అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ దాడుల తర్వాత ఇరాన్ ఒక సాధారణ వ్యూహాన్ని అనుసరిస్తోంది: అమెరికా నిధులు ఇచ్చే మౌలిక సదుపాయాలను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం మరియు ప్రపంచ చమురు నిల్వలను దెబ్బతీయడం. అది కూడా కేవలం ఒకసారి మాత్రమే వాడే చౌకైన ‘అటానమస్’ (స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన) డ్రోన్లతో.
జరుగుతున్న విధ్వంసం:
ఈ నెల ప్రారంభంలో యూఏఈ మరియు బహ్రెయిన్‌లోని మూడు అమెజాన్ డేటా సెంటర్లు ధ్వంసమయ్యాయి.
హార్ముజ్ జలసంధి గుండా వెళ్ళే 17 సముద్రాంతర కేబుళ్లను ఇరాన్ సైన్యం (IRGC) నాశనం చేసింది.
ఈ దాడుల వల్ల భారత్ సహా అనేక దేశాలు చమురు మరియు గ్యాస్ కోసం తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నాయి.
షాహెద్-136: చౌకైన ‘కిల్లర్’
ఈ విధ్వంసానికి ప్రధాన కారణం ఇరాన్ వద్ద ఉన్న షాహెద్-136 (Shahed-136) అనే ‘సూసైడ్ డ్రోన్లు’.
ఖర్చు వ్యత్యాసం: ఒక షాహెద్ డ్రోన్ ధర కేవలం $20,000 (సుమారు రూ. 17 లక్షలు). కానీ వీటిని అడ్డుకోవడానికి అమెరికా వాడే పాట్రియాట్ మిస్సైల్ ధర $4 మిలియన్లు (సుమారు రూ. 34 కోట్లు).
శత్రువు ఈ డ్రోన్‌ను విజయవంతంగా కూల్చివేసినా, ఆర్థికంగా వారికి అది పెద్ద నష్టమే. దీనినే న్యూయార్క్ టైమ్స్ పత్రిక “ఒక ఈగను చంపడానికి బజూకాను వాడటం” అని అభివర్ణించింది.
ఉక్రెయిన్: యుద్ధ తంత్రాల ప్రయోగశాల
గత నాలుగేళ్లుగా రష్యాతో జరుగుతున్న యుద్ధం వల్ల ఉక్రెయిన్‌కు ఈ డ్రోన్లను ఎదుర్కోవడంలో విశేష అనుభవం లభించింది.
ఉక్రెయిన్ అధ్యక్షుడు జెలెన్స్కీ ప్రకారం, రష్యా గత నాలుగేళ్లలో ఉక్రెయిన్‌పై 57,000 కి పైగా షాహెద్ తరహా డ్రోన్లను ప్రయోగించింది.
దీనిని ఎదుర్కోవడానికి ఉక్రెయిన్ ఇప్పుడు స్వయంగా డ్రోన్లను ఉత్పత్తి చేస్తోంది. 2025లోనే ఆ దేశం 45 లక్షల FPV డ్రోన్లను మరియు లక్ష ఇంటర్‌సెప్టర్ (అడ్డుకునే) డ్రోన్లను తయారు చేసింది. ఇప్పుడు అమెరికా, యూరోప్ దేశాలు ఈ టెక్నాలజీ కోసం ఉక్రెయిన్ సహాయం కోరుతున్నాయి.
AI మరియు 3D ప్రింటింగ్ విప్లవం:
యుద్ధ రంగంలో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) ప్రవేశించడంతో డ్రోన్లు మరింత ప్రమాదకరంగా మారాయి.
స్వయంగా నిర్ణయాలు: తర్వాతి తరం డ్రోన్లు మనుషుల ప్రమేయం లేకుండానే లక్ష్యాలను గుర్తించి, దాడులు చేస్తాయి.
డ్రోన్ స్వార్మ్స్ (Swarms): పక్షుల గుంపులాగా వందలాది డ్రోన్లు కలిసి ఒకేసారి దాడి చేస్తాయి. ఒకవేళ కొన్ని డ్రోన్లు కూలిపోయినా, మిగిలినవి వ్యూహాన్ని మార్చుకుని దాడిని కొనసాగిస్తాయి.
3D ప్రింటింగ్: ఇప్పుడు డ్రోన్లను యుద్ధ క్షేత్రంలోనే 3D ప్రింటింగ్ ద్వారా తయారు చేస్తున్నారు. దీనివల్ల వాటి ధర కేవలం $400-$500 కి పడిపోయింది.
నైతిక సవాళ్లు: మనుషులు లేని యుద్ధం?
టెక్నాలజీ పెరగడం వల్ల యుద్ధాలు “అంతులేనివిగా” మారే ప్రమాదం ఉంది. ఎందుకంటే తక్కువ ఖర్చుతో ఎక్కువ కాలం యుద్ధం చేయడం దేశాలకు సులభం అవుతుంది. అయితే ఇందులో పెద్ద ప్రమాదం కూడా ఉంది:
గత వారం ఇరాన్‌లో అమెరికా చేసిన దాడిలో ఒక పాఠశాల ధ్వంసమై 110 మంది పిల్లలు మరణించారు.
పాత మ్యాపులు మరియు AI ఇచ్చిన తప్పుడు సమాచారం వల్ల ఈ పొరపాటు జరిగినట్లు తెలుస్తోంది. ఇక్కడ బాధ్యత ఎవరిది? మిషన్లదా లేక మనుషులదా? అనే ప్రశ్న తలెత్తుతోంది.
ముగింపు:
డ్రోన్లు యుద్ధాన్ని చౌకగా మార్చడమే కాకుండా, మనిషి ప్రమేయం లేని కఠినమైన నిర్ణయాలకు దారితీస్తున్నాయి. సామాజికంగా మనం ఆలోచించాల్సింది ఏంటంటే.. యుద్ధం ప్రారంభించాలా లేదా వద్దా అనే నిర్ణయాన్ని కూడా మనం AI చేతికే ఇచ్చేస్తున్నామా?