శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో: డిసెంబర్ 2015 లో, ఎలాన్ మస్క్ మరియు సామ్ ఆల్ట్మాన్ ఇద్దరూ కలిసి శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో జరిగిన ‘వానిటీ ఫెయిర్ న్యూ ఎస్టాబ్లిష్మెంట్ సమ్మిట్’ వేదికపై ప్రత్యక్షమయ్యారు. తాము కొత్తగా ప్రారంభించబోయే ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) ప్రాజెక్ట్ గురించి వారు అక్కడ బహిరంగంగా చర్చించారు.
ఆ సమయంలో, వారిద్దరూ ‘ఓపెన్ఏఐ’ (OpenAI) అనే ఒక లాభాపేక్ష లేని (Nonprofit) పరిశోధనా సంస్థను నడిపిస్తున్న అత్యంత సన్నిహిత భాగస్వాములు. గూగుల్ (Google) వంటి టెక్ దిగ్గజాలు ఈ కృత్రిమ మేధస్సు (AI) రంగంలో ఏకఛత్రాధిపత్యం చలాయించకుండా అడ్డుకోవడానికి మరియు మానవాళికి మేలు చేసేలా ఏఐని అభివృద్ధి చేయడానికి ఈ సంస్థను స్థాపించారు.
ఐదేళ్ల క్రితమే టెస్లా (Tesla) కంపెనీని పబ్లిక్ లిస్టింగ్ చేయడం ద్వారా మస్క్ అప్పటికే బిలియనీర్ కాగా, ఆల్ట్మాన్ అప్పట్లో స్టార్టప్ యాక్సిలరేటర్ ‘వై కాంబినేటర్’ (Y Combinator) అధినేతగా ఉన్నారు. వీరిద్దరూ కలిసి ఓపెన్ఏఐని ప్రజా ప్రయోజనాల కోసం పనిచేసే ఒక నాన్ప్రాఫిట్ సంస్థగా ప్రపంచానికి పరిచయం చేశారు.
కానీ, దాదాపు ఒక దశాబ్దం తర్వాత.. ఆ నాటి భాగస్వామ్యం కాస్తా కాలిఫోర్నియాలోని ఓక్లాండ్ కోర్టులో ఒక భారీ న్యాయపోరాటంగా మారింది. ఓపెన్ఏఐ సంస్థ తన అసలైన లాభాపేక్ష లేని ఆశయాలను పూర్తిగా పక్కనబెట్టేసిందనే ఆరోపణలపై మస్క్, ఆల్ట్మాన్ మరియు ఓపెన్ఏఐల మధ్య గత మూడు వారాలుగా కోర్టు ట్రయల్స్ నడుస్తున్నాయి. సంస్థ స్థాపన సమయంలో ఇచ్చిన నిబద్ధతలను ఓపెన్ఏఐ నాయకత్వం ఉల్లంఘించిందని ఆరోపిస్తూ మస్క్ 2024 లో ఈ దావా వేశారు.
ఓపెన్ఏఐ ఎలా ప్రారంభమైంది? మస్క్ ఎందుకు మద్దతు ఇచ్చారు?
ఓపెన్ఏఐ మూలాలు మే 2015 నాటివి. అప్పట్లో సామ్ ఆల్ట్మాన్ ఎలాన్ మస్క్కు ఒక ఈమెయిల్ పంపారు. అందులో ఏఐ రంగం కోసం ఒక ‘మాన్హట్టన్ ప్రాజెక్ట్’ (Manhattan Project for AI) లాంటిది ప్రారంభిస్తే ఎలా ఉంటుందని ప్రతిపాదించారు. దానికి మస్క్ స్పందిస్తూ.. ఈ ఆలోచన నిజంగానే చర్చించదగ్గదని బదులిచ్చారు.
ఆ విధంగా డిసెంబర్ 2015లో ఓపెన్ఏఐ అధికారికంగా ప్రారంభమైంది. ఈ నాన్ప్రాఫిట్ చొరవ కోసం మస్క్ ఏకంగా 1 బిలియన్ డాలర్ల (దాదాపు రూ. 8,300 కోట్లు) నిధులు సమకూరుస్తానని హామీ ఇచ్చారు. కోర్టు విచారణలో బయటపడిన ఈమెయిల్స్ ప్రకారం.. ప్రారంభంలో ఉన్న టీమ్పై మస్క్కు ఎంతో నమ్మకం ఉండేది. నవంబర్ 2015లో ఆల్ట్మాన్కు పంపిన ఒక సందేశంలో మస్క్, “ఇప్పటివరకు ఉన్న ప్రతి ఒక్కరినీ చూసి నేను చాలా ఇంప్రెస్ అయ్యాను. ఇది ఒక అద్భుతమైన టీమ్” అని రాశారు. ప్రారంభంలో ఈ సంస్థ ఏఐ రంగంలో పారదర్శకతను, ఉమ్మడి భాగస్వామ్యాలను ప్రోత్సహిస్తూ పరిశోధనలపై దృష్టి పెట్టింది. అయితే, 2017 నాటికి అంతర్గత విభేదాలు మొదలయ్యాయి.
