ముంబై: దేశంలో స్మార్ట్‌ఫోన్ ఎంతలా విస్తరించిందో, యూపీఐ (UPI) మరియు ఆన్‌లైన్ నగదు బదిలీలు కూడా సామాన్యుడి జీవితంలో అంతలా భాగమైపోయాయి. అయితే, టెక్నాలజీ పెరుగుతున్న కొద్దీ సైబర్ నేరగాళ్లు కూడా రెచ్చిపోతున్నారు. అమాయక ప్రజల నుంచి కోట్ల రూపాయలను కొల్లగొడుతున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో, ఆన్‌లైన్ ఆర్థిక మోసాలకు స్వస్తి పలకడానికి భారత రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) ఒక సంచలన నిర్ణయం తీసుకోబోతోంది.
ఏమిటా కొత్త నిబంధన?
ఆర్బీఐ ప్రతిపాదించిన కొత్త నిబంధన ప్రకారం.. ఖాతా నుంచి ఖాతాకు (Account-to-Account) నగదు బదిలీ చేసే సమయంలో రూ. 10,000 కంటే ఎక్కువ మొత్తాన్ని పంపిస్తే, అది అవతలి వ్యక్తి ఖాతాలో క్రెడిట్ అవ్వడానికి కనీసం ఒక గంట సమయం పడుతుంది. ఈ ఒక గంట వ్యవధిలో నగదు బదిలీని నిలిపివేసే (Cancel) లేదా ధృవీకరించే అవకాశం కస్టమర్‌కు ఉంటుంది.
- తప్పు జరిగితే రద్దు చేసుకోవచ్చు: ఒకవేళ మీరు పొరపాటున ఎవరికైనా డబ్బు పంపినా లేదా మోసగాళ్ల ట్రాప్‌లో పడి నగదు బదిలీ చేసినా, ఆ గంట లోపు ట్రాన్సాక్షన్‌ను రద్దు చేసుకునే వెసులుబాటు కలుగుతుంది.
- బ్యాంకుల వెరిఫికేషన్: ఏదైనా లావాదేవీ అనుమానాస్పదంగా అనిపిస్తే, బ్యాంకులు నేరుగా కస్టమర్‌కు కాల్ చేసి ధృవీకరించుకోవాల్సి ఉంటుంది. దీనివల్ల నేరగాళ్లు తక్షణమే డబ్బును తమ ఖాతాల్లోకి మళ్లించుకోలేరు.
సైబర్ మోసాల విలయతాండవం
నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్ గణాంకాల ప్రకారం:
- 2021లో: 2.6 లక్షల కేసులు నమోదవ్వగా, రూ. 551 కోట్ల నష్టం జరిగింది.
- 2025లో: ఈ కేసులు 28 లక్షలకు పెరగగా, నష్టం విలువ ఏకంగా రూ. 22,931 కోట్లకు చేరింది. ఈ పరిస్థితిని అదుపు చేయడానికి కఠిన నిబంధనలు అనివార్యమని ఆర్బీఐ భావిస్తోంది.
ఎవరికి మినహాయింపు?
ఈ గంట నిబంధన అన్ని రకాల లావాదేవీలకు వర్తించదు. డిజిటల్ పేమెంట్ వ్యవస్థ పూర్తిగా స్తంభించకుండా ఆర్బీఐ కొన్ని మినహాయింపులు ఇచ్చింది:
- మర్చంట్ పేమెంట్స్: షాపింగ్ మాల్స్‌లో లేదా దుకాణాల్లో చేసే పేమెంట్లకు ఇది వర్తించదు.
- ఇ-మాండేట్ & NACH: ఆటోమేటిక్ లోన్ ఈఎంఐలు, ఇన్సూరెన్స్ ప్రీమియంలకు మినహాయింపు ఉంటుంది.
- చెక్ బదిలీలు: చెక్కుల ద్వారా జరిగే లావాదేవీలపై ఈ ప్రభావం ఉండదు.
రూ. 10,000 పరిమితి ఎందుకు?
ఆర్బీఐ విశ్లేషణ ప్రకారం.. ఆన్‌లైన్ మోసాల్లో రూ. 10 వేల కంటే ఎక్కువ మొత్తంలో జరిగే లావాదేవీలు సంఖ్యాపరంగా 45 శాతమే ఉన్నా, మొత్తం నష్టపోయిన సొమ్ములో వీటి వాటా ఏకంగా 98.5 శాతంగా ఉంది. అందుకే ఈ పరిమితిని నిర్ణయించడం ద్వారా భారీ మోసాలను అరికట్టవచ్చని అధికారులు భావిస్తున్నారు.
ఈ కొత్త నిబంధన ఎప్పటి నుంచి అమల్లోకి వస్తుందనే దానిపై ఆర్బీఐ త్వరలోనే స్పష్టత ఇవ్వనుంది. సామాన్యుడి కష్టార్జితం సైబర్ నేరగాళ్ల పాలు కాకుండా చూడటంలో ఈ నిర్ణయం కీలక పాత్ర పోషించనుంది. రాబోయే రోజుల్లో ఆన్‌లైన్ లావాదేవీలు మరింత సురక్షితం కానున్నాయి!