భారతదేశంలో జీతం పొందే ప్రతి ఉద్యోగికి ‘ఫామ్ 16’ (Form 16) అనేది ఎంతో పరిచయమున్న పత్రం. కానీ, వచ్చే ఏప్రిల్ 1, 2026 నుండి ఈ విధానం మారిపోబోతోంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన ‘కొత్త ఆదాయపు పన్ను నిబంధనలు 2026’ ప్రకారం, పన్ను దాఖలు చేసే పద్ధతిలో కీలక మార్పులు చేయబడ్డాయి.
ఫామ్ 16 స్థానంలో వస్తున్న ‘ఫామ్ 130’ ఇప్పటివరకు మీ కంపెనీ అందిస్తున్న ఫామ్ 16కు బదులుగా, ఇకపై ‘ఫామ్ 130’ (Form 130) అనే కొత్త ఫారమ్ పరిచయం చేయబడుతోంది. ఇది కేవలం పేరు మార్పు మాత్రమే కాదు, ఇందులో సమాచారం చాలా వివరంగా ఉంటుంది. ఈ కొత్త ఫారమ్ మూడు విభాగాలుగా విభజించబడింది:
- పార్ట్ A: కంపెనీ మరియు ఉద్యోగి యొక్క పూర్తి వివరాలు.
- పార్ట్ B: జీతం మరియు కట్ చేసిన పన్ను (TDS) వివరాల సారాంశం.
- పార్ట్ C: పన్ను పరిధిలోకి వచ్చే ఆదాయం మరియు మినహాయింపుల గురించి అత్యంత వివరణాత్మక లెక్కింపు.
ఇందులో అతి ముఖ్యమైన మార్పు ఏమిటంటే.. ఇకపై మీ కంపెనీ ఈ ఫారమ్‌ను మాన్యువల్‌గా తయారు చేసి ఇవ్వడం కుదరదు. కంపెనీలు తమ త్రైమాసిక TDS నివేదికలను దాఖలు చేసిన తర్వాత, ఆదాయపు పన్ను శాఖకు చెందిన ‘TRACES’ వెబ్‌సైట్ నుండి మాత్రమే ఈ ఫామ్ 130ని డౌన్‌లోడ్ చేసుకోవడానికి వీలవుతుంది.
కొత్త రూపంలో ఐటీఆర్ (ITR) ఫారమ్‌లు కొత్త ఆదాయపు పన్ను చట్టం 2025కు అనుగుణంగా, ఐటీఆర్ ఫారమ్‌లను కూడా మార్చబోతున్నారు. ఇకపై పన్ను చెల్లింపుదారులు తమ ఆదాయం, పెట్టుబడులు మరియు విదేశీ ఆస్తుల గురించిన సమాచారాన్ని ఇంకా ఖచ్చితంగా, వివరంగా సమర్పించాల్సి ఉంటుంది. ముఖ్యంగా షేర్లు లేదా ఆస్తుల విక్రయం ద్వారా వచ్చే మూలధన లాభాలను (Capital Gains) లెక్కించే విధానం ఇకపై చాలా లోతుగా ఉంటుంది.
ఆదాయపు పన్ను శాఖ ఇకపై పూర్తిగా డేటా ఆధారిత (Data-driven) విధానానికి మారుతోంది. దీనివల్ల మీరు పన్ను దాఖలు చేసేటప్పుడు చాలా వరకు సమాచారం ఆటోమేటిక్‌గా నింపి (Pre-filled) ఉంటుంది. మీ కంపెనీ సమర్పించిన సమాచారానికి, మీరు ఇచ్చే సమాచారానికి మధ్య చిన్న తేడా ఉన్నా, కంప్యూటర్ సిస్టమ్ దానిని వెంటనే గుర్తించేస్తుంది.
సమాచారం అంతా సరిగ్గా ఉన్న పక్షంలో, పన్ను రిఫండ్ (Income Tax Refund) గతంలో కంటే చాలా వేగంగా మీ బ్యాంకు ఖాతాకు చేరుతుంది. అదే సమయంలో, ఏవైనా పొరపాట్లు ఉంటే మాత్రం రిఫండ్ రావడంలో జాప్యం జరగవచ్చు.
ఎవరు ఎక్కువ జాగ్రత్తగా ఉండాలి? ఈ మార్పులు కేవలం ఉద్యోగులకే కాకుండా, పెన్షన్ పొందే వారికి మరియు వడ్డీ ఆదాయం వచ్చే సీనియర్ సిటిజన్లకు కూడా వర్తిస్తాయి. పెట్టుబడిదారులు, అధిక ఆదాయం ఉన్న వ్యక్తులు మరియు విదేశీ భారతీయులు (NRIs) అదనపు వివరాలను సమర్పించాల్సి ఉంటుంది కాబట్టి, ఇప్పటి నుండే సరైన పత్రాలను సిద్ధం చేసుకోవడం అవసరం.
క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, కొత్త నిబంధనల ఉద్దేశ్యం పన్ను రేట్లను పెంచడం కంటే, పన్ను చెల్లింపు విధానాన్ని మరింత పారదర్శకంగా మరియు డిజిటల్ మయంగా మార్చడమే.