కోర్టు పత్రాల ప్రకారం.. ఓపెన్ఏఐ ఉద్యోగుల పనితీరును చాలా కఠినంగా సమీక్షించాలని మస్క్ ఒత్తిడి తెచ్చారు. తగినంత ప్రతిభ చూపని లేదా సంస్థ వృద్ధికి తోడ్పడని ఉద్యోగులను గుర్తించి వెంటనే తొలగించాలని ఆయన ఆల్ట్మాన్, సహ-వ్యవస్థాపకులు గ్రెగ్ బ్రాక్మన్ మరియు ఇల్యా సట్స్కేవర్లను కోరారు. అదే సమయంలో, ఏఐ అభివృద్ధికి అయ్యే కంప్యూటింగ్ (డేటా సర్వర్స్) ఖర్చులు విపరీతంగా పెరగడంతో ఓపెన్ఏఐ తీవ్ర ఆర్థిక ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంది.
నియంత్రణ అధికారం మరియు కార్పొరేట్ నిర్మాణంపై పోరు:
ఓపెన్ఏఐ అదనపు నిధుల కోసం వెతుకుతున్న తరుణంలో.. సంస్థను లాభాపేక్ష గల (For-profit) వ్యాపార నిర్మాణంగా మార్చడంపై చర్చలు ప్రారంభమయ్యాయి. అయితే, భవిష్యత్తులో ఏర్పడే ఈ ఫర్-ప్రాఫిట్ కంపెనీపై నియంత్రణ (కంట్రోల్) ఎవరికి ఉండాలనే విషయమై వివాదం చెలరేగింది.
కోర్టు పత్రాల ప్రకారం, భవిష్యత్తులో రాబోయే ఓపెన్ఏఐ ఫర్-ప్రాఫిట్ వెర్షన్లో ఎలాన్ మస్క్ తనకు ఏకంగా 90% యాజమాన్య వాటా కావాలని డిమాండ్ చేశారు. కానీ ఆల్ట్మాన్ మరియు ఇతర సహ-వ్యవస్థాపకులు ఈ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించారు. మానవ మేధస్సును మించిపోయే ఆర్టిఫిషియల్ జనరల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AGI) సాంకేతికతపై ఏ ఒక్క వ్యక్తికో లేదా చిన్న సమూహానికో పూర్తి నియంత్రణ ఉండకూడదని వారు వాదించారు.
తన సాక్ష్యంలో ఆల్ట్మాన్ మాట్లాడుతూ.. మస్క్కు ఓపెన్ఏఐపై సంపూర్ణ అధికారం కావాలని బలంగా కోరుకున్నారని, ఎందుకంటే కీలక నిర్ణయాలు తీసుకునే విషయంలో ఆయన ఇతరులను నమ్మరని పేర్కొన్నారు. “మస్క్ నియంత్రణ సాధించడానికి చేసిన ప్రయత్నాలు నాకు తీవ్ర అసౌకర్యాన్ని కలిగించాయి” అని ఆల్ట్మాన్ కోర్టులో చెప్పారు.
మరోవైపు, జూన్ 2017లో ఓపెన్ఏఐకి చెందిన ప్రముఖ ఏఐ పరిశోధకుడు ఆండ్రీ కర్పతిని టెస్లా కంపెనీలోకి మస్క్ ఆకర్షించడంతో (హైర్ చేయడంతో) ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరిగాయి. కోర్టు విచారణలో బయటపడిన అంతర్గత టెక్స్ట్ మెసేజ్లలో మస్క్ టీమ్ ఈ రిక్రూట్మెంట్ను సెలబ్రేట్ చేసుకున్నట్లు తేలింది. ఆ సమయంలో ఓపెన్ఏఐ బోర్డు సభ్యురాలిగా ఉన్న శివాన్ జిలిస్ (తర్వాత కాలంలో ఆమె మస్క్ నలుగురు పిల్లలకు తల్లి అయ్యారు) ఈ నెల ప్రారంభంలో కోర్టులో సాక్ష్యమిచ్చారు. టెస్లా రిక్రూట్మెంట్ ప్రయత్నాలపై మెసేజ్లను పరిశీలించిన తర్వాత, మస్క్ స్వయంగా మొదట కర్పతిని సంప్రదించినట్లు జిలిస్ అంగీకరించారు. ఆ తర్వాత దీనిపై మస్క్ ఓపెన్ఏఐ సహ-వ్యవస్థాపకులకు క్షమాపణలు కూడా చెప్పారని బ్రాక్మన్ సాక్ష్యమిచ్చారు.
