ఇటీవల అమెరికాతో కుదుర్చుకున్న వాణిజ్య ఒప్పందం ద్వారా బంగ్లాదేశ్ తన సార్వభౌమాధికారాన్ని, ఆర్థిక స్వేచ్ఛను పూర్తిగా తాకట్టు పెట్టిందని అంతర్జాతీయ రాజకీయ నిపుణులు తీవ్రంగా విమర్శిస్తున్నారు.
ఒప్పందంలోని వివాదాస్పద అంశాలు:
- వస్త్ర పరిశ్రమకు దెబ్బ: బంగ్లాదేశ్ వెన్నెముక అయిన గార్మెంట్ రంగం ఇప్పటికే సంక్షోభంలో ఉంది. అమెరికా ఈ ఒప్పందంలో 0% పన్ను రాయితీ ఇస్తామని చెప్పినా, ఒక ప్రమాదకరమైన నిబంధన పెట్టింది. అమెరికా నుండి దిగుమతి చేసుకున్న పత్తి, నూలుతో తయారు చేసిన దుస్తులకు మాత్రమే ఈ రాయితీ వర్తిస్తుంది. దీనివల్ల బంగ్లాదేశ్ సొంతంగా వస్త్రాలను తయారు చేసే స్వేచ్ఛను కోల్పోయి, అమెరికాపై ఆధారపడే బానిస దేశంగా మారుతోంది.
- నాణ్యతా నియంత్రణపై పట్టు కోల్పోవడం: అమెరికా నుండి దిగుమతి అయ్యే వస్తువుల నాణ్యతను పరీక్షించే అధికారాన్ని బంగ్లాదేశ్ కోల్పోయింది. అమెరికా ఇచ్చే నాణ్యత సర్టిఫికేట్‌ను బంగ్లాదేశ్ అధికారులు ఎటువంటి ప్రశ్నలు లేకుండా ఆమోదించాలి. ఇది దేశ సార్వభౌమాధికారానికే సవాలు.
- మతపరమైన విశ్వాసాలపై దాడి: బంగ్లాదేశ్ ఇస్లామిక్ దేశం అయినప్పటికీ, అమెరికా ఇచ్చే ‘హలాల్’ సర్టిఫికేట్‌ను నిబంధనలు లేకుండా అంగీకరించాలని ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. దీనివల్ల అమెరికా నుండి వచ్చే ఆహార పదార్థాల స్వచ్ఛతను ప్రశ్నించే శక్తిని బంగ్లాదేశ్ కోల్పోయింది.
- ఆర్థిక భారం: వచ్చే ఐదేళ్లలో మార్కెట్ ధర కంటే 1.5 రెట్లు ఎక్కువ ధరకు అమెరికా గోధుమలను, గ్యాస్‌ను (LNG) కొనడానికి బంగ్లాదేశ్ అంగీకరించింది. అలాగే, 25 బోయింగ్ విమానాల కొనుగోలు కోసం వేల కోట్ల రూపాయల భారాన్ని మోస్తోంది.
- డేటా భద్రత: బంగ్లాదేశ్ పౌరుల డేటాను అమెరికాకు ఎటువంటి అడ్డంకులు లేకుండా పంచుకోవాలనే నిబంధన వ్యక్తిగత గోప్యతను ప్రశ్నార్థకం చేస్తోంది.
మొత్తంగా చూస్తే, మహమ్మద్ యూనస్ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం భారత్ ప్రభావాన్ని తగ్గించాలనే సాకుతో అమెరికాకు లొంగిపోయిందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. బంగ్లాదేశ్ ఇప్పుడు ఒక ‘బొమ్మ దేశం’లా మారిందని, ఇది కొత్త తరహా ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పాలనను గుర్తు చేస్తోందని విమర్శలు వస్తున్నాయి.