డిజిటల్ చెల్లింపుల రంగంలో భారతదేశం అనేక పెద్ద దేశాలను వెనక్కి నెట్టింది. భారత ప్రభుత్వానికి చెందిన UPI మోడల్ కేవలం విజయవంతం అవ్వడమే కాకుండా, ప్రపంచంలోని పెద్ద ప్రైవేట్ నెట్‌వర్క్‌లకు కూడా సవాలు విసరగలదని అంతర్జాతీయ సంస్థలు అంగీకరిస్తున్నాయి.
ప్రైవేట్ దిగ్గజాలకు సవాలు: అమెరికాకు చెందిన వీసా (Visa), మాస్టర్ కార్డ్ (Mastercard) వంటి పేమెంట్ నెట్‌వర్క్‌లు ప్రీమియం ప్రైవేట్ సేవలుగా పనిచేస్తుంటే, భారత్ మాత్రం డిజిటల్ పేమెంట్ సిస్టమ్‌ను ఒక ‘పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్’గా అభివృద్ధి చేసింది. సామాన్యులకు ఇది దాదాపు ఉచిత సేవ కావడం విశేషం. చిన్న దుకాణదారుల నుండి పెద్ద వ్యాపారుల వరకు ప్రతి ఒక్కరూ దీనిని సులభంగా, వేగంగా మరియు సురక్షితంగా వాడుతున్నారు.
గణాంకాల్లో UPI శక్తి: రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) గణాంకాల ప్రకారం, భారత్‌లో జరుగుతున్న మొత్తం డిజిటల్ చెల్లింపుల్లో UPI వాటా 80 శాతం పైగానే ఉంది. దేశంలో ప్రతి ఏడాది 170 బిలియన్లకు (17,000 కోట్లు) పైగా UPI లావాదేవీలు జరుగుతున్నాయి. వంద కోట్లకు పైగా జనాభా ఉన్న దేశంలో ఇది ఒక డిజిటల్ విప్లవానికి నిదర్శనం.
చైనా, అమెరికా కంటే UPI ఎలా భిన్నమైనది? చైనాలోని అలిపే (Alipay), వీచాట్ పే (WeChat Pay) వంటివి ‘క్లోజ్డ్ వాల్’ మోడల్ (పరిమిత పరిధి) లో పనిచేస్తాయి. కానీ భారత UPI ఒక ‘ఓపెన్ ప్లాట్‌ఫారమ్’. అంటే ఏ బ్యాంక్ లేదా ఫిన్‌టెక్ కంపెనీ అయినా దీనితో అనుసంధానమై తన వినియోగదారులకు సేవలను అందించవచ్చు. ఈ సరళత వల్లే UPI వేగంగా ప్రజాదరణ పొందింది.