ప్రపంచానికే ‘ఆదివారం’ అత్యంత కీలకమైన రోజు! ఇరాన్ చారిత్రాత్మక సంతకం.. ట్రంప్ సంచలన ప్రకటన!!

న్యూయార్క్: అమెరికా, ఈరాన్‌ల మధ్య అంతర్జాతీయ శాంతి ఒప్పందం ఈరోజే (ఆదివారం) కుదరబోతోందని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ వెల్లడించారు.

ఒప్పందం కుదిరే సమయంపై అనుమానాలు వ్యక్తం చేస్తూ ఈరాన్ అంతకుముందు చేసిన ప్రకటనకు ట్రంప్ వ్యాఖ్యలు పూర్తిగా విరుద్ధంగా ఉన్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎంతో ఉత్కంఠగా ఎదురుచూస్తున్న ఈ శాంతి ఒప్పందం.. అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి అత్యంత కీలకమైన ‘హార్ముజ్ జలసంధి’ (Strait of Hormuz) ని తక్షణమే పునఃప్రారంభించడానికి మార్గం సుగమం చేస్తుందని ట్రంప్ పేర్కొన్నారు. ఒప్పందం ఖరారైన వెంటనే హార్ముజ్ జలసంధిని “అందరి రవాణా కోసం” తక్షణమే తెరుస్తామని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

అయితే, ఆదివారం నాడే ఒప్పందం కుదరడం ఖాయం కాదంటూ ఈరాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ సూచించిన కొన్ని గంటల వ్యవధిలోనే అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ నుండి ఈ ప్రకటన రావడం గమనార్హం. ‘ఇస్లామాబాద్ అవగాహన ఒప్పందం’ (Islamabad MOU) ఆదివారం నాడు కుదిరే అవకాశం లేదని ఈరాన్ విదేశాంగ శాఖ అధికార ప్రతినిధి ఇస్మాయిల్ బఘాయ్ అంతకుముందు తెలిపినట్లు ఈరాన్ ప్రభుత్వ మీడియా వార్తలు ప్రసారం చేసింది. ఈ నేపథ్యంలో ట్రంప్ చేసిన ప్రకటన అంతర్జాతీయంగా తీవ్ర చర్చనీయాంశమైంది.

పశ్చిమ ఆసియాలో గత కొన్ని నెలలుగా రాజుకుంటోన్న యుద్ధ ఉద్రిక్తతలకు ఎట్టకేలకు ముగింపు పలకాలని ప్రపంచ దేశాలన్నీ చాతకపక్షుల్లా ఎదురుచూస్తున్నాయి. అమెరికా – ఈరాన్ మధ్య ఈ చారిత్రాత్మక శాంతి ఒప్పందం ఎప్పుడు కుదురుతుందనే ప్రపంచ దేశాల ప్రశ్నకు, అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఎప్పటిలాగే తనదైన దూకుడు శైలిలో సమాధానమిచ్చారు.

శనివారం నాడే విలేఖరులతో మాట్లాడిన ట్రంప్.. “అమెరికా, ఈరాన్ దేశాల మధ్య జరగబోయే ఈ చారిత్రాత్మక ఒప్పందం అనుకున్న ప్లాన్ ప్రకారమే ఆదివారం (రేపు) కుదరబోతోంది” అని అత్యంత నమ్మకంగా బాంబు పేల్చారు. కానీ, దీనికి కొన్ని గంటల ముందే ఈరాన్ రాజధాని టెహ్రాన్ నుండి వచ్చిన సమాచారం మాత్రం ట్రంప్ అత్యుత్సాహ ప్రకటనకు పూర్తిగా విరుద్ధంగా ఉంటూ ప్రపంచ వేదికపై తీవ్ర గందరగోళాన్ని సృష్టించింది.

ఈ విషయమై తన ‘ట్రూత్ సోషల్’ (Truth Social) ఖాతాలో ఒక ప్రకటన విడుదల చేసిన అధ్యక్షుడు ట్రంప్.. “ఈరాన్ అణ్వాయుధాలను కొనుగోలు చేయడాన్ని, తయారు చేయడాన్ని లేదా మరే ఇతర మార్గాల్లోనైనా అణ్వాయుధ సామాగ్రిని పొందడాన్ని ఈ ఒప్పందం శాశ్వతంగా అడ్డుకుంటుంది. ఈరాన్ వద్ద అణ్వాయుధాలు లేకుండా చూసేందుకు ఇదొక బలమైన గోడలా నిలుస్తుంది” అని పేర్కొన్నారు. అంతేకాకుండా, ఈ ఒప్పందాన్ని అనుసరించి హార్ముజ్ జలసంధి తెరవబడుతుందని, అమెరికా – ఈరాన్ దేశాల మధ్య సంబంధాలు గత ప్రభుత్వాల విధానాల కంటే పూర్తిగా భిన్నంగా ఉంటాయని ట్రంప్ తెలిపారు.

