ఆర్థిక సంక్షోభం వివరణ: రాబోయే ఏడాది కాలం పాటు బంగారం కొనవద్దని ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ఆదివారం భారత ప్రజలకు విజ్ఞప్తి చేశారు. భారతదేశంలో బంగారం అంటే కేవలం ఒక లోహం మాత్రమే కాదు, అది సంప్రదాయం, వివాహాలు, పండుగలు మరియు కుటుంబ భద్రతలో ఒక భాగం. అందుకే ఈ విజ్ఞప్తి దేశవ్యాప్తంగా చర్చకు దారితీసింది.
అయితే, ప్రధాని చేసిన ఈ విజ్ఞప్తి కేవలం ఆభరణాలకు సంబంధించినది మాత్రమే కాదు. దీని వెనుక భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు సంబంధించిన ఒక పెద్ద ఆందోళన దాగి ఉంది. దేశం ప్రస్తుతం పెరుగుతున్న చమురు ధరలు, బలహీనపడుతున్న రూపాయి, పెరుగుతున్న దిగుమతి బిల్లు మరియు విదేశీ మారక నిల్వలపై ఒత్తిడి వంటి అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది.
70 నుండి 100 డాలర్లకు చేరిన ముడిచమురు ధర
పశ్చిమ ఆసియాలో ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్న తరుణంలో ప్రధాని ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు. ప్రపంచంలోనే అత్యంత కీలకమైన చమురు రవాణా మార్గమైన ‘స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్’ వద్ద పరిస్థితులు అస్థిరంగా ఉన్నాయి. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడిచమురు ధర బ్యారెల్కు 70 డాలర్ల నుండి సుమారు 126 డాలర్లకు చేరింది. భారత్ తన అవసరాలకు 85% దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతున్నందున, ఇది దేశంపై భారీ ఆర్థిక భారానికి దారితీస్తోంది.
“విదేశీ కరెన్సీని ఆదా చేయడం ముఖ్యం” – PM మోదీ
ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు విపరీతంగా పెరిగాయని, వాటి కొనుగోలు కోసం ఖర్చు చేసే విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని (డాలర్లను) ఆదా చేయడం అందరి బాధ్యత అని ప్రధాని పేర్కొన్నారు. ఇంధనాన్ని ఆదా చేయాలని కోరుతూనే, డాలర్ల వ్యయాన్ని నియంత్రించడం అత్యవసరమని ఆయన సంకేతాలిచ్చారు.
భారత్పై రెట్టింపు ఆర్థిక ఒత్తిడి ఎందుకు?
భారత్ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద చమురు దిగుమతిదారులలో ఒకటి మరియు అతిపెద్ద బంగారు వినియోగదారులలో ఒకటి. అంటే భారత్ ఒకేసారి రెండు అత్యంత ఖరీదైన వస్తువులను (చమురు మరియు బంగారం) విదేశాల నుండి కొంటోంది. వీటికి చెల్లింపులు అమెరికన్ డాలర్లలో జరుగుతాయి. దీనివల్ల దేశం నుండి భారీగా డాలర్లు బయటకు వెళ్లిపోతున్నాయి.
రూపాయిపై ఒత్తిడి ఎందుకు పెరుగుతోంది?
దేశం నుండి ఎక్కువ డాలర్లు బయటకు వెళ్లి, తక్కువ డాలర్లు లోపలికి వచ్చినప్పుడు రూపాయి బలహీనపడుతుంది. పశ్చిమ ఆసియా సంక్షోభం వల్ల సోమవారం రూపాయి విలువ డాలర్తో పోలిస్తే రికార్డు స్థాయిలో 94.9 కి పడిపోయింది.
సాధారణ భాషలో అర్థం చేసుకోవాలంటే: ఒక కుటుంబం ఆదాయం ₹1 లక్ష అనుకుందాం. అకస్మాత్తుగా పెట్రోల్ ధరలు రెట్టింపు అయి, ఆ కుటుంబం అనవసరంగా ఖరీదైన నగలు, విదేశీ వస్తువులు కొంటూ పోతే, మెల్లగా వారి పొదుపు హరించుకుపోయి అప్పులపాలవుతారు. దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ కూడా ఇలాగే పనిచేస్తుంది. దీనినే అర్థశాస్త్రంలో Current Account Deficit (చాలో ఖాతా లోటు) అంటారు.
రూపాయి బలహీనపడితే వచ్చే నష్టాలేంటి?
రూపాయి బలహీనపడితే విదేశాల నుండి వచ్చే ప్రతి వస్తువు ఖరీదైనదిగా మారుతుంది. ఉదాహరణకు:
- ముడిచమురు ధర 100 డాలర్లు ఉండి, డాలర్ విలువ ₹80 అయితే భారత్ ₹8,000 చెల్లించాలి.
- కానీ డాలర్ విలువ ₹95 కి చేరితే, అదే చమురుకు ₹9,500 చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. అంటే అంతర్జాతీయంగా ధరలు మారకపోయినా, రూపాయి పతనం వల్ల మనం ఎక్కువ చెల్లించాల్సి వస్తుంది.
ఆర్థికవేత్త సంతోష్ కె. మెహ్రోత్రా విశ్లేషణ:
సంతోష్ మెహ్రోత్రా వన్ ఇండియాతో మాట్లాడుతూ ప్రభుత్వ విధానాలను ప్రశ్నించారు:
- “ప్రభుత్వం ఎగుమతులను పెంచడం, స్వదేశీ తయారీపై దృష్టి పెట్టడంలో విఫలమైంది. మేక్ ఇన్ ఇండియా, PLI పథకాలు ఆశించిన స్థాయిలో ఫలితాలివ్వలేదు.”
- “ప్రభుత్వ ఉచిత పథకాలు ఆర్థిక వ్యవస్థపై పెను భారాన్ని మోపాయి. 2014లో దేశంపై ఉన్న ₹62 లక్షల కోట్ల అప్పు ఇప్పుడు ₹220 లక్షల కోట్లకు చేరింది.”
- “ముడిచమురు ధరలు తక్కువగా ఉన్నప్పుడు వచ్చిన లాభాలను ఉచిత పథకాలకు ఖర్చు చేయకుండా, ఇతర రంగాలలో పెట్టుబడిగా పెట్టి ఉంటే బాగుండేది.”
భారత్ ఎంత బంగారం కొంటోంది?
- 2024 ఆర్థిక సంవత్సరం: 744 టన్నులు (46 బిలియన్ డాలర్లు)
- 2025 ఆర్థిక సంవత్సరం: 755 టన్నులు (58 బిలియన్ డాలర్లు)
- 2026 ఆర్థిక సంవత్సరం: 721 టన్నులు (72 బిలియన్ డాలర్లు) అందుకే బంగారం కొనుగోళ్లు తగ్గిస్తే డాలర్ల డిమాండ్ తగ్గి రూపాయిపై ఒత్తిడి తగ్గుతుందని ప్రధాని భావిస్తున్నారు.
ముగింపు:
ప్రధాని మోదీ ఎటువంటి చట్టపరమైన నిషేధం విధించలేదు. ఆయన చేసిన విజ్ఞప్తి కేవలం ఒక ఆర్థిక సలహా మాత్రమే. కానీ బలహీనపడుతున్న రూపాయి వల్ల ఎలక్ట్రానిక్స్, మందులు, యంత్రాలు, ఎరువులు మరియు వంట నూనె ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఇది మొత్తం ఆర్థిక వ్యవస్థలో ద్రవ్యోల్బణానికి (ధరల పెరుగుదల) దారితీస్తుంది.