జెనీవా: స్విట్జర్లాండ్లో జరిగిన కీలక చర్చలలో ఇరాన్ ఒక పెద్ద విజయాన్ని సాధించింది. గత కొన్నేళ్లుగా అమెరికా నిలిపివేసిన (ఫ్రీజ్ చేసిన) తన 12 బిలియన్ డాలర్ల (సుమారు రూ. ఒక లక్ష కోట్ల) విలువైన ఆస్తులను తక్షణమే విడుదల చేసేలా అమెరికాతో ఈరాన్ ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది.
ఈ నిధులు అతి త్వరలోనే తమకు అందుతాయని ఈరాన్ ఉన్నతాధికారులు ధృవీకరించారు. స్విట్జర్లాండ్లో ఈరాన్ ప్రధాన రాయబారి మరియు చర్చల ప్రతినిధి ‘కలీబాఫ్’ నేతృత్వంలో జరిగిన ఈ ఉన్నత స్థాయి సమావేశంలో.. అమెరికా, ఇతర పాశ్చాత్య దేశాలు ఈరాన్కు చెందిన 12 బిలియన్ డాలర్ల స్తంభింపజేసిన ఆస్తులను తక్షణమే విడుదల చేయాలని నిర్ణయించాయి.
ఈ ఒప్పందాన్ని అమలు చేసే ప్రక్రియ ఇప్పటికే వేగవంతం చేయబడిందని ఈరాన్ ఉప విదేశాంగ మంత్రి ‘గరీబాబాది’ స్పష్టం చేశారు. ఈ భారీ నిధులు గతంలో ఈరాన్ చేసిన చమురు (ఆయిల్) అమ్మకాలు, ఇతర వాణిజ్య లావాదేవీలకు సంబంధించినవి. అమెరికా విధించిన కఠినమైన ఆంక్షల కారణంగా ఇవి కొన్నేళ్లుగా నిలిచిపోయాయి. ఇప్పుడు జెనీవా సమావేశంలో తుది నిర్ణయం తీసుకోవడంతో, ఈ నిధులు త్వరలోనే ఈరాన్ ప్రభుత్వ ఖాతాలోకి చేరనున్నాయి.
అమెరికా షరతును తిరస్కరించిన ఈరాన్:
ఈ నిధుల విడుదలకు సంబంధించి అమెరికా పెట్టిన ఒక ముఖ్యమైన షరతును ఈరాన్ నిర్ద్వంద్వంగా తిరస్కరించింది. విడుదలయ్యే నిధులను కేవలం అమెరికాకు చెందిన వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను కొనుగోలు చేయడానికి మాత్రమే ఉపయోగించాలని అమెరికా కోరగా.. ఈరాన్ అందుకు ఒప్పుకోలేదు. తమకు అమెరికా వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను కొనవలసిన ఎలాంటి బాధ్యత లేదని, ఈ నిధులను ఎలా ఉపయోగించుకోవాలనే దానిపై తమకు పూర్తి సార్వభౌమాధికారం (హక్కు) ఉందని ఈరాన్ స్పష్టం చేసింది.
మరోవైపు, అమెరికా వైస్ ప్రెసిడెంట్ జేడీ వాన్స్ (JD Vance) మాట్లాడుతూ.. “ఈరాన్కు ఎలాంటి నిధులు విడుదల కాలేదు” అని పేర్కొన్నారు. కానీ ఈరాన్ చేసిన అధికారిక ప్రకటన ఆయన వ్యాఖ్యలకు పూర్తిగా విరుద్ధంగా ఉంది. అదేవిధంగా డోనాల్డ్ ట్రంప్ మాట్లాడే, సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేసే అంశాలకు భిన్నంగానే అంతర్జాతీయంగా పరిణామాలు జరుగుతున్నాయని, ప్రస్తుతం జరుగుతున్నవన్నీ ఈరాన్కు పూర్తి సానుకూలంగా మారుతున్నాయని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ఈ నిధులు ఈరాన్కు ఎందుకు కీలకం?
ప్రస్తుత తరుణంలో ఈరాన్కు 12 బిలియన్ డాలర్ల నిధులు లభించడం అనేది ఆ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఊపిరిపోసే భారీ పరిణామం. ఈ నిధులను చమురు ఎగుమతుల పునరుద్ధరణకు, మౌలిక సదుపాయాల (ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్) అభివృద్ధికి మరియు ఇతర కీలక జాతీయ ప్రాజెక్టులకు ఉపయోగించాలని ఈరాన్ యోచిస్తోంది.
స్విట్జర్లాండ్ వేదికగా అమెరికా-ఈరాన్ మధ్య జరుగుతున్న చర్చల్లో ఈ ఒప్పందం ఒక మైలురాయిగా నిలిచింది. అయినప్పటికీ, ఈ నిధుల వినియోగంపై ఇరు దేశాల మధ్య ఇంకా కొన్ని భేదాభిప్రాయాలు ఉన్నందున, భవిష్యత్తులో జరగబోయే చర్చలు సవాలుతో కూడుకున్నవిగా మారే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. రాబోయే కొద్ది రోజుల్లో ఈ 12 బిలియన్ డాలర్ల నిధులు నిజంగానే ఈరాన్ చేతికి వస్తాయా లేదా అనేది పూర్తిగా స్పష్టమవుతుంది.
60 రోజుల పాటు ఆయిల్ ఆంక్షల సడలింపు:
ఈ ఆస్తుల విడుదలతో పాటు, ఈ చర్చల్లో ఈరాన్కు మరో బంపర్ ఆఫర్ లభించింది. ఈరాన్ చమురు విక్రయాలు మరియు ఎగుమతులపై ఉన్న ఆంక్షలను అమెరికా 60 రోజుల పాటు సడలించింది (మినహాయింపు ఇచ్చింది). ఈ తాత్కాలిక సడలింపు 2026, ఆగస్టు 21 వరకు అమలులో ఉంటుంది. దీని ద్వారా ఈరాన్ ఎలాంటి ఆంక్షలు లేకుండా ముడి చమురు (కచ్చా ఆయిల్) ఉత్పత్తి, విక్రయం మరియు ఎగుమతులు చేసుకోవడానికి అనుమతి లభించింది. ఈ 60 రోజుల వ్యవధిలోనే చమురు విక్రయాల ద్వారా ఈరాన్ మరికొన్ని బిలియన్ డాలర్ల ఆదాయాన్ని ఆర్జించనుంది.