భారతదేశంలో ఎండలు మండుతుండటంతో, వడదెబ్బ వల్ల కలిగే ప్రాథమిక లక్షణాలను కేవలం “వేసవి అలసట”గా భావించి నిర్లక్ష్యం చేయవద్దని వైద్యులు హెచ్చరిస్తున్నారు. హీట్ స్ట్రోక్ అనేది అత్యంత ప్రమాదకరమైన ఆరోగ్య పరిస్థితి. దీనిని సరైన సమయంలో గుర్తించి చికిత్స అందించకపోతే, ఇది ప్రాణాపాయానికి దారితీస్తుంది.
చాలామంది ఎండలో ఎక్కువ గంటలు తిరిగితేనే వడదెబ్బ తగులుతుందని అనుకుంటారు, కానీ ఇది అపోహ. డీహైడ్రేషన్, అధిక తేమ (Humidity), తగినంత గాలి లేని ఇండోర్ పరిస్థితుల్లో కూడా శరీర ఉష్ణోగ్రత క్రమబద్ధీకరించుకునే సామర్థ్యాన్ని కోల్పోయి, హీట్ స్ట్రోక్కు గురయ్యే అవకాశం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
హీట్ స్ట్రోక్ అంటే ఏమిటి?
శరీరం తన ఉష్ణోగ్రతను తగ్గించుకోలేక, కోర్ బాడీ టెంపరేచర్ 40 డిగ్రీల సెల్సియస్ దాటినప్పుడు హీట్ స్ట్రోక్ సంభవిస్తుంది. సాధారణంగా చెమట పట్టడం ద్వారా శరీరం తనను తాను చల్లబరుచుకుంటుంది. కానీ తీవ్రమైన ఎండ లేదా డీహైడ్రేషన్ వల్ల ఈ వ్యవస్థ విఫలమై, మెదడు, గుండె, మూత్రపిండాలు వంటి ముఖ్యమైన అవయవాలు దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది.
నిర్లక్ష్యం చేయకూడని హెచ్చరికలు:
- తల తిరగడం లేదా కళ్లు తిరగడం
- తీవ్రమైన అలసట లేదా బలహీనత
- విపరీతమైన తలనొప్పి
- వికారం లేదా వాంతులు
- శరీరం బాగా వేడెక్కడం
- గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం
- కండరాల తిమ్మిర్లు
మానసిక గందరగోళం – ఒక ప్రమాద సంకేతం!
హీట్ స్ట్రోక్ ముదిరిన కొద్దీ మెదడుపై ప్రభావం పడుతుంది. అస్పష్టమైన మాటలు, గందరగోళం, చుట్టుపక్కల పరిస్థితులపై అవగాహన లేకపోవడం, అసాధారణ ప్రవర్తన వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే అది అత్యవసర పరిస్థితిగా గుర్తించాలి. మూర్ఛ రావడం లేదా స్పృహ తప్పడం వంటివి ప్రాణాపాయానికి సంకేతాలు.
ఎవరికి ఎక్కువ ప్రమాదం?
- చిన్నారులు మరియు వృద్ధులు
- ఎండలో పని చేసే వారు
- దీర్ఘకాలిక అనారోగ్యంతో బాధపడేవారు
- సరైన మోతాదులో ద్రవ పదార్థాలు తీసుకోని వారు
అత్యవసరంగా ఏమి చేయాలి?
- బాధితుడిని వెంటనే నీడలోకి లేదా ఏసీ ఉన్న గదిలోకి మార్చండి.
- బిగుతుగా ఉన్న దుస్తులను వదులు చేయండి.
- చల్లటి, తడి టవల్తో శరీరాన్ని తుడువండి.
- మెడ, తల, చంకలు మరియు గజ్జల భాగాల్లో ఐస్ ప్యాక్లు ఉంచండి.
- బాధితుడు స్పృహలో ఉంటేనే నీరు లేదా ద్రవ పదార్థాలు ఇవ్వండి.
- వెంటనే అత్యవసర వైద్య సేవలకు (108 వంటివి) కాల్ చేయండి.
నివారణ: తగినంత నీరు తాగడం, మధ్యాహ్నం వేళ ఎండలో తిరగకపోవడం, లేత రంగు వదులైన కాటన్ దుస్తులు ధరించడం ద్వారా వడదెబ్బను నివారించవచ్చు.