తల్లిదండ్రుల మరణానంతరం వారి పూర్వీకుల ఆస్తిలో కుమారులతో పాటు కుమార్తెలకు కూడా సమాన హక్కు ఉంటుంది. ‘హిందూ వారసత్వ (సవరణ) చట్టం 2005’ ఈ విషయాన్ని స్పష్టం చేసింది. అయితే, కుమార్తెలకు ఉన్నట్లే అల్లుళ్లకు కూడా అత్తామామల ఆస్తిపై హక్కు ఉంటుందా? అనే సందేహం చాలా మందికి ఉంటుంది. దీనిపై చట్టపరమైన నిబంధనలు ఇవే:
పూర్వీకుల ఆస్తి అంటే ఏమిటి?
ఆస్తి సాధారణంగా రెండు రకాలు. ఒకటి స్వయంగా సంపాదించినది (Self-acquired), రెండోది పూర్వీకుల నుండి వచ్చినది (Ancestral). తండ్రి, తాత లేదా ముత్తాతల నుండి వచ్చే ఆస్తిని పూర్వీకుల ఆస్తి అంటారు. ఈ ఆస్తిపై పిల్లలకు పుట్టుకతోనే హక్కు వస్తుంది. దీనిని ఇతర వారసుల అంగీకారం లేకుండా విక్రయించడం కుదరదు.
తండ్రి స్వార్జిత ఆస్తిపై కుమారుడికి హక్కు ఉండదు
ఒకవేళ తండ్రి తన సొంత డబ్బుతో ఆస్తిని కొనుగోలు చేస్తే, అది పూర్వీకుల ఆస్తి కిందకు రాదు. అటువంటి ఆస్తిపై కుమారుడు లేదా కోడలు తమకు హక్కు ఉందని కోరలేరు. తల్లిదండ్రులకు ఇష్టం లేకపోతే కొడుకు, కోడలిని తమ సొంత ఇంటి నుండి పంపించే అధికారం వారికి ఉందని ఒడిశా హైకోర్టు ఇటీవల ఒక తీర్పులో పేర్కొంది.
తండ్రి ఆస్తిలో కుమార్తెకు ఎంత హక్కు?
2005 చట్ట సవరణ తర్వాత, తండ్రి ఆస్తిలో కుమారుడితో సమానంగా కుమార్తెకు కూడా హక్కు కల్పించబడింది. కుమార్తెకు వివాహమైనప్పటికీ, తండ్రి పూర్వీకుల ఆస్తిపై ఆమెకు హక్కు ఉంటుంది. అయితే, డిసెంబర్ 20, 2004 కంటే ముందే ఆస్తి పంపకాలు జరిగి ఉంటే, పాత నిబంధనల ప్రకారం కుమార్తెకు వాటా లభించదు.
అత్తామామల ఆస్తిపై అల్లుడికి హక్కు ఉంటుందా?
హిందూ వారసత్వ చట్టం ప్రకారం, అత్తామామల ఆస్తిపై అల్లుడికి ఎటువంటి చట్టపరమైన హక్కు ఉండదు.
- అత్తామామలు తమ స్వార్జిత ఆస్తిని ఎవరికి ఇవ్వాలో నిర్ణయించే పూర్తి అధికారం వారికే ఉంటుంది.
- అల్లుడు తన అత్తామామల ఆస్తిని కేవలం తన భార్యకు (వారసత్వంగా వచ్చిన వాటాలో) సంరక్షకుడిగా మాత్రమే చూడగలడు. భార్య అనుమతి లేకుండా లేదా అత్తామామల ఇష్టం లేకుండా దానిపై హక్కు కోరలేడు.
- అత్తామామలు తమ వీలునామాలో (Will) అల్లుడి పేరు రాస్తే తప్ప, అతనికి ఆస్తిలో నేరుగా భాగం దక్కదు.
అత్తామామల ఆస్తిపై కోడలికి ఎంత అధికారం?
భర్త బతికున్నంత కాలం కోడలికి అత్తామామల ఆస్తిపై నేరుగా హక్కు ఉండదు. ఒకవేళ భర్త మరణిస్తే, అతని వాటాగా వచ్చే పూర్వీకుల ఆస్తిపై భార్య (కోడలు) హక్కు కోరవచ్చు. అయితే, అత్తామామలు స్వయంగా సంపాదించిన ఆస్తిపై కోడలికి ఎటువంటి హక్కు ఉండదు.