మధ్యప్రాచ్యంలో (Middle East) చాలా కాలంగా నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలు, అశాంతి ఇప్పుడు పరాకాష్టకు చేరాయి. ప్రపంచ అగ్రరాజ్యం అమెరికాతో కుదుర్చుకున్న శాంతి ఒప్పందం నుండి పూర్తిగా తప్పుకుంటున్నట్లు ఇరాన్ అధికారికంగా ప్రకటించింది. ఈ ఆకస్మిక నిర్ణయం అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో తీవ్ర సంచలనం సృష్టించడమే కాకుండా, ప్రపంచ ఆర్థిక సంక్షోభానికి దారితీసే ఒక కొత్త యుద్ధానికి నాందిగా మారుతుందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
ఇరాన్ విడుదల చేసిన అధికారిక ప్రకటనలో, తమకు ఇకపై ఎలాంటి శాంతి ఒప్పందాలు అవసరం లేదని, అమెరికాతో ఏ దశలోనూ చర్చలు జరిపే ప్రసక్తే లేదని అత్యంత కఠినమైన పదజాలంతో తమ వైఖరిని స్పష్టం చేసింది.
గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా అమెరికా, ఇరాన్ దేశాల మధ్య సంబంధాలు అత్యంత దారుణంగా ఉన్నాయి. అమెరికా విధించిన కఠినమైన ఆర్థిక ఆంక్షలు, రాజకీయ ఒత్తిళ్ల వల్ల ఇరాన్ నిరంతరం నష్టపోయింది. ఈ నేపథ్యంలో, తమను తాము రక్షించుకోవడానికి, తమ సార్వభౌమాధికారాన్ని కాపాడుకోవడానికి అమెరికాతో చర్చల తలుపులను ఇరాన్ శాశ్వతంగా మూసివేసింది. అంతర్జాతీయంగా అమెరికా అనుసరిస్తున్న द्वంద్వ వైఖరి, ఒప్పందాలను గౌరవించని నైజమే ఇరాన్ ఈ దూకుడు నిర్ణయం తీసుకోవడానికి ప్రధాన కారణం. అమెరికా కేవలం తన ప్రయోజనాల కోసమే పావులు కదుపుతోందని, అందువల్ల ఇకపై చర్చలు జరపడంలో ఎలాంటి అర్థం లేదని ఇరాన్ బహిరంగంగా ఆరోపించింది.
ఇరాన్ ప్రకటనతో ఈ ప్రాంతంలో ఏ క్షణంలోనైనా ఒక పెద్ద యుద్ధం సంభవించవచ్చనే భయం ప్రపంచ దేశాలను వెంటాడుతోంది. ఇప్పటివరకు పరోక్షంగా, చిన్న చిన్న దాడులకే పరిమీతమైన ఈ వివాదం, ఇకపై ప్రత్యక్షంగా మరియు అత్యంత ఘోరంగా మారుతుందని సైనిక నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా, ఈ ఉద్రిక్తతలు పెరిగితే దానికి ముగింపు ఉండకపోవచ్చనే ఆందోళనతో ప్రజలు భయపడుతున్నారు.
ఇప్పటికే ఉక్రెయిన్ మరియు ఇతర ప్రాంతాలలో కొనసాగుతున్న యుద్ధాల కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రజలు ఇబ్బందులు పడుతుండగా, మధ్యప్రాచ్యంలో కమ్ముకుంటున్న ఈ కొత్త యుద్ధ మేఘాలు ప్రపంచాన్ని మరో వినాశనం వైపు నెట్టేస్తాయేమోనన్న ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. ఈ ఘర్షణ వల్ల తలెత్తే అత్యంత ప్రమాదకరమైన ఫలితం ‘హార్ముజ్ జలసంధి’ (Strait of Hormuz) మూసివేత ముప్పు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ముడి చమురు, సహజ వాయువు రవాణాకు హార్ముజ్ జలసంధి అత్యంత కీలకమైన జీవనాడిగా ఉంది.
ప్రపంచ దేశాలకు అవసరమైన ఇంధనంలో ఎక్కువ భాగం ఈ సముద్ర మార్గం గుండానే రవాణా అవుతుంది. ఈ మార్గాన్ని నియంత్రించే లేదా నిలిపివేసే సామర్థ్యం ఇరాన్కు ఉంది. అమెరికాతో వివాదం ముదిరి హార్మోజ్ జలసంధిలో రవాణా నిలిచిపోతే, ప్రపంచ దేశాలన్నీ వెంటనే కోలుకోలేని విధంగా తీవ్రమైన ఇంధన సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటాయి.
దీనివల్ల అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో పెట్రోల్, డీజిల్, సహజ వాయువు ధరలు నియంత్రణ లేని విధంగా ఆకాశాన్నంటుతాయి. ఇంధన కొరత కారణంగా ఉత్పాదక రంగాలు నిలిచిపోయి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా తీవ్రమైన ధరల పెరుగుదల, ద్రవ్యోల్బణం ఏర్పడుతుంది. ఇప్పటికే ఆర్థికంగా వెనుకబడిన, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు ఈ ఇంధన సంక్షోభం వల్ల పూర్తిగా కుప్పకూలే ప్రమాదం ఉందని ఆర్థిక నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
ఇరాన్ తన మొండి మరియు పట్టుదల నిర్ణయాన్ని ప్రకటించిన నేపథ్యంలో, అమెరికా తదుపరి చర్యలు ఎలా ఉంటాయనే ఉత్కంఠ నెలకొంది. ఐక్యరాజ్యసமிతి వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలు ఈ విషయంలో జోక్యం చేసుకుని శాంతిని నెలకొల్పడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ, ఇరాన్ ప్రస్తుత వైఖరి అత్యంత కఠినంగా ఉంది. అమెరికా ప్రస్తుత విదేశాంగ విధానాలు, ఇరాన్ ప్రతీకార చర్యలు అంతర్జాతీయ భవితనే ప్రశ్నార్థకం చేశాయి. చర్చల అవకాశాలు పూర్తిగా మూసుకుపోయిన ఈ తరుణంలో, ఈ ఉద్రిక్తతలను తగ్గించడానికి అగ్రరాజ్యాలు తీసుకోబోయే తదుపరి చర్యలు ఏమిటనే దానిపై ప్రపంచం నిఘా పెట్టింది.