మధ్యప్రాచ్యంలో యుద్ధ మేఘాలు మరింతగా ముదిరాయి. ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాకు గుండెకాయ వంటి ‘హోర్ముజ్ జలసంధి’ని పూర్తిగా తన ఆధీనంలోకి తీసుకుంటున్నట్లు అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ సంచలన ప్రకటన చేశారు. ఇస్లామాబాద్‌ వేదికగా అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య జరిగిన శాంతి చర్చలు విఫలమైన కొద్ది గంటల్లోనే, ట్రంప్ ఈ ‘నౌకాదళ దిగ్బంధం’ (Naval Blockade) ఉత్తర్వులు జారీ చేయడం అంతర్జాతీయంగా ప్రకంపనలు సృష్టిస్తోంది.
ట్రంప్ ఆజ్ఞ.. అమెరికా నేవీ యాక్షన్!
హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా ప్రయాణించే ఏ నౌకనైనా నిలువరించాలని ట్రంప్ అమెరికా నౌకాదళాన్ని ఆదేశించారు. ముఖ్యంగా, ఆ మార్గం గుండా వెళ్లడానికి ఇరాన్‌కు ‘టోల్ ఫీజు’ చెల్లించే నౌకలపై కఠిన చర్యలు ఉంటాయని హెచ్చరించారు.
“ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన అమెరికా నేవీని నేను ఆదేశిస్తున్నాను. అంతర్జాతీయ జలాల్లో ఇరాన్‌కు ఫీజు కట్టిన ప్రతి నౌకను వెతికి పట్టుకోండి. అటువంటి నౌకలకు సముద్ర మార్గంలో ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ రక్షణ ఉండదు.” అని ట్రంప్ తన సోషల్ మీడియా పోస్ట్‌లో స్పష్టం చేశారు.
వివాదానికి కారణం: ఇరాన్ ‘వసూల్ రాజా’ అవతారం!
ఇరాన్ తాజాగా తీసుకున్న ఒక నిర్ణయం ట్రంప్‌కు ఆగ్రహం తెప్పించింది. హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా వెళ్లే ప్రతి సూపర్‌ ట్యాంకర్ నుండి 20 లక్షల డాలర్ల (సుమారు రూ. 16 కోట్లు) ఫీజు వసూలు చేయాలని ఇరాన్ నిర్ణయించింది.
- రోజుకు కేవలం 10 నౌకలను మాత్రమే అనుమతిస్తామని, వాటికి ‘ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్’ (IRGC) అనుమతి తప్పనిసరని ఇరాన్ ప్రకటించింది.
- ఈ నిర్ణయంతో ఇరాన్ ఏటా సుమారు 80 బిలియన్ డాలర్ల ఆదాయం ఆర్జించాలని ప్లాన్ చేస్తోంది. దీన్ని అడ్డుకోవడమే లక్ష్యంగా ట్రంప్ తాజా దిగ్బంధానికి పిలుపునిచ్చారు.
హోర్ముజ్ ప్రాముఖ్యత ఏంటి?
హోర్ముజ్ జలసంధి అనేది ప్రపంచ చమురు వ్యాపారానికి ప్రధాన ద్వారం.
- చమురు రవాణా: ప్రపంచ సముద్ర చమురు వాణిజ్యంలో 25 శాతం, గ్యాస్ (LNG) రవాణాలో 20 శాతం ఈ మార్గం గుండానే సాగుతుంది.
- వ్యూహాత్మక స్థావరం: ఇది పర్షియన్ గల్ఫ్‌ను ఒమన్ గల్ఫ్ మరియు అరబిక్ సముద్రంతో కలుపుతుంది.
- దక్షిణాసియాపై ప్రభావం: ఫిబ్రవరి 28న ఇజ్రాయెల్, అమెరికా దాడుల తర్వాత ఇరాన్ ఈ మార్గాన్ని మూసివేయడంతో భారత్ సహా దక్షిణాసియా దేశాల్లో చమురు సంక్షోభం తలెత్తింది.
శాంతి చర్చలు విఫలం.. యుద్ధమే శరణ్యమా?
ఇస్లామాబాద్‌లో జరిగిన చర్చల్లో ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం మినహా మిగిలిన అన్ని అంశాలపై ఏకాభిప్రాయం కుదిరినప్పటికీ, చివరి నిమిషంలో ఒప్పందం కుదరలేదు. ఇరాన్ తన పట్టు వీడకపోవడంతో ట్రంప్ ‘నౌకాదళం’ అనే అస్త్రాన్ని ప్రయోగించారు. ఈ దిగ్బంధం వల్ల అగ్రరాజ్యం అమెరికా మరియు ఇరాన్ మధ్య ముఖాముఖి పోరు తప్పదన్న సంకేతాలు వెలువడుతున్నాయి. నడి సముద్రంలో అమెరికా నౌకలు, ఇరాన్ సేనలు తలపడితే అది మూడవ ప్రపంచ యుద్ధానికి దారితీసే ప్రమాదం ఉందని దౌత్య నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.