భూమిపై అత్యంత ప్రమాదకరమైన జీవి ఏది అని అడిగితే చాలా మంది సింహం, పులి, మొసలి, పాము లేదా షార్క్ అని సమాధానం చెబుతారు. పెద్ద పరిమాణంలో ఉండి, బలంగా, భయంకరంగా కనిపించే ఈ జంతువులే ఎక్కువ మందిని చంపుతాయని అనుకోవడం సాధారణం.
కానీ అసలు గణాంకాలు పూర్తిగా వేరే కథను చెబుతున్నాయి. ప్రపంచంలోనే అత్యధిక మానవ మరణాలకు కారణమవుతున్న జీవి ఏదో కాదు.. మన కంటికి చాలా చిన్నగా కనిపించే ‘దోమ’. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ($WHO$) మరియు వివిధ అంతర్జాతీయ అధ్యయనాల ప్రకారం, ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 7 లక్షల నుండి 7.5 లక్షల మందికి పైగా ప్రజలు దోమల వల్ల వచ్చే వ్యాధుల బారిన పడి ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు.
అత్యంత ప్రాణాంతకమైన వ్యాధి ఏదో తెలుసా?
దోమలు నేరుగా మనుషులను చంపవు. వాటి వల్ల కలిగే ప్రమాదమంతా అవి వ్యాప్తి చేసే రోగాల్లోనే ఉంది. దోమ కుట్టినప్పుడు దాని ద్వారా శరీరంలోకి ప్రవేశించే వైరస్లు, పరాన్నజీవులు అనేక తీవ్రమైన వ్యాధులకు కారణమవుతాయి. ముఖ్యంగా మలేరియా, డెంగ్యూ, చికెన్గున్యా, జికా వైరస్ మరియు ఎల్లో ఫీవర్ వంటి వ్యాధులు దోమల ద్వారానే వ్యాప్తి చెందుతాయి.
వీటన్నింటిలో మలేరియా అత్యంత ప్రాణాంతకమైనది. ముఖ్యంగా ఆఫ్రికా, ఆసియా ఖండాల్లోని కొన్ని ప్రాంతాలలో ఈ వ్యాధి కారణంగా వేలాది మంది పిల్లలు, రోగనిరోధక శక్తి తక్కువగా ఉన్నవారు మరణిస్తున్నారు.
మిగతా జంతువుల కంటే దోమలే అత్యంత ప్రమాదకరం!
దోమల వల్ల జరిగే మరణాల సంఖ్యను ఇతర భయంకరమైన జంతువులతో పోల్చి చూస్తే ఆశ్చర్యం కలగక మానదు. ఉదాహరణకు, పాముకాటు వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏడాదికి సుమారు 1 లక్ష లోపు మరణాలు సంభవిస్తాయి. పిచ్చి కుక్కలు కరవడం వల్ల (రేబీస్ ద్వారా) కొన్ని వేల మంది చనిపోతారు. ఇక మొసళ్ళు ఏడాదికి సుమారు వెయ్యి మందిని, సింహాలు కేవలం కొన్ని వందల మందిని మాత్రమే చంపుతాయి. కానీ దోమల వల్ల జరిగే నష్టం వీటన్నింటికంటే వందల రెట్లు ఎక్కువ. అందుకే “రూపం చిన్నదైనా.. చేసే నష్టం ముంచెత్తే తుఫానంత” అనే మాట దోమలకు సరిగ్గా సరిపోతుంది.
దోమలు పెరగడానికి ప్రధాన కారణం ఏంటి?
దోమల జనాభా విపరీతంగా పెరగడానికి మన చుట్టూ ఉన్న వాతావరణమే ప్రధాన కారణం. వర్షాకాలంలో నిలిచిన నీరు, అపరిశుభ్రత, చెత్త కుప్పలు మరియు తేమ ఎక్కువగా ఉండే ప్రాంతాలు దోమల ఉత్పత్తికి అనుకూలంగా మారుతాయి. ముఖ్యంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో సరైన పరిశుభ్రత లోపించడం వల్ల దోమల ఉధృతి వేగంగా పెరుగుతుంది. దీనివల్ల ఇన్ఫెక్షన్లు వ్యాపించే రేటు కూడా ఎక్కువ అవుతుంది.
రక్షించుకోవడానికి కొన్ని సులభమైన మార్గాలు!
అయితే కొన్ని చిన్నపాటి జాగ్రత్తలు పాటించడం ద్వారా దోమల నుండి మనల్ని మనం సులభంగా రక్షించుకోవచ్చు:
- ఇళ్ల చుట్టుపక్కల నీరు నిల్వ ఉండకుండా చూసుకోవడం.
- ఇంటి కిటికీలకు, తలుపులకు దోమల జాలీలు (Net) ఏర్పాటు చేసుకోవడం.
- దోమల నివారణ మందులు (Mosquito Repellents) ఉపయోగించడం.
- పడుకునేటప్పుడు దోమతెరలు (Mosquito Nets) వాడటం.
- పరిసరాలను ఎల్లప్పుడూ పొడిగా, పరిశుభ్రంగా ఉంచుకోవడం.
ఆరోగ్య శాఖ జారీ చేసే మార్గదర్శకాలను పాటించడం ద్వారా ఈ ప్రమాదాన్ని చాలా వరకు తగ్గించవచ్చు.
ఆశ్చర్యకరమైన నిజం!
ప్రపంచంలోనే అత్యధిక మరణాలకు కారణమయ్యే జీవి పెద్ద సింహమో లేదా విషపూరితమైన పామో కాదు. మన చుట్టూ సాధారణంగా తిరిగే చిన్న దోమ మాత్రమే అనేది నిఖార్సైన నిజం. కాబట్టి దోమలను తేలికగా తీసుకోకుండా, వాటి నివారణపై అవగాహన పెంచుకుంటూ ముందస్తు జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం ప్రతి ఒక్కరి బాధ్యత.