ఢిల్లీ: భారతదేశంలో ఈసారి రుతుపవనాలు ఊహించని విధంగా విఫలమయ్యాయి. నైరుతి రుతుపవనాలు జూన్ నెలలో బాగానే ప్రారంభమైనప్పటికీ, అకస్మాత్తుగా ఆగిపోయాయి.
దేశంలోని మధ్య మరియు ఉత్తర భారత ప్రాంతాల్లో చాలా వరకు వర్షాలు కురవలేదు. గత రెండు రోజులుగా అక్కడక్కడ వర్షాలు పడుతున్నప్పటికీ, ఈ ఏడాది సాధారణ వర్షపాతం కూడా నమోదు కాదని వాతావరణ నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు.
భారతదేశంలో నైరుతి రుతుపవనాలు జూన్ 4న స్వల్ప ఆలస్యంతో కేరళ తీరాన్ని తాకినప్పటికీ, దేశంలోని చాలా ప్రాంతాలు ఇంకా వర్షాల కోసం వేచి చూస్తున్నాయి. గత 146 ఏళ్ల వాతావరణ చరిత్రలో, ఈ జూన్ నెల అత్యంత పొడిగా నమోదైన నెలల్లో ఒకటిగా నిలిచింది.
స్తంభించిపోయిన రుతుపవనాలు జూన్ 15 నాటికి దేశంలోని దక్షిణ, తూర్పు మరియు ఈశాన్య ప్రాంతాలకు విస్తరించిన రుతుపవనాలు, ఆ తర్వాత అకస్మాత్తుగా స్తంభించిపోయాయి. దీనివల్ల దేశంలోని చాలా ప్రాంతాల్లో సాధారణం కంటే 40 శాతం తక్కువ వర్షపాతం నమోదైంది. దాదాపు రెండు వారాల పాటు ఆకాశం నిర్మలంగా, పొడిగా ఉండటంతో, ముఖ్యంగా మధ్య భారతంలో సాధారణం కంటే 60 శాతం తక్కువ వర్షం కురిసింది. ప్రస్తుతం కొన్ని ప్రాంతాల్లో వర్షాలు పుంజుకుంటున్నప్పటికీ, జూన్ నెలలో జరిగిన వర్షపాత లోటును భర్తీ చేయడానికి కొంత సమయం పడుతుంది.
5 కారణాలు భారతదేశంలో రుతుపవనాలు విఫలం కావడానికి ఐదు ప్రధాన కారణాలు ఉన్నాయి:
- మేడన్-జూలియన్ ఆసిలేషన్ (MJO): ఇది భూమధ్యరేఖ చుట్టూ కదిలే మేఘాల వ్యవస్థ. ఈసారి ఇది బలహీనంగా ఉండటంతో హిందూ మహాసముద్రం వైపు నుంచి వర్షాలు తగ్గాయి.
- సోమాలి జెట్ (Somali Jet): అరేబియా సముద్రం నుండి భారత్కు తేమను తీసుకువచ్చే ఈ గాలులు ఈసారి చాలా బలహీనంగా వీచాయి.
- పొడి గాలులు: వాయువ్య భారత ఎడారుల నుండి వీచిన వేడి, పొడి గాలులు మధ్య భారతం వైపు మేఘాలు కదలకుండా అడ్డుకున్నాయి.
- హిందూ మహాసముద్ర డైపోల్ (IOD): పశ్చిమ మరియు తూర్పు హిందూ మహాసముద్రాల ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం ‘న్యూట్రల్’గా కొనసాగింది.
- తక్కువ పీడనం: సాధారణంగా బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడే అల్పపీడనాలు ఈసారి తగినంతగా ఏర్పడకపోవడంతో వర్షాలు లోపలికి రావడం కష్టమైంది.
ఎల్ నినో ప్రభావమా? ఎల్ నినో గురించి చాలా చర్చ జరుగుతున్నప్పటికీ, జూన్ నెలలో వర్షపాతం తగ్గడానికి అది మాత్రమే కారణం కాదు. పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడాన్ని ఎల్ నినో అంటారు. అమెరికాకు చెందిన నోవా (NOAA) సంస్థ జూన్ రెండవ వారంలో ఎల్ నినో ఏర్పడినట్లు ప్రకటించింది. అయితే, దీని ప్రభావం సాధారణంగా జూలై, ఆగస్టు, సెప్టెంబర్ నెలల్లోనే ఎక్కువగా ఉంటుంది. కాబట్టి జూన్ జాప్యానికి ఎల్ నినో పాత్ర తక్కువే.
మళ్లీ మొదలవుతున్న వర్షాలు ప్రస్తుతం పరిస్థితులు మారుతున్నాయి. రుతుపవనాలు తిరిగి పుంజుకుంటున్నట్లు సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. సోమాలి జెట్ గాలులు బలపడటంతో ముంబై మరియు మధ్య భారతంలో వర్షాలు మొదలయ్యాయి. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఈ ఏడాది సాధారణ వర్షపాతంలో కేవలం 90 శాతం మాత్రమే నమోదయ్యే అవకాశం ఉంది.
గ్లోబల్ వార్మింగ్ వల్ల వాతావరణంలో తేమ శాతం పెరగడం వల్ల, సుదీర్ఘ పొడి కాలం తర్వాత అకస్మాత్తుగా కురిసే భారీ వర్షాలు, వరదలు వంటి తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థితులు భవిష్యత్తులో పెరిగే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.