ట్రంప్ చూపిస్తున్న తొందరపాటుకు కారణం ఏంటి?

అధ్యక్షుడు ట్రంప్ ఈ స్థాయిలో దూకుడుగా ప్రకటనలు చేయడం వెనుక ఒక బలమైన కారణం ఉంది. ఈ శాంతి ఒప్పందం ఖరారైన మరుక్షణమే.. అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థకు జీవనాడిగా పరిగణించబడే ‘హార్ముజ్ జలసంధి’ తక్షణమే తెరవబడుతుందని, అది “అన్ని దేశాల నౌకల రవాణాకు” వీలు కల్పిస్తుందని ట్రంప్ బహిరంగంగానే అంగీకరించారు. ప్రపంచ ముడి చమురు (Crude Oil) రవాణాలో అత్యధిక భాగం ఈ మార్గం గుండానే సాగుతుంది. ఈ సముద్ర రవాణా కారిడార్ తెరుచుకుంటేనే ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ సంక్షోభం నుండి తప్పుకుంటుంది కాబట్టి, ఈ ఒప్పందాన్ని ఆదివారమే ముగించాలని ట్రంప్ గట్టి పట్టుదలతో ఉన్నారు.

ఈరాన్ నిదానం.. తెరవెనుక ఉత్కంఠ:

అయితే, ఈరాన్ మాత్రం ఒప్పందం తేదీ విషయంలో ఎంతో నిదానంగా, వ్యూహాత్మకంగా అడుగులు వేస్తోంది. ట్రంప్ ప్రకటనకు కొన్ని గంటల ముందు మాట్లాడిన ఈరాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి ఇస్మాయిల్ బఘాయ్ (Esmaeil Baghaei).. “ఇస్లామాబాద్ అవగాహన ఒప్పందం ఆదివారం నాడే కుదరడానికి అవకాశాలు చాలా తక్కువగా ఉన్నాయి” అని ఈరాన్ ప్రభుత్వ మీడియా వేదికగా స్పష్టం చేశారు.

అయినప్పటికీ, చర్చల తలుపులను ఈరాన్ పూర్తిగా మూసివేయలేదు. “రాబోయే రోజుల్లో ఈ ఒప్పందంపై సంతకాలు జరిగే అవకాశాలను మేము తోసిపుచ్చలేము. అవతలి పక్షంలో (అమెరికాలో) ఇంకా కొన్ని సంకోచాలు ఉన్నందున, ఇప్పుడే ఒక నిర్దిష్ట తేదీని ఖరారు చేయడంపై మేము జాగ్రత్తగా ఉన్నాము” అని బఘాయ్ రాజకీయ పరిణతిని ప్రదర్శించారు.

తెరవెనుక అసలు మర్మం ఏంటి?

ఇరు దేశాల ఈ విరుద్ధ ప్రకటనలను బట్టి.. అమెరికా, ఈరాన్ల మధ్య ఇంకా కొన్ని కీలకమైన అంశాలపై ప్రతిష్ఠంభన కొనసాగుతోందని స్పష్టమవుతోంది. పాకిస్తాన్ మరియు ఖతార్ దేశాల దౌత్యపరమైన మధ్యవర్తిత్వ ప్రయత్నాల ఫలితంగా.. ఈ చారిత్రాత్మక ఒప్పందం ఆన్‌లైన్ సమావేశం (Virtual Meeting) ద్వారా డిజిటల్ పద్ధతిలో సంతకాలు చేయడానికి సిద్ధమవుతోంది.

ఈ ఒప్పందంలో ప్రధానంగా మూడు కీలక ప్రతిపాదనలు ఉన్నాయి:

1. ప్రస్తుతం అమలులో ఉన్న తాత్కాలిక కాల్పుల విరమణను (Ceasefire) మరో 60 రోజుల పాటు పొడిగించడం.
2. అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ మరియు నౌకాయానం కోసం హార్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి ప్రారంభించడం.
3. ఈరాన్ అణుశక్తి కార్యక్రమంపై అధికారిక చర్చలను మళ్లీ పునఃప్రారంభించడం.

ఈరాన్ ఈ ఒప్పందాన్ని తొందరపడకుండా నిదానంగా ఎదుర్కోవాలని భావిస్తున్నప్పటికీ, అధ్యక్షుడు ట్రంప్ మాటలను బట్టి చూస్తే ఈ చర్చలు ఇంకా పట్టాలు తప్పలేదని అర్థమవుతోంది. ఇరు దేశాలు తమ మధ్య ఉన్న మిగిలిన భేదాభిప్రాయాలను అధిగమించి, ఈ ఆదివారం నాడే శాంతి మార్గంలో ముందడుగు వేస్తాయా లేదా ప్రపంచ దేశాల నిరీక్షణ ఇంకా కొనసాగుతుందా అనేది వేచి చూడాలి.