భారత రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) ఖాతాదారుల భద్రతను మరింత బలోపేతం చేస్తూ ఒక చారిత్రాత్మక నిర్ణయాన్ని ప్రకటించింది. ముఖ్యంగా చిన్న మొత్తాల్లో జరిగే ఆన్‌లైన్ మోసాల వల్ల నష్టపోయిన వారికి తక్షణ ఉపశమనం కలిగించడమే ఈ కొత్త నిబంధనల లక్ష్యం.
కొత్త పరిహార విధానం – ముఖ్యాంశాలు:
రిజర్వ్ బ్యాంక్ గణాంకాల ప్రకారం, దేశంలో జరుగుతున్న సైబర్ మోసాలలో దాదాపు 65 శాతం కేసులు రూ. 50,000 లోపు మొత్తానికే సంబంధించినవి. అందుకే వీటి కోసం ప్రత్యేక పరిహార చట్రాన్ని (Compensation Framework) రూపొందించారు.
- బాధ్యత లేని పరిమితి: ఒకవేళ ఖాతాదారుడు మోసానికి గురైతే, రూ. 25,000 వరకు జరిగిన నష్టానికి ఖాతాదారుడికి ఎటువంటి బాధ్యత ఉండదు. దీనిపై ఎటువంటి ప్రశ్నలు అడగకుండానే పరిహారం అందజేస్తారు.
- భారం పంపిణీ: రూ. 25,000 మించిన నష్టాల్లో బాధ్యతను పంచుకుంటారు. ఇందులో ఖాతాదారుడు 15 శాతం, బ్యాంకులు 15 శాతం భరిస్తాయి. మిగిలిన మొత్తాన్ని రిజర్వ్ బ్యాంక్ భరిస్తుంది.
- ఒక్కసారి మాత్రమే: ఈ ప్రత్యేక పరిహారం ఒక ఖాతాదారుడికి జీవితకాలంలో ఒక్కసారి మాత్రమే వర్తిస్తుంది.
- షరతులు: దుర్వినియోగాన్ని అరికట్టడానికి సిస్టమ్‌లో కొన్ని తనిఖీలు ఉంటాయి. ఖాతాదారుడు పదేపదే అజాగ్రత్తగా ఉంటే ఈ పరిహారం వర్తించదు.
మోసం జరిగినప్పుడు వెంటనే చేయాల్సిన పనులు:
- బ్యాంకుకు సమాచారం: వెంటనే మీ బ్యాంక్ కస్టమర్ కేర్‌కు ఫోన్ చేసి అనుమానాస్పద లావాదేవీని నివేదించి, ఖాతాను లేదా కార్డును బ్లాక్ చేయించండి.
- పిన్ మార్చండి: మీ బ్యాంకింగ్ యాప్ పాస్‌వర్డ్ మరియు UPI PINను వెంటనే మార్చండి.
- సైబర్ క్రైమ్ ఫిర్యాదు: జాతీయ సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్‌లైన్ నంబర్ 1930 కు కాల్ చేయండి
- లిఖితపూర్వక ఫిర్యాదు: లావాదేవీ ఐడి (Transaction ID), తేదీ మరియు ఇతర వివరాలతో బ్యాంకుకు ఇమెయిల్ లేదా లెటర్ పంపండి.