమెరికా కఠినమైన ఆర్థిక ఆంక్షలు విధిస్తూ వస్తోంది. 2016-17 మధ్య కాలం మినహాయిస్తే, గత 48 ఏళ్లుగా ఇరాన్ ప్రపంచ వాణిజ్యానికి దూరంగా ఉండిపోయింది.
- నిధుల విడుదల: ఖతార్ మరియు ఇతర విదేశీ బ్యాంకుల్లో స్తంభించిపోయిన ఈ భారీ నిధులను విడుదల చేయడం ద్వారా, ఇరాన్ తన దేశానికి అవసరమైన ఆహారం, మందులు మరియు ఇతర నిత్యావసర వస్తువులను కొనుగోలు చేసేందుకు మార్గం సుగమమైంది.
- కరెన్సీ బలోపేతం: ఈ నిర్ణయంతో కుప్పకూలుతున్న ఇరాన్ కరెన్సీ ‘రియాల్’ (Rial) మళ్ళీ పుంజుకునే అవకాశం ఉందని, తద్వారా ఆ దేశంలో ద్రవ్యోల్బణం తగ్గుతుందని ఆర్థిక నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
హార్ముజ్ జలసంధిపై నీడలు తొలిగేనా?
ప్రపంచ చమురు రవాణాకు కీలకమైన ‘హార్ముజ్ జలసంధి’ని తిరిగి తెరవడం, చమురు సరఫరాను పునరుద్ధరించడమే లక్ష్యంగా ఈ చర్చలు జరుగుతున్నాయి. ఇరాన్‌కు ఆర్థిక వెసులుబాటు కల్పించడం ద్వారా యుద్ధ వాతావరణాన్ని తగ్గించి, గ్లోబల్ ఆయిల్ మార్కెట్‌ను స్థిరీకరించాలని అమెరికా భావిస్తోంది.
ఇజ్రాయెల్ ఆగ్రహం.. ‘రాజకీయ విపత్తు’ అన్న నెతన్యాహు!
అమెరికా తీసుకున్న ఈ నిర్ణయంపై ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని బెన్జమిన్ నెతన్యాహు నిప్పులు చెరుగుతున్నారు.
- రాజకీయ విపత్తు: అమెరికా నిర్ణయాన్ని ఆయన ఒక “రాజకీయ విపత్తు”గా అభివర్ణించారు. ఇరాన్ అణు సామర్థ్యాన్ని నాశనం చేసేందుకు తాము ప్రయత్నిస్తుంటే, అమెరికా ఆ దేశానికి ఆర్థిక బలాన్ని చేకూర్చడం ఏంటని ఆయన ప్రశ్నించారు.
- ఉగ్రవాద భయం: ఈ నిధులు చివరకు హిజ్బుల్లా, హమాస్ వంటి ఉగ్రవాద సంస్థల చేతుల్లోకి వెళ్తాయని ఇజ్రాయెల్ ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తోంది. తమను సంప్రదించకుండానే ట్రంప్ సర్కార్ ఏకపక్షంగా ఈ నిర్ణయం తీసుకుందని ఇజ్రాయెల్ ప్రతిపక్షాలు సైతం విమర్శిస్తున్నాయి.
మధ్యప్రాచ్యంలో శాంతికి సంకేతమా?
ఈ ఒప్పందం గనుక విజయవంతమైతే, పశ్చిమాసియాలో ఏడు వారాలుగా సాగుతున్న భీకర యుద్ధం ముగిసే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు. అయితే, ఇరాన్ తన పంతం వీడి అణ్వాయుధ హామీ ఇస్తుందా? లేక ఈ నిధులను పొంది మరింత దూకుడు ప్రదర్శిస్తుందా? అన్నది ఇప్పుడు మిలియన్ డాలర్ల ప్రశ్న.
ముగింపు: అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య మొదలైన ఈ ‘గివ్ అండ్ టేక్’ రాజకీయాలు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఊరటనిచ్చేలా ఉన్నా, ఇజ్రాయెల్ వంటి మిత్రదేశాల ఆగ్రహం ట్రంప్ ప్రభుత్వానికి కొత్త తలనొప్పిగా మారవచ్చు. ఏది ఏమైనా, 48 ఏళ్ల తర్వాత ఇరాన్ ఖాతాలోకి ఇన్ని వేల కోట్లు చేరడం ఆ దేశ చరిత్రలో ఒక అతిపెద్ద ఆర్థిక మలుపు.