దేశంలో పెరుగుతున్న ద్రవ్యోల్బణం (Inflation) కారణంగా ఇప్పటికే సంపాదన తగ్గి ఇబ్బంది పడుతున్న తరుణంలో, గిగ్ కార్మికుల హక్కులను రక్షించడానికి ఎలాంటి కేంద్ర చట్టం లేకపోవడం మరియు తాజాగా పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు భారీగా పెరగడం భారతదేశంలోని 1.2 కోట్ల మంది గిగ్ కార్మికులపై నేరుగా ప్రభావం చూపనుంది.
పెట్రోల్, డీజిల్ ధరల పెంపుదల వల్ల గిగ్ కార్మికులు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటారని, చాలా మంది ఈ రంగాన్ని వదిలి వెళ్ళిపోయే పరిస్థితి వస్తుందని హెచ్చరిస్తూ.. ప్రభుత్వం మరియు ప్రముఖ డిజిటల్ ప్లాట్ఫారమ్లు తక్షణమే ప్రతి కిలోమీటరుకు ఇచ్చే సర్వీస్ రేట్లను పెంచాలని ‘గిగ్ అండ్ ప్లాట్ఫారమ్ సర్వీస్ వర్కర్స్ యూనియన్’ (GIPSWU) డిమాండ్ చేసింది. దీనికి నిరసనగా రేపు మధ్యాహ్నం 12:00 గంటల నుండి సాయంత్రం 5:00 గంటల వరకు యాప్ ఆధారిత సేవలను తాత్కాలికంగా నిలిపివేయాలని (సమ్మె చేయాలని) యూనియన్ పిలుపునిచ్చింది.
చమురు మార్కెటింగ్ కంపెనీలు లీటర్ పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలను సుమారు రూ. 3 వరకు పెంచాయి. గత నాలుగేళ్లలో దేశవ్యాప్తంగా ఇంత పెద్ద మొత్తంలో ఇంధన ధరలను పెంచడం ఇదే మొదటిసారి. ఈ పెంపుతో ఢిల్లీలో లీటర్ పెట్రోల్ ధర సుమారు రూ. 97.77, డీజిల్ ధర రూ. 90.67 కి చేరింది. మధ్యప్రాచ్యంలో (Middle East) నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలు, ముఖ్యంగా ఇరాన్తో ముడిపడి ఉన్న ఉద్రిక్త వాతావరణం మరియు హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) వద్ద అంతరాయాల కారణంగా అంతర్జాతీయంగా ముడిచమురు ధరలు పెరగడమే ఇందుకు కారణం. దీనికి తోడు గతంలో ఎల్పీజీ (LPG) సిలిండర్ ధరలు పెరగడం కూడా వీరికి అదనపు భారంగా మారింది.
ప్రస్తుతం దేశంలో తీవ్రమైన ఎండలు (Heatwave) ఎక్కువగా ఉన్న పరిస్థితుల్లో, ఈ ధరల పెంపు గిగ్ కార్మికులపై “నేరుగా పడిన దెబ్బ” అని యూనియన్ అధ్యక్షురాలు సీమా సింగ్ అభివర్ణించారు. “స్విగ్గీ, జొమాటో, బ్లింకిట్ వంటి సంస్థల్లో పనిచేసే డెలివరీ కార్మికులు ఈ భారాన్ని అస్సలు భరించలేరు” అని పేర్కొంటూ.. ప్రభుత్వం, కంపెనీలు స్పందించి కిలోమీటరుకు కనీస సర్వీస్ రేటుగా రూ. 20 ప్రకటించాలని ఆమె డిమాండ్ చేశారు. ఎలాంటి ఉపశమనం లభించకపోతే చాలా మంది కార్మికులు ఈ రంగాన్ని వదిలి వెళ్లాల్సి వస్తుందని ఆమె హెచ్చరించారు.
నేషనల్ కోఆర్డినేటర్ నిర్మల్ గొరానా ఈ సంక్షోభం యొక్క తీవ్రతను ఎత్తిచూపారు. దేశంలోని దాదాపు 60 కోట్ల మంది అసంఘటిత రంగ (Unorganised Sector) కార్మికులలో, రోజువారీ సంపాదన కోసం మోటార్ సైకిళ్లు, స్కూటర్లపై ఆధారపడే సుమారు 1.2 కోట్ల మంది గిగ్ మరియు ప్లాట్ఫారమ్ కార్మికులు దీనివల్ల అత్యంత దారుణంగా ప్రభావితమయ్యారు. ఇంధనం, వాహన నిర్వహణ (Maintenance) ఖర్చులు విపరీతంగా పెరిగినప్పటికీ, కంపెనీలు వారి చెల్లింపులను ఆ నిష్పత్తిలో పెంచలేదు. ముఖ్యంగా మహిళా గిగ్ కార్మికులు, డెలివరీ సిబ్బంది మరియు డ్రైవర్లు తీవ్రంగా నష్టపోతున్నారు. వీరిలో చాలా మంది కఠినమైన ట్రాఫిక్, వాతావరణ పరిస్థితుల్లో రోజుకు 10-14 గంటలు పనిచేస్తున్నారు.
నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) అంచనాల ప్రకారం.. 2020-21లో భారతదేశంలో గిగ్ కార్మికుల సంఖ్య 77 లక్షలుగా ఉండగా, ఇది 2029-30 నాటికి 2.3 కోట్లకు పైగా చేరుకుంటుందని అంచనా. జొమాటో, స్విగ్గీ, బ్లింకిట్, జెప్టో, ఓలా, ఉబెర్, రాపిడో, పోర్టర్, అమెజాన్ ఫ్లెక్స్ వంటి సంస్థల కోసం పనిచేసే కార్మికులు ప్రతిరోజూ సుదీర్ఘ దూరాలు ప్రయాణిస్తారు, కానీ పెరుగుతున్న నిర్వహణ ఖర్చులను మాత్రం వారే స్వయంగా భరించాల్సి వస్తోంది.
తక్షణమే జోక్యం చేసుకుని డెలివరీ ఛార్జీలను సవరించాలని, ఇంధన పరిహారం (Fuel Compensation) అందించాలని కోరుతూ GIPSWU భారత ప్రభుత్వానికి మరియు ప్రముఖ ప్లాట్ఫారమ్లకు వినతి పత్రాలను సమర్పించింది. ఈ జీవనోపాధి సమస్యలపై అందరి దృష్టిని ఆకర్షించడానికే రేపటి ఐదు గంటల సమ్మెను ఒక శాంతియుత మార్గంగా ఎంచుకున్నామని యూనియన్ తెలిపింది. ఈ పోరాటానికి మద్దతు ఇవ్వాలని ప్రజలను, పౌర సమాజాన్ని అభ్యర్థించింది.