అద్దెదారు ఇల్లు ఖాళీ చేసేటప్పుడు తరచుగా మరమ్మతు ఖర్చుల విషయంలో యజమానితో వివాదాలు తలెత్తుతుంటాయి. గోడల పెయింటింగ్ అయినా, నల్లాల మరమ్మతు అయినా.. ఆ డబ్బు ఎవరు చెల్లించాలనేది అర్థం చేసుకోవడం కష్టమవుతుంది. చాలా సార్లు యజమానులు సెక్యూరిటీ డిపాజిట్ నుండి భారీగా డబ్బులు కోత విధిస్తుంటారు. ఇలాంటి సమయంలో అద్దెదారులకు ఉండే హక్కులు, భారతీయ అద్దె చట్టాలు ఏం చెబుతున్నాయో తెలుసుకోవడం ముఖ్యం.
సాధారణ అరుగుదలకు అద్దెదారు బాధ్యుడు కాదు: ఇల్లు ఖాళీ చేసేటప్పుడు గోడల రంగు కొద్దిగా వెలవెలబోవడం, చిన్నపాటి గుర్తులు లేదా రోజువారీ వాడకం వల్ల కలిగే స్వల్ప మార్పుల (Normal Wear and Tear) కోసం అద్దెదారుడిని బాధ్యుడిని చేయలేమని చట్టం స్పష్టంగా చెబుతోంది. ఈ ఖర్చులను యజమాని భరించాల్సి ఉంటుంది.
సెక్యూరిటీ డిపాజిట్ నుండి కోత విధించాలంటే సాక్ష్యం ఉండాలి: అద్దెదారుడి నిర్లక్ష్యం లేదా తప్పు వల్ల భారీ నష్టం జరిగినప్పుడు మాత్రమే వారు బాధ్యత వహించాలి. ఉదాహరణకు గోడలు పగలగొట్టడం, తలుపులు-కిటికీలు విరగ్గొట్టడం లేదా ఇంటి నిర్మాణానికి నష్టం కలిగించడం వంటివి. బిట్స్ పిలానీ ప్రొఫెసర్ డాక్టర్ రాహేలా ఖొరాకీవాలా ప్రకారం.. నష్టం అద్దెదారుడి వల్లే జరిగిందని నిరూపించడానికి యజమాని వద్ద సాక్ష్యాలు ఉండాలి. సాక్ష్యం లేకుండా డిపాజిట్ నుండి డబ్బు కట్ చేయడం చట్టవిరుద్ధం.
మరమ్మతు ఖర్చు ఎవరు భరించాలి?
- యజమాని బాధ్యత: అద్దె ఒప్పందం (Rental Agreement)లో ప్రత్యేకంగా ఏమీ రాయకపోతే.. పెయింటింగ్, గోడల రంగు వెలవెలబోవడం వంటి సాధారణ నిర్వహణ ఖర్చులు యజమానివే. ఢిల్లీ హైకోర్టు కూడా తన తీర్పులో ఇదే విషయాన్ని స్పష్టం చేసింది.
- అద్దెదారు బాధ్యత: ఇల్లు అప్పగించేటప్పుడు తీసుకున్న స్థితిలోనే తిరిగి ఇవ్వాలి. ఒకవేళ ఫిట్టింగ్స్ తొలగించడం, తలుపులు విరగ్గొట్టడం లేదా గోడలకు నష్టం కలిగిస్తే ఆ మరమ్మతు ఖర్చులను యజమాని అద్దెదారు నుండి వసూలు చేయవచ్చు.
వివాదాలు రాకుండా ఏం చేయాలి?
- అగ్రిమెంట్ చదవండి: అద్దె ఒప్పందంలోని నిబంధనలను జాగ్రత్తగా చదవండి.
- రికార్డు ఉంచండి: ఇల్లు తీసుకునేటప్పుడు దాని పరిస్థితి ఎలా ఉందో ఫోటోలు లేదా వీడియోలు తీసి పెట్టుకోండి.
- సాక్ష్యాలు అడగండి: యజమాని మరమ్మతులకు డబ్బులు కట్ చేస్తే, ఆ నష్టం ఎలా జరిగిందో నిరూపించమని అడగండి.
- బకాయిలు మాత్రమే: సెక్యూరిటీ డిపాజిట్ నుండి కేవలం పెండింగ్‌లో ఉన్న అద్దె, కరెంటు-నీటి బిల్లులు లేదా అద్దెదారు వల్ల జరిగిన అసలైన నష్టానికి మాత్రమే డబ్బులు మినహాయించుకోవాలి.
చివరగా, ఇరుపక్షాలు తమ బాధ్యతలను గుర్తించి నడుచుకుంటే వివాదాలకు తావుండదు. అద్దెదారు ఇంటిని జాగ్రత్తగా వాడుకోవాలి, యజమాని అనవసరంగా డిపాజిట్ ఆపకూడదు.