చార్ ధామ్ యాత్ర ప్రారంభంతో పాటు కేదార్నాథ్ ధామ్ తలుపులు భక్తుల కోసం తెరుచుకున్నాయి. హిమాలయ పర్వత శ్రేణులలో నెలకొన్న ఈ పవిత్ర క్షేత్రం దేశంలోని 12 జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటి. ప్రతి సంవత్సరం లక్షలాది మంది భక్తులు ఈ దివ్య క్షేత్రంలోని ఆధ్యాత్మిక శక్తిని అనుభవించడానికి ఇక్కడికి వస్తుంటారు. కేదార్నాథ్ ధామ్ మతపరమైన ప్రాముఖ్యతతో పాటు, ఇక్కడి శివలింగం దాని త్రిభుజాకారానికి మరియు రహస్యమైన ఆవిర్భావానికి కూడా ఎంతో ప్రత్యేకమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. ఆ రహస్యం ఏమిటో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
కేదార్నాథ్ ధామ్ పవిత్రత: భగవంతుడైన శివుడికి అంకితం చేయబడిన పన్నెండు జ్యోతిర్లింగాలలో కేదార్నాథ్ ఆలయం ఒకటి. ఇది సముద్ర మట్టానికి అత్యంత ఎత్తులో ఉండటం వల్ల, దీనిని ‘అత్యంత ఎత్తైన జ్యోతిర్లింగం’ అని కూడా పిలుస్తారు. భారీ మంచు కురవడం వల్ల ఏడాదిలో సుమారు ఆరు నెలలు యాత్ర నిలిపివేయబడుతుంది, వేసవిలో మాత్రమే భక్తుల దర్శనానికి అనుమతి ఉంటుంది.
ఆరు నెలలు పూజలు.. ఆరు నెలలు మూసివేత: శీతాకాలంలో సంభవించే విపరీతమైన హిమపాతం వల్ల కేదార్నాథ్ ఆలయానికి చేరుకోవడం అసాధ్యం. ఈ కారణంగానే ప్రతి సంవత్సరం ఆలయ తలుపులు మూసివేస్తారు. ఈ సమయంలో, భగవంతుడైన కేదార్నాథుని ఉత్సవ మూర్తిని ఉఖీమఠ్లోని ఓంకారేశ్వరాలయానికి తీసుకువస్తారు. శీతాకాలం అంతా అక్కడే పూజలు నిర్వహిస్తారు. వాతావరణం సాధారణ స్థితికి రాగానే, బాబా కేదార్ తిరిగి తన నివాసానికి చేరుకుంటారు.
త్రిభుజాకార శివలింగం వెనుక రహస్యం: కేదార్నాథ్లోని శివలింగం దాని ప్రత్యేకమైన త్రిభుజాకారానికి ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది ఇతర జ్యోతిర్లింగాల మాదిరిగా సాధారణ గుండ్రటి ఆకారంలో ఉండదు. దీని ఎత్తు మరియు వెడల్పు దాదాపు సమానంగా ఉంటాయని నమ్ముతారు. ఆలయ ప్రాంగణంలోని పార్వతీ దేవి మరియు పాండవుల విగ్రహాలు కూడా ఇక్కడి పౌరాణిక కథకు బలాన్ని చేకూరుస్తాయి.
కేదార్నాథ్కు సంబంధించిన పురాణ కథ: పురాణాల ప్రకారం, మహాభారత యుద్ధం తర్వాత పాండవులు తమ పాపాలకు ప్రాయశ్చిత్తం చేసుకోవడానికి మరియు శివుడిని దర్శించుకోవడానికి హిమాలయాలకు బయలుదేరారు. అయితే, శివుడు వారిపై అసంతృప్తితో ఉండి దర్శనమివ్వడానికి నిరాకరించారు. ఆయన ఒక ఎద్దు రూపం ధరించి ఇతర జంతువుల మందలో దాక్కున్నారు. పాండవులు ఆయనను గుర్తించడానికి ప్రయత్నించగా, భీముడు విశాల రూపాన్ని ధరించి పట్టుకోవాలని చూశారు. ఆ సమయంలో శివుడు ఎద్దు రూపంలో భూమిలోకి వెళ్లడం ప్రారంభించారు. భీముడు ఆయనను ఆపడానికి ఎద్దు వెనుక భాగాన్ని (కుంభం) గట్టిగా పట్టుకున్నారు, కానీ శివుడు భూమిలో అంతర్ధానమయ్యారు. ఈ క్రమంలో, ఎద్దు వెనుక భాగం కేదార్నాథ్లో ఉండిపోయింది. దాన్నే నేడు త్రిభుజాకార శివలింగంగా పూజిస్తారు. ఇది శివుని ‘కుంభం’ (Hump) కు చిహ్నంగా పరిగణించబడుతుంది.
పంచ కేదారాల గుర్తింపు: శివుని శరీరంలోని వివిధ భాగాలు పంచ కేదారాలుగా పిలువబడే వివిధ ప్రదేశాలలో వెలిశాయి. ఆయన భుజాలు తుంగనాథ్లో, ముఖం రుద్రనాథ్లో, నాభి మద్మహేశ్వర్లో మరియు జుట్టు కల్పేశ్వర్లో వెలిశాయని నమ్ముతారు. కొన్ని నమ్మకాల ప్రకారం, శివుని శిరస్సు నేపాల్లోని ఖాట్మండులో ఉన్న పశుపతినాథ్ ఆలయంలో వెలిసింది. మరికొందరు డోలేశ్వర్ మహాదేవ్ ఆలయాన్ని ఆయన శిరస్సు స్థానంగా భావిస్తారు.