ఇరాన్ ప్రయోగించిన బాంబు 8 కి.మీ మేర విధ్వంసం సృష్టిస్తుందా? 111 దేశాలు నిషేధించిన ఆ బాంబు కథేంటి?

ఇజ్రాయెల్ వైమానిక దళ అధికారులు ఒక సంచలన విషయాన్ని వెల్లడించారు. ఇరాన్ తమపై ‘క్లస్టర్ బాంబులు’ (Cluster Bombs) అమర్చిన బాలిస్టిక్ మిసైళ్లను ప్రయోగించిందని వారు ఆరోపిస్తున్నారు. ప్రస్తుత యుద్ధంలో ఇలాంటి ఆయుధాలను వాడటం ఇదే మొదటిసారి అని తెలుస్తోంది. ఆధునిక ఆయుధాల్లో క్లస్టర్ బాంబులు అత్యంత వివాదాస్పదమైనవి.

ఏమిటీ క్లస్టర్ బాంబుల ప్రత్యేకత? ఈ బాంబుల ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, ఇవి ఒకే చోట పడకుండా గాలిలోనే పేలి వందలాది చిన్న చిన్న బాంబులను (Sub-munitions) ఒక పెద్ద ప్రాంతంలో చల్లుతాయి. ఇరాన్ ప్రయోగించిన కొన్ని క్లస్టర్ మిసైళ్లు గాలిలో పేలి దాదాపు 80 చిన్న బాంబులను విడుదల చేయగలవని, దీనివల్ల 8 కిలోమీటర్ల మేర భారీ నష్టం వాటిల్లుతుందని ఇజ్రాయెల్ రక్షణ అధికారులు చెబుతున్నారు.

ఈ ఆయుధాల వల్ల సాధారణ పౌరులకు ముప్పు ఎక్కువ. ఒక్కోసారి ఈ చిన్న బాంబులు నేలపై పడ్డాక వెంటనే పేలవు. యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత కూడా ఇవి మందుపాతరల్లా ఉండి, ఎవరైనా తాకినప్పుడు పేలి ప్రాణాలు తీస్తుంటాయి.

ఈ సాంకేతికత ఇరాన్‌కు ఎలా వచ్చింది?

ఇరాన్ అణ్వాయుధ మరియు క్షిపణి శాస్త్రవేత్తలను లక్ష్యంగా చేసుకుని దాడులు జరుగుతున్నప్పటికీ, ఇరాన్ ఇంతటి అధునాతన సాంకేతికతను ఎలా అభివృద్ధి చేసిందనేది చర్చనీయాంశంగా మారింది. దీని వెనుక రష్యా లేదా చైనా వంటి దేశాల సహాయం ఉండొచ్చని ఇజ్రాయెల్ నిపుణులు అనుమానిస్తున్నారు.

టెల్ అవీవ్ సమీపంలో దాడి

ఇజ్రాయెల్ సైన్యం కథనం ప్రకారం.. మధ్య ఇజ్రాయెల్‌లో ఒక క్లస్టర్ మిసైల్ పడింది.

• ఎత్తు: ఈ మిసైల్ వార్‌హెడ్ భూమికి 7 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో పేలింది.
• వ్యాప్తి: దీని నుండి వెలువడిన చిన్న బాంబులు 8 కిలోమీటర్ల పరిధిలో విస్తరించాయి.
• నష్టం: టెల్ అవీవ్‌కు దక్షిణాన ఉన్న ‘అజోర్’ పట్టణంలోని ఒక ఇంటిపై ఒక చిన్న బాంబు పడింది. భవనాలు దెబ్బతిన్నాయి కానీ ప్రాణనష్టం జరగలేదు.

అయితే, ఫిబ్రవరి 28 నుండి జరిగిన ఇరాన్ మిసైల్ దాడుల్లో ఇజ్రాయెల్‌లో ఇప్పటివరకు 11 మంది మరణించగా, 1000 మందికి పైగా గాయపడ్డారు. ఇరాన్ కావాలనే పౌరులను లక్ష్యంగా చేసుకుని ఈ క్లస్టర్ ఆయుధాలను వాడుతోందని ఇజ్రాయెల్ సైనిక ప్రతినిధి బ్రిగేడియర్ జనరల్ ఎఫీ డెఫ్రిన్ విమర్శించారు.

క్లస్టర్ వార్‌హెడ్ ఎలా పనిచేస్తుంది?

సాధారణ బాలిస్టిక్ మిసైల్‌లో 500 నుండి 1000 కిలోల బరువున్న ఒకే పెద్ద బాంబు ఉంటుంది. కానీ క్లస్టర్ మిసైల్ గాలిలో విడిపోయి అనేక చిన్న బాంబులను వదులుతుంది. ప్రతి చిన్న బాంబులో సుమారు 7 కిలోల పేలుడు పదార్థం ఉంటుంది. ఇది హమాస్ లేదా హిజ్బుల్లా ప్రయోగించే చిన్న రాకెట్ల శక్తితో సమానం. ఒకేసారి అనేక పేలుళ్లు జరగడం వల్ల విధ్వంసం ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ముఖ్యంగా, ఈ మిసైళ్లను గాలిలోనే అడ్డుకున్నా (Intercept) ప్రమాదం తగ్గదు. గాలిలో పేలినప్పుడు ఆ చిన్న బాంబులు చెల్లాచెదురుగా పడి రెస్క్యూ టీమ్‌లకు మరియు సాధారణ ప్రజలకు దీర్ఘకాలిక ముప్పుగా మారుతాయి.

ఇరాన్ సామర్థ్యం మరియు అంతర్జాతీయ నిషేధం

ఇరాన్ వద్ద ‘జోల్ఫాఘర్’ (Zolfaghar), ‘ఖదర్’ (Qadr) మరియు ‘ఖోర్రంషహర్’ (Khorramshahr) వంటి క్లస్టర్ బాంబులను మోయగల మిసైళ్లు ఉన్నాయి. ఖోర్రంషహర్ మిసైల్ 2000 కిలోమీటర్ల దూరంలోని లక్ష్యాలను ఛేదించగలదు మరియు 80 క్లస్టర్ బాంబులను మోయగలదు.

111 దేశాల ఒప్పందం: 2008లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా 100కు పైగా దేశాలు క్లస్టర్ బాంబుల వినియోగం, ఉత్పత్తి మరియు నిల్వలపై నిషేధం విధిస్తూ ఒక ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి. ఇప్పటివరకు 111 దేశాలు ఇందులో భాగస్వాములయ్యాయి. అయితే, ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్ మరియు అమెరికా ఈ ఒప్పందంపై సంతకం చేయలేదు. 2023లో ఉక్రెయిన్-రష్యా యుద్ధంలో కూడా అమెరికా ఉక్రెయిన్‌కు క్లస్టర్ బాంబులను సరఫరా చేయడం అంతర్జాతీయంగా చర్చకు దారితీసింది.