మెజారిటీ ఓట్లు అనుకూలంగా వచ్చాయి.. కానీ నియోజకవర్గాల పునర్వ్యవస్థీకరణ బిల్లు ఎందుకు విఫలమైంది?

మహిళా రిజర్వేషన్లు, నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (డెలిమిటేషన్) లక్ష్యంగా కేంద్రం తీసుకొచ్చిన అత్యంత కీలకమైన 131వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు లోక్‌సభలో చతికిలపడింది. మెజారిటీ సభ్యుల మద్దతు లభించినప్పటికీ, రాజ్యాంగం నిర్దేశించిన ‘ప్రత్యేక మెజారిటీ’ సాధించడంలో విఫలం కావడంతో బిల్లు వీగిపోయింది. దీనికి సంబంధించి ఓటింగ్ వివరాలు మరియు అసలు సమీకరణాలు ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమయ్యాయి.

లోక్‌సభ ఓటింగ్ లెక్కలు – ఒక లుక్:

ఓటింగ్ ముగిసిన తర్వాత వెల్లడైన తుది గణాంకాలు ఈ విధంగా ఉన్నాయి:

మొత్తం ఎంపీల సంఖ్య: 543
ఓటింగ్‌లో పాల్గొన్నవారు: 489
బిల్లుకు అనుకూలంగా (Ayes): 290
బిల్లుకు వ్యతిరేకంగా (Noes): 230
బిల్లు నెగ్గడానికి కావాల్సిన ఓట్లు: 326 (హాజరైన సభ్యుల్లో 2/3 వంతు)

మొదట అనుకూలంగా 278, వ్యతిరేకంగా 211 ఓట్లు వచ్చినట్లు భావించినా, తుది లెక్కింపులో ప్రభుత్వం 290 ఓట్లు సాధించింది. అయితే, లక్ష్యమైన 326 మార్కు కంటే ప్రభుత్వం 46 ఓట్లు తక్కువగా ఉండటంతో బిల్లు వీగిపోయినట్లు స్పీకర్ ప్రకటించారు.

రాజ్యాంగ సవరణ ఎందుకు కష్టం? (The Mathematical Logic)

భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం సాధారణ బిల్లులు 50% పైగా సభ్యుల మద్దతుతో నెగ్గుతాయి. కానీ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లులకు ‘ప్రత్యేక మెజారిటీ’ (Special Majority) అవసరం. అంటే సభకు హాజరై ఓటు వేసిన సభ్యుల్లో 66.6% (2/3 వంతు) మద్దతు ఉండాలి. శుక్రవారం నాడు 489 మంది సభ్యులు హాజరవడంతో, ఆ సంఖ్య 326కి చేరింది. ప్రభుత్వం 290 ఓట్లతో ఆధిక్యంలో ఉన్నప్పటికీ, రాజ్యాంగ నియమ నిబంధనల ప్రకారం ఆ ఓట్లు సరిపోలేదు.

విపక్షాల వ్యూహం: రిజర్వేషన్లు ఓకే.. డెలిమిటేషన్ వద్దు!

ఈ పరాజయానికి ప్రధాన కారణం ప్రభుత్వం అనుసరించిన ‘క్లబ్బింగ్’ పద్ధతి.

విపక్షాలన్నీ మహిళా రిజర్వేషన్లకు సూత్రప్రాయంగా మద్దతు ఇచ్చాయి.
కానీ, 2011 పాత జనాభా లెక్కల ఆధారంగా నియోజకవర్గాల పునర్విభజన చేయడాన్ని, దాన్ని మహిళా కోటాతో ముడిపెట్టడాన్ని విపక్షాలు తీవ్రంగా వ్యతిరేకించాయి.
ముఖ్యంగా దక్షిణాది రాష్ట్రాల రాజకీయ అధికారాన్ని తగ్గించే కుట్రగా దీన్ని అభివర్ణిస్తూ 230 మంది ఎంపీలు గట్టిగా నిలబడి వ్యతిరేక ఓటు వేశారు.

ప్రభుత్వానికి గట్టి ఎదురుదెబ్బ!

2029 నాటికి మహిళా రిజర్వేషన్లను అమలు చేయాలన్న ప్రభుత్వ వ్యూహానికి ఇది పెద్ద ఆటంకంగా మారింది. మహిళల సంక్షేమం పేరుతో తీసుకొచ్చిన ఈ బిల్లును, విపక్షాల నమ్మకాన్ని పొందడంలో ప్రభుత్వం విఫలం కావడం వల్లే కోల్పోవాల్సి వచ్చిందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. పార్లమెంట్‌లో గెలిచేందుకు కేవలం బలం ఉంటే సరిపోదని, రాజ్యాంగ సవరణల విషయంలో ఏకాభిప్రాయం ఎంత ముఖ్యమో ఈ ఫలితం నిరూపించింది.