భారత్ మరియు పాకిస్థాన్ మధ్య నెలకొన్న ఉద్రిక్త పరిస్థితుల నేపథ్యంలో, భారత వ్యతిరేకత తమ దేశానికి ఎంత నష్టం కలిగిస్తుందో స్వయంగా పాకిస్థాన్ నేతలే అంగీకరించడం గమనార్హం. పాకిస్థాన్ ప్రధాని షాబాజ్ షరీఫ్ ప్రత్యేక సలహాదారు రాణా సనావుల్లా ఖాన్ ఒక టీవీ ఇంటర్వ్యూలో చేసిన వ్యాఖ్యలు ఇప్పుడు సంచలనం సృష్టిస్తున్నాయి.
గతం చేసిన తప్పులే నేటి దుస్థితికి కారణం:
పాకిస్థాన్ గతంలో దౌత్యపరంగా చేసిన తప్పిదాల వల్ల దేశం ఈ దుస్థితిని అనుభవిస్తోందని సనావుల్లా పేర్కొన్నారు. 2015లో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ లాహోర్లో పర్యటించిన చారిత్రాత్మక అవకాశాన్ని పాకిస్థాన్ సరిగ్గా ఉపయోగించుకోలేకపోయిందని ఆయన గుర్తు చేశారు. “అప్పట్లో దేశీయ రాజకీయాలను పక్కన పెట్టి దౌత్యానికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చి ఉంటే, నేడు పరిస్థితులు మరోలా ఉండేవి. కానీ అప్పటి రాజకీయ వ్యతిరేకత శాంతి చర్చలకు ఆటంకం కలిగించింది” అని ఆయన విచారం వ్యక్తం చేశారు.
తెరవెనుక చర్చలు జరుగుతున్నాయా?
అధికారిక చర్చలు ఆగిపోయినప్పటికీ, రెండు దేశాల మధ్య ‘బ్యాక్ఛానల్ డిప్లొమసీ’ (తెరవెనుక దౌత్యం) పూర్తిగా మూతపడలేదని సనావుల్లా కీలక సంకేతాలు ఇచ్చారు. నవాజ్ షరీఫ్ హయాంలో ప్రాంతీయ శాంతి కోసం జరిగిన ప్రయత్నాలు ఈ తరహా గుప్త దౌత్యంలో భాగమేనని ఆయన గుర్తు చేశారు. అయితే, పాకిస్థాన్లో ఉన్న రాజకీయ అస్థిరత వల్ల ఆ ప్రయత్నాలు కూడా విఫలమయ్యాయని ఆయన అంగీకరించారు.
ఆర్థిక కుదుపునకు కారణం భారత్-పాక్ విభేదాలే:
భారత్తో సంబంధాలు దెబ్బతినడం పాకిస్థాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావం చూపిందని ఆయన స్పష్టం చేశారు. “భారత్తో వాణిజ్య, ఆర్థిక సహకారం ఉండి ఉంటే, పాకిస్థాన్ నేడు IMF మరియు విదేశీ అప్పుల కోసం ఇంతలా ప్రాధేయపడాల్సిన అవసరం వచ్చేది కాదు. సరిహద్దులో శాంతి నెలకొంటే పెట్టుబడులు పెరిగి, దేశ పరిస్థితి బాగుండేది. కానీ ఆ సువర్ణావకాశాన్ని మన రాజకీయ విభేదాల వల్ల కోల్పోయాం” అని ఆయన ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.
భారత్ వైఖరి ఏంటి?
పాకిస్థాన్ నేతల వ్యాఖ్యలపై భారత ప్రభుత్వం ఇప్పటివరకు ఎటువంటి అధికారిక ప్రకటన చేయలేదు. ‘ముందు ఉగ్రవాదాన్ని ఆపండి, ఆ తర్వాతే చర్చలు’ అన్న తన దృఢమైన విధానానికి భారత్ కట్టుబడి ఉంది. అయితే, ఒక పాకిస్థాన్ అగ్రనేత బహిరంగంగా తమ ‘దౌత్య వైఫల్యాన్ని’ అంగీకరించడం, భారత్ అనుసరిస్తున్న కఠిన విదేశాంగ విధానం మరియు అంతర్జాతీయంగా పాకిస్థాన్ ఒంటరి కావడమే కారణమని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.