గ్లోబల్ ఎనర్జీ మార్కెట్లో నెలకొన్న అనిశ్చితిని తట్టుకునేందుకు భారతదేశం తన ఇంధన వ్యూహంలో ఒక పెద్ద మార్పునకు సిద్ధమవుతోంది. ఇందులో భాగంగా బొగ్గు (Coal) నుండి ఎల్పీజీ, పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ను ఉత్పత్తి చేయడానికి ఒక సరికొత్త ప్రణాళికను రూపొందించింది. విదేశాల నుండి దిగుమతి చేసుకునే ముడిచమురు (Crude Oil) మరియు సహజ వాయువుపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించే లక్ష్యంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం ₹37,500 కోట్ల భారీ ప్రాజెక్టుకు ఆమోదం తెలిపింది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు మరియు గ్యాస్ సరఫరా గొలుసులలో (Supply Chains) ఏర్పడుతున్న అంతరాయాల కారణంగా, వివిధ దేశాలు ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన వనరుల కోసం వెతుకుతున్న తరుణంలో భారత్ ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది.
ఈ కొత్త ‘కోల్-టు-ఫ్యూయల్’ (బొగ్గు నుండి ఇంధనం) ప్లాన్ ఏమిటి?
ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన ఈ సరికొత్త పణాళిక అత్యాధునిక సాంకేతికతను ఉపయోగించి బొగ్గును స్వచ్ఛమైన ఇంధనంగా మార్చడంపై దృష్టి పెడుతుంది. కేవలం దిగుమతి చేసుకునే ముడిచమురుపైనే ఆధారపడకుండా, భారతదేశంలో పుష్కలంగా ఉన్న బొగ్గు నిల్వలను ఉపయోగించి దేశీయంగానే ఇంధనాన్ని ఉత్పత్తి చేయడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.
అధికారుల సమాచారం ప్రకారం.. ఈ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా ఏటా సుమారు 7.5 కోట్ల టన్నుల బొగ్గును గ్యాస్ మరియు ద్రవ ఇంధనాలుగా (Liquid Fuels) మారుస్తారు.
బొగ్గును ఇంధనంగా ఎలా మారుస్తారు?
బొగ్గును ఇంధనంగా మార్చే ఈ సాంకేతిక ప్రక్రియను ‘కోల్-టు-లిక్విడ్’ (CTL – Coal-to-Liquid) టెక్నాలజీ అని పిలుస్తారు. ఇది ప్రధానంగా రెండు దశల్లో జరుగుతుంది:
బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్ ప్రక్రియ (Coal Gasification Process):
మొదటి దశలో బొగ్గును నైస్ పౌడర్లాగా నలిపి గ్యాసిఫైయర్ (Gasifier) లో ఉంచుతారు. పరిమిత ఆక్సిజన్ మరియు ఆవిరి (Steam) సహాయంతో, చాలా ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత (700-1500°C) మరియు ఒత్తిడి (Pressure) వద్ద బొగ్గును మండిస్తారు. అయితే ఇక్కడ బొగ్గు పూర్తిగా కాలిపోకుండా ‘సింగ్యాస్’ (Syngas) అనే వాయువుగా మారుతుంది. ఈ సింగ్యాస్లో కార్బన్ మోనాక్సైడ్ మరియు హైడ్రోజన్ ఉంటాయి, వీటిని నేరుగా ఇంధనంగా ఉపయోగించవచ్చు లేదా తదుపరి ప్రక్రియకు పంపవచ్చు.
ఫిషర్-ట్రోప్ష్ ప్రక్రియ (Fischer-Tropsch Process):
రెండవ దశలో, సింగ్యాస్ను ‘ఫిషర్-ట్రోప్ష్’ పద్ధతి ద్వారా ప్రాసెస్ చేస్తారు. నియంత్రిత ఉష్ణోగ్రత మరియు ఒత్తిడిలో ఈ వాయువును ద్రవ హైడ్రోకార్బన్లుగా (Liquid Hydrocarbons) మారుస్తారు. ఈ ద్రవాన్ని శుద్ధి చేయడం (Refine) ద్వారా పెట్రోల్, డీజిల్ మరియు విమానాల్లో వాడే జెట్ ఇంధనాన్ని కూడా తయారు చేయవచ్చు.
ఇంధనం మరియు రవాణా రంగానికి కలిగే ప్రయోజనాలు
బొగ్గు నుండి ఉత్పత్తి చేయబడిన ఈ కృత్రిమ ఇంధనాలను (Synthetic Fuels) ప్రస్తుత వాహనాల ఇంజన్లలో ఎలాంటి మార్పులు చేయకుండానే నేరుగా ఉపయోగించవచ్చని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
అంతేకాకుండా, ఈ సింథటిక్ ఇంధనంలో సల్ఫర్ పరిమాణం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది, ఇది ఇంజన్ అరుగుదలను తగ్గించి, వాహనాల పనితీరును (Performance) మెరుగుపరచడానికి సహాయపడుతుంది.
దక్షిణాఫ్రికా (South Africa) వంటి దేశాలు ఇప్పటికే కొన్నేళ్లుగా ఇలాంటి సాంకేతికతను విజయవంతంగా ఉపయోగిస్తున్నాయి.
బొగ్గు ఆధారిత ఇంధనం వైపు ఎందుకు మొగ్గు చూపుతోంది?
భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద బొగ్గు ఉత్పత్తిదారులలో ఒకటి. మన దేశంలో ఉన్న బొగ్గు నిల్వలు రాబోయే 200 సంవత్సరాలకు పైగా సరిపోతాయని అంచనా. అయినప్పటికీ, దేశానికి అవసరమైన ముడిచమురు మరియు సహజ వాయువులో ఎక్కువ భాగం ఇప్పటికీ ఇతర దేశాల నుంచే దిగుమతి అవుతోంది.
ఇలా విదేశాలపై ఆధారపడటం వల్ల అంతర్జాతీయంగా యుద్ధాలు లేదా సరఫరాలో అంతరాయాలు ఏర్పడినప్పుడు (ఉదాహరణకు చమురు ఉత్పత్తి చేసే మధ్యప్రాచ్య ప్రాంతాలలో ఉద్రిక్తతలు) దేశీయంగా ఇంధన కొరత ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది. ఈ కొత్త ప్లాన్ దేశ ఇంధన భద్రతను (Energy Security) మెరుగుపరుస్తుంది మరియు దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తుంది.