ఓపెన్ఏఐ నుండి తప్పుకుంటానని మస్క్ హెచ్చరిక:
అంతర్గత వివాదాలు ఉన్నప్పటికీ, ఓపెన్ఏఐ సాంకేతికంగా పురోగతి సాధిస్తూనే వచ్చింది. ఆగస్టు 2017 నాటికి, ‘డోటా 2’ (Dota 2) అనే మల్టీప్లేయర్ వీడియో గేమ్లో ప్రపంచంలోని టాప్ ప్రొఫెషనల్ ప్లేయర్లను ఓడించగల సరికొత్త వ్యవస్థలను ఈ కంపెనీ అభివృద్ధి చేసింది. ఈ ఘనతను మస్క్ అప్పట్లో ట్విట్టర్ వేదికగా ప్రశంసించారు.
అయినప్పటికీ, లీడర్షిప్ మరియు యాజమాన్య హక్కులపై వివాదాలు ముదిరాయి. సెప్టెంబర్ 2017లో మస్క్ ఓపెన్ఏఐ యాజమాన్యానికి “ఇక చాలు” (Had enough) అంటూ అల్టిమేటం ఇచ్చారు. తనకు సంస్థపై నియంత్రణ లభించకపోతే, ఆర్థిక సహాయాన్ని పూర్తిగా నిలిపివేస్తానని హెచ్చరించారు. “మీరు సొంతంగానైనా ఏదైనా చేసుకోండి లేదా ఓపెన్ఏఐని నాన్ప్రాఫిట్గానైనా కొనసాగించండి. మీరు ఇక్కడే ఉంటామని గట్టిగా హామీ ఇచ్చే వరకు నేను రూపాయి కూడా ఇవ్వను. లేకపోతే మీరు స్టార్టప్ పెట్టుకోవడానికి నేను ఉచితంగా నిధులు ఇచ్చే మూర్ఖుడిని అవుతాను” అని మస్క్ ఈమెయిల్లో రాశారు. మస్క్ మొదట 1 బిలియన్ డాలర్లు ఇస్తానని చెప్పినప్పటికీ, నిధులు ఆపే సమయానికి ఆయన ఇచ్చిన మొత్తం కేవలం 38 మిలియన్ డాలర్లు (సుమారు రూ. 315 కోట్లు) మాత్రమేనని కోర్టు సాక్ష్యాల ద్వారా తేలింది.
టెస్లాతో విలీన చర్చలు మరియు మస్క్ నిష్క్రమణ:
ఓపెన్ఏఐ ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్నప్పుడు.. మస్క్, శివాన్ జిలిస్ మరియు ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్ సామ్ టెల్లర్ కలిసి ఓపెన్ఏఐని టెస్లా (Tesla) కంపెనీతో విలీనం చేయాలని ప్రతిపాదించారు. ఇందులో భాగంగా ఆల్ట్మాన్ను టెస్లా ఫ్యాక్టరీ టూర్కు ఆహ్వానించడమే కాకుండా, టెస్లా బోర్డులో స్థానాన్ని కూడా ఆఫర్ చేశారు.
అయితే, ఓపెన్ఏఐ యొక్క నాన్ప్రాఫిట్ ఆశయాలు టెస్లా కంపెనీలోకి వెళ్తే పూర్తిగా కనుమరుగవుతాయని భావించి తాను ఈ ప్రతిపాదనను వ్యతిరేకించినట్లు ఆల్ట్మాన్ కోర్టులో చెప్పారు. “టెస్లా అనేది ఒక కార్ల కంపెనీ, దానికి ఓపెన్ఏఐ లాంటి ఆశయాలు లేవు” అని ఆల్ట్మాన్ స్పష్టం చేశారు. విలీన చర్చలు విఫలమయ్యాక, గూగుల్ యొక్క ‘డీప్మైండ్’ (DeepMind) సంస్థతో పోటీ పడాలంటే ఓపెన్ఏఐ నిర్మాణంలో భారీ మార్పులు చేయాలని, లేకపోతే గూగుల్ చేతిలో ఓడిపోవడం ఖాయమని మస్క్ డిసెంబర్ 2018లో మెయిల్ పంపారు. ఆ తర్వాత 2018 లోనే మస్క్ ఓపెన్ఏఐ బోర్డు నుండి తప్పుకున్నారు.
