కుశీనగర్: నేపాల్ ప్రభుత్వం భారతీయ వాహనాల (రెండు, మూడు చక్రాల వాహనాలు) ప్రవేశంపై రోజుకు 100 నుండి 400 రూపాయల వరకు ‘భన్సార్’ (కస్టమ్స్ సుంకం) విధించిన సంగతి తెలిసిందే. ఇప్పుడు దీనికి తోడు, 100 రూపాయల (నేపాలీ కరెన్సీ) కంటే ఎక్కువ విలువైన వస్తువులపై 5 నుండి 80 శాతం వరకు కస్టమ్ డ్యూటీని తప్పనిసరి చేస్తూ తీసుకున్న నిర్ణయం సరిహద్దు జిల్లాల వాణిజ్యంపై కోలుకోలేని దెబ్బ తీసింది.
ధరల పెరుగుదల – అమ్మకాల క్షీణత:
భారత్ నుండి నేపాల్కు ఆటోలు, బైకులపై వెళ్లే పప్పు ధాన్యాలు, చక్కెర, రిఫైన్డ్ ఆయిల్, బట్టల ధరలు ఒక్కసారిగా 15-20 శాతం పెరిగాయి. ధరలు భారమవడంతో నేపాల్ పౌరులు కొనుగోళ్లు తగ్గించారు. దీనివల్ల సిద్ధార్థనగర్, మహరాజ్గంజ్ సరిహద్దుల్లోని నేపాల్ మార్కెట్లలో అమ్మకాలు 15-25 శాతం వరకు పడిపోయాయి. సిద్ధార్థనగర్లో రోజుకు 15-25 లక్షలు, మహరాజ్గంజ్ సరిహద్దుల్లో సగటున కోటి రూపాయల పైచిలుకు వ్యాపారం జరుగుతుంటుంది. బీహార్లోని రక్సాల్, బగహా సరిహద్దుల్లోనూ ఇదే పరిస్థితి కనిపిస్తోంది.
ఆర్థికంగా కోలుకోలేని దెబ్బ:
భారత్-నేపాల్ మధ్య శతాబ్దాలుగా ఉన్న ‘రోటీ-బేటీ’ సంబంధాలపై నేపాల్ కొత్త ఆర్థిక విధానం తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోంది. యూపీ, బీహార్ సరిహద్దు జిల్లాల వ్యాపారం 60-70 శాతం నేపాలీ కస్టమర్లపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. గత కొన్ని వారాలుగా ఇక్కడి టోకు, చిల్లర వ్యాపారుల టర్నోవర్ భారీగా పడిపోయింది. గతంలో సైకిళ్లు, బైకులపై రేషన్ తీసుకెళ్లేవారు ఇప్పుడు కస్టమ్స్ అధికారుల భయంతో ఖాళీ చేతులతో వెనుదిరుగుతున్నారు.
కఠినమైన తనిఖీలు:
చక్కెర, మసాలా దినుసుల వంటి నిత్యావసరాల విషయంలో అధికారులు అత్యంత కఠినంగా వ్యవహరిస్తున్నారు. కొనుగోళ్ల విలువ 100 రూపాయలు దాటితే చాలు నేపాలీ సాయుధ పోలీసు బలగాలు వసూళ్లకు పాల్పడటం లేదా వస్తువులను జప్తు చేయడం చేస్తున్నాయి. దీనివల్ల లఖింపూర్-ఖేరీ, గౌరీఫంటా వంటి మార్కెట్లలో సన్నాట పసరా (నిశ్శబ్దం) నెలకొంది.
ప్రభావిత ప్రాంతాలు – ముఖ్యాంశాలు:
| ప్రాంతం | ప్రధాన మార్కెట్లు | సమస్య తీవ్రత |
| బీహార్ | బగహా, రక్సాల్, జయనగర్ | కిరాణా వ్యాపారంలో 50% క్షీణత. |
| ఉత్తరప్రదేశ్ | కుశీనగర్, సోనౌలి, లఖింపూర్ | బట్టలు, ఎలక్ట్రానిక్స్ అమ్మకాలు 70% ప్రభావితం. |
| నేపాల్ | వీర్గంజ్, భైరవా, లుంబినీ | స్థానికంగా 15-20% పెరిగిన నిత్యావసరాల ధరలు. |
వ్యాపారుల ఆవేదన:
“వస్తువుల ధరలు పెరగడంతో వంటింటి బడ్జెట్ తలకిందులైంది. కిరాణా వ్యాపారం పూర్తిగా స్తంభించిపోయింది. మా దగ్గరకు వచ్చే కస్టమర్లలో 80 శాతం మంది నేపాలీలే. ఇప్పుడు వారు రావడం పూర్తిగా మానేశారు. సరిహద్దుల్లో మార్కెట్లు బంద్ అయినట్లుగా కనిపిస్తున్నాయి” అని హోటల్ మరియు కిరాణా వ్యాపారులు మనోజ్ గుప్తా, శుభమ్ సింగ్ వాపోయారు.