ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెట్రోల్, సిఎన్జి మరియు ఎల్పిజి ధరల పెరుగుదలతో ప్రతి ఒక్కరూ ఇబ్బంది పడుతున్నారు. అయితే, ఇప్పుడు సమస్య కేవలం జేబుకు చిల్లు పడటంతోనే ఆగిపోలేదు. ఇంటర్నేషనల్ ఎనర్జీ ఏజెన్సీ (IEA) ఒక భయంకరమైన హెచ్చరికను జారీ చేసింది, ఇది ప్రపంచ మార్కెట్లలో ప్రకంపనలు సృష్టిస్తోంది.
అమెరికా మరియు ఇరాన్ మధ్య నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల వల్ల ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ చరిత్రలో ఎన్నడూ లేని విధంగా సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. జూన్ నెలాఖరు వరకు ‘స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్’ (హోర్ముజ్ జలసంధి) సముద్ర మార్గం పూర్తిగా తెరుచుకోకపోతే, జూలై మరియు ఆగస్టు నుండి ప్రపంచం ఒక ‘రెడ్ జోన్’లోకి ప్రవేశిస్తుందని, అక్కడ ద్రవ్యోల్బణం తీవ్ర రూపం దాలుస్తుందని IEA హెచ్చరించింది.
ఖజానా ఖాళీ, స్టాక్ సమాప్తం.. రెడ్ జోన్ వైపు ప్రపంచం: IEA ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్ ఫాతిహ్ బిరోల్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో మాట్లాడుతూ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న చమురు, గ్యాస్ నిల్వలు (బ్యాకప్ స్టాక్) వేగంగా తగ్గిపోతున్నాయని తెలిపారు. కష్టకాలం కోసం దాచుకున్న ‘పాకెట్ మనీ’ వంటి నిల్వలు ఇప్పుడు అడుగంటిపోయాయని ఆయన పేర్కొన్నారు. కొత్త సరఫరా మార్కెట్లోకి రావడం లేదు, పాత నిల్వలు ఖాళీ అయ్యే దశకు చేరుకున్నాయి. ఇది చరిత్రలోనే అతిపెద్ద ఇంధన సంక్షోభమని, దీనివల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ముడి చమురు మరియు సహజ వాయువు సరఫరా స్తంభించిపోయిందని ఆయన ప్రకటించారు.
జూన్ తర్వాత విలయం ఎందుకు మొదలవుతుంది? జూన్ ముగియగానే, ప్రపంచంలోని అనేక దేశాల్లో వేసవి మరియు పర్యాటక సీజన్ (Travel Season) మొదలవుతుంది. ఈ సమయంలో విమానాలు, కార్లు, బస్సుల వాడకం భారీగా పెరుగుతుంది. తద్వారా చమురుకు డిమాండ్ అకస్మాత్తుగా ఆకాశాన్ని తాకుతుంది. జూలై, ఆగస్టు వంటి పీక్ సీజన్లో హోర్ముజ్ జలసంధి మార్గం తెరుచుకోకపోతే, డిమాండ్కు మరియు సరఫరాకు మధ్య తీవ్ర అసమతుల్యత ఏర్పడి ప్రపంచం మాంద్యం (Recession) అనే ‘రెడ్ జోన్’లోకి నెట్టబడుతుందని బిరోల్ ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. దీని ప్రభావం ఆసియా దేశాలపై అత్యధికంగా ఉండనుంది.
బలహీనమైన కరెన్సీ ఉన్న దేశాలపై ద్రవ్యోల్బణ భారం: ఒకవేళ అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య ఒప్పందం కుదిరి మార్గం తెరుచుకున్నా, మార్కెట్ కుదుటపడటానికి చాలా సమయం పడుతుందని IEA హెచ్చరించింది. ప్రపంచంలో 20-25% చమురు ఎగుమతి హోర్ముజ్ జలసంధి ద్వారానే జరుగుతుంది, కాబట్టి సరఫరా వ్యవస్థను పునరుద్ధరించడం చాలా క్లిష్టమైన ప్రక్రియ. డాలర్తో పోలిస్తే కరెన్సీ బలహీనంగా ఉన్న దేశాలపై ఈ సంక్షోభం తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు పెరగడం వల్ల ప్రతి వస్తువు ఖరీదైపోయి, ఆ దేశాలు ఆర్థిక సంక్షోభంలోకి వెళ్లే ప్రమాదం ఉంది.
ఎమర్జెన్సీ రిజర్వ్ నుండి ఉపశమనం లభిస్తుందా? ఈ సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కోవడానికి మార్చిలో IEA లోని 32 సభ్య దేశాలు కలిసి తమ ఎమర్జెన్సీ రిజర్వ్ నుండి 40 కోట్ల బ్యారెళ్ల ముడి చమురును మార్కెట్లోకి విడుదల చేశాయి. దీనివల్ల ధరలు బ్యారెల్కు సుమారు 20 డాలర్లు తగ్గాయి. అయితే, ఇప్పుడు మళ్ళీ చమురును విడుదల చేస్తారా అని ప్రశ్నించగా, పరిస్థితిని నిశితంగా గమనిస్తున్నామని బిరోల్ తెలిపారు. సరైన సమయం వచ్చినప్పుడు నిల్వలను విడుదల చేసేందుకు వెనుకాడమని, కానీ ప్రస్తుతానికి పరిస్థితి ఆ స్థాయికి చేరుకోలేదని ఆయన పేర్కొన్నారు. జూన్ తర్వాత హోర్ముజ్ సంక్షోభం కొనసాగితే, ప్రపంచాన్ని ఈ మహా సంక్షోభం నుండి కాపాడటం చాలా కష్టమవుతుందని ఆయన స్పష్టం చేశారు.