న్యూఢిల్లీ: జాతీయ రహదారులపై కేటాయించిన స్థలాలు (Designated bays) తప్ప, ప్రధాన రహదారిపై ఎక్కడా భారీ వాహనాలను నిలపకూడదని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 ప్రకారం “గౌరవంగా జీవించే హక్కు”లో “ప్రయాణికుల భద్రత” కూడా అంతర్భాగమని కోర్టు పేర్కొంది.
జాతీయ రహదారులు మరియు ఎక్స్ప్రెస్వేలపై ఉన్న వ్యవస్థాగత లోపాలను సరిదిద్దేందుకు జస్టిస్ జె.కె. మహేశ్వరి, జస్టిస్ అతుల్ ఎస్. చందూర్కర్లతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ ఆదేశాలు జారీ చేసింది. “రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 ప్రకారం జీవించే హక్కు అంటే కేవలం ప్రాణాలను రక్షించడం మాత్రమే కాదు, మానవ జీవితానికి విలువనిచ్చే సురక్షితమైన వాతావరణాన్ని నిర్ధారించడం ప్రభుత్వ బాధ్యత” అని ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించింది.
ప్రమాదాల నేపథ్యంలో కోర్టు స్పందన:
రాజస్థాన్లోని ఫలోడిలో ఆగి ఉన్న ట్రక్కును ట్రావెలర్ వాహనం ఢీకొట్టిన ఘటన, మరియు తెలంగాణలోని రంగారెడ్డి జిల్లాలో గ్రావెల్ లారీని బస్సు ఢీకొట్టిన ఘోర ప్రమాదాలను పరిగణనలోకి తీసుకున్న కోర్టు, సుమోటోగా ఈ కేసును విచారణకు స్వీకరించింది. ఆర్టికల్ 142 ద్వారా లభించే ప్రత్యేక అధికారాలను ఉపయోగించి ఈ మధ్యంతర ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.
కోర్టు జారీ చేసిన ప్రధాన ఆదేశాలు:
నిర్దేశిత ప్రాంతాల్లోనే పార్కింగ్: జాతీయ రహదారులపై గానీ, రోడ్డు పక్కన ఉండే పేవ్డ్ షోల్డర్లపై గానీ భారీ లేదా వాణిజ్య వాహనాలను నిలపకూడదు. కేవలం కేటాయించిన బేలు, లే-బైలు (Lay-byes) లేదా వేసైడ్ ఎమెనిటీస్ వద్ద మాత్రమే ఆపాలి.
సాంకేతిక పర్యవేక్షణ: అడ్వాన్స్డ్ ట్రాఫిక్ మేనేజ్మెంట్ సిస్టమ్ (ATMS) ద్వారా రాష్ట్ర పోలీసులకు ఎప్పటికప్పుడు అలర్ట్లు వెళ్లాలి. GPS ఆధారిత ఫోటోగ్రాఫిక్ ఆధారాలతో ఈ-చలాన్లు జారీ చేయాలి.
అధికారుల బాధ్యత: నేషనల్ హైవే అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (NHAI), రాష్ట్ర పోలీసులు, మరియు రవాణా శాఖ అధికారులు ఈ ఆదేశాలను ఖచ్చితంగా అమలు చేయాలి.
జిల్లా కలెక్టర్ల పాత్ర: సంబంధిత జిల్లాల కలెక్టర్లు/మేజిస్ట్రేట్లు ఈ నిబంధనల అమలు కోసం ఎప్పటికప్పుడు తనిఖీలు మరియు పెట్రోలింగ్ నిర్వహించేలా స్టాండర్డ్ ఆపరేటింగ్ ప్రొసీజర్ (SOP)ను రూపొందించాలి.