చాట్ జిపిటి (ChatGPT) తో మారిన సమీకరణాలు:
ఓపెన్ఏఐ నుండి నిష్క్రమించిన తర్వాత చాలా సంవత్సరాల వరకు మస్క్ ఆ సంస్థపై బహిరంగంగా ఎలాంటి విమర్శలు చేయలేదు. ఆల్ట్మాన్ కూడా మస్క్ను ప్రశంసిస్తూ 2019 లో “ఎలాన్కు వ్యతిరేకంగా పందెం కాయడం చారిత్రక తప్పిదం అవుతుంది” అని రాశారు. కానీ, నవంబర్ 2022లో ఓపెన్ఏఐ ‘చాట్జిపిటి’ (ChatGPT) ని లాంచ్ చేసిన తర్వాత పరిస్థితులు ఒక్కసారిగా మారిపోయాయి. జనరేటివ్ ఏఐ (Generative AI) కి వచ్చిన క్రేజ్ కారణంగా ఈ రంగంలోకి భారీగా పెట్టుబడులు వచ్చాయి.
జనవరి 2023లో మైక్రోసాఫ్ట్ (Microsoft) సంస్థ ఓపెన్ఏఐలో ఏకంగా 10 బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడి పెట్టింది. ఇది ఓపెన్ఏఐ యొక్క ఫర్-ప్రాఫిట్ విభాగం ద్వారా కమర్షియల్ విస్తరణను వేగవంతం చేసింది. దీనిపై మస్క్ తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తూ ట్విట్టర్ (ప్రస్తుతం X) వేదికగా విమర్శల దాడి ప్రారంభించారు. గూగుల్కు ప్రత్యామ్నాయంగా ఉండాల్సిన ఓపెన్-సోర్స్ నాన్ప్రాఫిట్ సంస్థ కాస్తా, మైక్రోసాఫ్ట్ చేతిలో ఉన్న ఒక “క్లోజ్డ్ సోర్స్, గరిష్ట లాభాపేక్ష (Maximum-profit)” కంపెనీగా మారిపోయిందని మస్క్ ఆరోపించారు. దీనికి ఆల్ట్మాన్ వ్యక్తిగతంగా మెసేజ్ చేస్తూ.. “నువ్వు చేసిన సహాయానికి కృతజ్ఞతలు, నువ్వు లేకపోతే ఓపెన్ఏఐ ఉండేది కాదు. కానీ నువ్వు బహిరంగంగా ఇలా దాడి చేస్తుంటే నన్ను తీవ్రంగా గాయపరుస్తోంది” అని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.
కోర్టులో తేలనున్న భవిష్యత్తు:
మార్చి 2023లో మస్క్ ఓపెన్ఏఐకి పోటీగా ‘xAI’ అనే కొత్త సంస్థను స్థాపించి, ఓపెన్ఏఐ ఉద్యోగులను తన వైపు తిప్పుకోవడం ప్రారంభించారు. అదే సమయంలో శివాన్ జిలిస్ ఓపెన్ఏఐ బోర్డుకు రాజీనామా చేశారు. 2024 లో దావా వేసినప్పటి నుండి మస్క్ ఎక్స్ (X) లో సామ్ ఆల్ట్మాన్ను “స్కామ్ ఆల్ట్మాన్” (Scam Altman) అని, గ్రెగ్ బ్రాక్మన్ను “గ్రెగ్ స్టాక్మన్” అని పిలుస్తూ తీవ్ర విమర్శలు చేస్తున్నారు. తాను అనుకుంటే మొదట్లోనే ఓపెన్ఏఐని లాభాల కంపెనీగా పెట్టేవాడినని, ప్రజల కోసం నాన్ప్రాఫిట్గా పెడితే వీరు ఆ ‘ఛారిటీని దొంగిలించారు’ అని మస్క్ ఆరోపించారు.
మూడు వారాల వాదనల తర్వాత ఇరుపక్షాల లాయర్లు తమ ముగింపు వాదనలను పూర్తి చేశారు. ఓపెన్ఏఐ మరియు దాని లీడర్షిప్ చారిటబుల్ ట్రస్ట్ నమ్మకాన్ని ఉల్లంఘించాయా లేదా అనేదానిపై జ్యూరీ (Jury) నిర్ణయం తీసుకోనుంది. అయితే, యూసీ బర్కిలీ లా స్కూల్ ప్రొఫెసర్ స్టావ్రోస్ గాడినిస్ అభిప్రాయం ప్రకారం.. ప్రజలు దీనిని ఒక ‘న్యాయ-అన్యాయాల’ పోరాటంగా కాకుండా, ఏఐ రంగంలో ఆధిపత్యం కోసం ఇద్దరు శక్తివంతమైన బిలియనీర్ల మధ్య జరుగుతున్న అహంకార పోరాటంగానే చూసే అవకాశం ఉంది.