భారత సర్వోన్నత న్యాయస్థానం నేడు (మే 27) అత్యంత కీలకమైన తీర్పును వెలువరించింది. భారత ఎన్నికల సంఘం (ECI) చేపట్టిన ‘స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్’ (SIR) ప్రక్రియను సుప్రీంకోర్టు చట్టబద్ధమైనదిగా ధృవీకరించింది.
ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) సూర్యకాంత్ మరియు జస్టిస్ జయమాల్య బాగ్చీలతో కూడిన ధర్మాసనం, ఈ ప్రక్రియకు వ్యతిరేకంగా దాఖలైన పిటిషన్లన్నింటినీ కొట్టివేస్తూ, ఎన్నికల సంఘం యొక్క అధికారాలను సమర్థించింది.
‘స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్’ (SIR) వివాదం ఏమిటి? గత ఏడాది (జూన్ 2025లో) బీహార్లో ఓటరు జాబితాల ‘స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్’ను ఎన్నికల సంఘం ప్రారంభించింది. దీనిని తదనంతరం పశ్చిమ బెంగాల్ మరియు ఇతర రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు కూడా విస్తరించారు. ఈ ప్రక్రియలో భాగంగా, 2002 లేదా 2003 ఓటరు జాబితాలో పేర్లు లేని ఓటర్లు తమ వంశవృక్షాన్ని నిరూపించుకోవడానికి పాత ఓటరు జాబితాల్లో తమ పూర్వీకుల పేర్లు ఉన్నట్లు ఆధారాలను సమర్పించాలనే నిబంధనను చేర్చారు.
పిటిషనర్ల అభ్యంతరాలు ఏమిటి? అసోసియేషన్ ఫర్ డెమోక్రటిక్ రిఫార్మ్స్ (ADR), పీపుల్స్ యూనియన్ ఫర్ సివిల్ లిబర్టీస్ (PUCL)తో పాటు యోగేంద్ర యాదవ్ మరియు ఇతర రాజకీయ నాయకులు దీనిపై సుప్రీంకోర్టులో పిటిషన్లు దాఖలు చేశారు. వారి ప్రధాన వాదనలు:
- అధికార పరిధి దాటి: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 326 మరియు ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950 ప్రకారం ఎన్నికల సంఘానికి ఇంత పెద్ద ఎత్తున విచారణ చేసే అధికారం లేదని పిటిషనర్ల వాదన.
- NRC వంటి ప్రక్రియ: ఇది పౌరసత్వాన్ని ధృవీకరించే ‘NRC’ వంటి ప్రక్రియ అని, పౌరసత్వాన్ని నిర్ణయించే అధికారం కేంద్ర ప్రభుత్వానిదే కానీ ఎన్నికల సంఘానిది కాదని వారు ఆరోపించారు.
- ఓటర్లకు అన్యాయం: దశాబ్దాల నాటి పత్రాలను సమర్పించలేని పేదలు, వలసదారులు తమ ఓటు హక్కును కోల్పోయే ప్రమాదం ఉందని వారు ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ఒక్క బీహార్లోనే లక్షలాది పేర్లు తొలగించబడ్డాయని వారు పేర్కొన్నారు.
ఎన్నికల సంఘం (ECI) వాదన ఏమిటి? ఎన్నికల సంఘం తన ప్రక్రియను సుప్రీంకోర్టులో సమర్థించుకుంది:
- ఓటరు జాబితా పారదర్శకత: ఓటరు జాబితాను స్వచ్ఛంగా, పారదర్శకంగా ఉంచడం తమ రాజ్యాంగ బాధ్యత అని, మరణించిన వారిని, వలస వెళ్లిన వారిని మరియు డూప్లికేట్ పేర్లను తొలగించడం అవసరమని పేర్కొంది.
- రాజ్యాంగ అధికారం: ఆర్టికల్ 324 మరియు 326లను ప్రస్తావిస్తూ, ఓటరు జాబితాలో పేర్లను చేర్చడం లేదా తొలగించడం తమ పరిధిలోకి వస్తుందని, విదేశీ పౌరులు భారత ఎన్నికల్లో ఓటు వేయకుండా చూడటం తమ బాధ్యత అని స్పష్టం చేసింది.
సుప్రీంకోర్టు తుది తీర్పు జనవరి 29, 2026న సీజేఐ సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం వాదనలను విన్న తర్వాత తీర్పును రిజర్వ్ చేసింది. విచారణ సమయంలో, ప్రజలకు ఇబ్బంది కలగకుండా ‘ఆధార్ కార్డు’ వంటి అదనపు పత్రాలను కూడా ధృవీకరణకు అనుమతించాలని కోర్టు మధ్యంతర ఉత్తర్వులు ఇచ్చింది.
నేడు వెలువరించిన తుది తీర్పులో, ఎన్నికల సంఘం చేపట్టిన ‘స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్’ (SIR) రాజ్యాంగబద్ధమైనదేనని, ఓటరు జాబితాను సరిదిద్దే అధికారం పూర్తిగా ఎన్నికల సంఘం పరిధిలోనే ఉందని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది.