మనం మన దైనందిన జీవితంలో ఇలాంటి మనుషులను ఎన్నోసార్లు చూసే ఉంటాం. మనం ఏదైనా ఒక హోటల్కు వెళ్లి వచ్చిన కథ చెబితే, వెంటనే వారు తాము వెళ్లిన ఫైవ్ స్టార్ హోటల్ కథను మొదలుపెడతారు.
మనకు ఏదో జ్వరం వచ్చిందని చెబితే, తమకు జరిగిన పెద్ద ఆపరేషన్ కథను వివరిస్తారు. మనకు ఉద్యోగం పోయిందని బాధపడితే, తమ పాత ఉద్యోగ పోరాటాల మూటలను విప్పేస్తారు.
ఏ సంభాషణ అయినా సరే, దాన్ని చిటికెలో తమ సొంత జీవితపు పుటల వైపు తిప్పుకునే వీరిని చూసినప్పుడు మనకు ఏమనిపిస్తుంది? “ఎంత స్వార్థపరుడు! ఎప్పుడు చూసినా తన గురించే డబ్బా కొట్టుకుంటాడు, ఎదుటివారు మాట్లాడేది అస్సలు వినడా?” అని మనం వారిపై కోపంతోనో లేదా చులకనగానో భావించి దాటిపోతాం.
కానీ, మానవ మనస్సుల లోతైన రహస్యాలను పరిశోధించే మనస్తత్వశాస్త్ర (సైకాలజీ) ప్రపంచం దీనికి పూర్తిగా భిన్నమైన, మన కళ్లు తెరిపించే ఒక షాకింగ్ వివరణను ఇస్తోంది!
సైకాలజీ నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ప్రతి మనిషి మెదడు ఆలోచించే విధానం పూర్తిగా భిన్నంగా ఉంటుంది. కొందరు గణాంకాలు, డేటా (Data) ఆధారంగా మాట్లాడుతారు. కానీ, చాలా మంది మనుషులు తమ ఆలోచనలను, భావాలను కథల రూపంలో మాత్రమే అర్థం చేసుకుంటారు; ఎదుటివారికి కూడా అలాగే అర్థమయ్యేలా చెప్తారు.
వారిని అడిగితే, తమ గత అనుభవాలు అనేవి కేవలం జ్ఞాపకాలు మాత్రమే కావు; అవి ఈ ప్రపంచంతో తమను ముడిపెట్టే ఒక అత్యున్నతమైన వారధి!
ఒక మనస్తత్వవేత్త దీని గురించి మాట్లాడుతూ.. “ప్రతి విషయానికి తన సొంత కథను చెప్పేవారు స్వార్థపరులు లేదా ఎదుటివారి దృష్టిని ఆకర్షించాలనుకునేవారు (Attention Seekers) కారు. బదులుగా, వారి మనస్సులో ఉన్న ఒక పాత సంఘటనే వారి మొత్తం అవగాహనకు ఉదాహరణగా ఉంటుంది. యాదృచ్ఛికంగా ఒక సంభాషణ జరుగుతున్నప్పుడు, వారి మెదడు వెంటనే ఆ పాత జ్ఞాపకంతో దాన్ని లింక్ చేసుకుంటుంది. దాన్ని వారు వ్యక్తపరచడం అనేది ఒక సహజమైన కమ్యూనికేషన్ అలవాటు (Communication Habit) మాత్రమే” అని అంటున్నారు.
నిజానికి, తన కథను చెప్పే వ్యక్తి ఉద్దేశం ఆ సంభాషణను తన వైపు తిప్పుకోవడం కాదు. బదులుగా, మీతో మానసికంగా లోతుగా కనెక్ట్ అవ్వాలనే ఒక తపన మాత్రమే అది!
ఉదాహరణకు, ఒక స్నేహితుడు తన ఇంటర్వ్యూ వైఫల్యం గురించి బాధపడుతున్నప్పుడు, ఎదురుగా ఉన్న వ్యక్తి “నాకు కూడా ఒకసారి ఇలాగే జరిగింది…” అని తన కథను చెబితే, దాన్ని సైకాలజీలో ‘రిలేషనల్ కమ్యూనికేషన్’ (Relational Communication) అని పిలుస్తారు. అంటే, “స్నేహితుడా, నీ ఈ బాధను, పరిస్థితిని నేను అర్థం చేసుకోగలను, ఎందుకంటే ఈ నరకాన్ని నేను కూడా దాటి వచ్చాను. ఈ దుఃఖంలో నువ్వు ఒంటరివి కావు!” అని ఓదార్చడానికే వారు ప్రయత్నిస్తారు.
బాల్యం, మనం పెరిగే వాతావరణం ఈ గుణానికి అతి ముఖ్యమైన కారణాలు. ఏ కుటుంబాలలో అయితే తల్లిదండ్రులు, పెద్దలు తమ దైనందిన అనుభవాలను, భావాలను కథల రూపంలో మాట్లాడుకుని అలవాటు చేస్తారో, అక్కడ పెరిగే పిల్లలకు కూడా ఇదే అలవాటు అబ్బుతుంది. నేరుగా ఒక భావాన్ని చెప్పడం తెలియక, ఒక సంఘటన ద్వారా దాన్ని వివరించడమే వీరికి సులువుగా ఉంటుంది.
మానవ సంబంధాల ఈ సున్నితమైన సరిహద్దును మనం గమనించాలి. తన కథను పంచుకోవడం తప్పు కాదు. కానీ, ఎదుటి వ్యక్తి మాట్లాడటం పూర్తి చేయకముందే, అతని భావాలకు విలువ ఇవ్వకుండా, ఆదుర్దాగా తన కథను మాత్రమే రుద్దడం మొదలుపెడితే… అక్కడ సంభాషణ అక్కడికక్కడే చచ్చిపోతుంది.
ఒక మంచి సంభాషణ అనేది టూ-వే రోడ్డు (ఇరువైపులా సాగాలి) లాంటిది. ఎదుటివారు మాట్లాడేది శ్రద్ధగా వినడం, వారికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం ఎంత ముఖ్యమో, మన కథను పంచుకోవడం కూడా అంతే ముఖ్యం.
నెక్స్ట్ టైమ్ మీతో మాట్లాడుతున్న ఒక వ్యక్తి, ఒక్కసారిగా తన సొంత కథను మొదలుపెడితే, “వీడొక స్వార్థపరుడు” అని వెంటనే జడ్జ్ చేయకండి.
అతను తన కథ ద్వారా మీకు చెప్పాలనుకుంటున్నది ఇదే: “నీ భావాలను నేను అర్థం చేసుకోగలను… నేను నీకు తోడుగా ఉన్నాను!”
మనుషులను వారి మాటలను బట్టి అంచనా వేయడం మానేసి, ఆ మాటల వెనుక ఉన్న వారి మానసిక ఉద్దేశాన్ని అర్థం చేసుకోవడం ప్రారంభిస్తే, ఈ ప్రపంచం ఇంకా అందంగా మారుతుంది!