వాషింగ్టన్: మధ్యప్రాచ్యంలో రాజుకున్న ఇరాన్ యుద్ధం కేవలం సరిహద్దులకే పరిమితం కాలేదు. ఇది నేడు మీ వంటగది నుండి పిల్లల ఆట వస్తువుల వరకు ప్రతిదానిపై ప్రభావం చూపుతోంది. ‘న్యూయార్క్ టైమ్స్’ (NYT) ఆధారాలతో వెల్లడించిన ఈ సమాచారం, ప్రపంచం ఒకదానితో ఒకటి ఎంతలా పెనవేసుకుపోయి ఉందో మనకు తెలియజేస్తోంది.
ఇజ్రాయెల్, అమెరికాతో ఇరాన్ జరుపుతున్న ఈ యుద్ధం ఏ దేశాలను ఎలా ప్రభావితం చేసిందో ఒకసారి చూద్దాం.
వ్యవసాయం మరియు ఆహారం
- ఆస్ట్రేలియా గోధుమలు: ప్రపంచ ఎరువుల సరఫరాలో మూడింట ఒక వంతు ‘హార్ముజ్’ జలసంధి (Strait of Hormuz) గుండానే వెళుతుంది. యుద్ధం కారణంగా ఎరువుల ధరలు ఆకాశాన్నంటడంతో, ఆస్ట్రేలియా రైతులు గోధుమ సాగును తగ్గించేశారు.
- పంచదార ధరలు: ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద చక్కెర ఉత్పత్తిదారు అయిన బ్రెజిల్, ప్రస్తుతం ఉన్న ఇంధన కొరతను సొమ్ము చేసుకునేందుకు చక్కెర కంటే ‘బయో-ఫ్యూయల్’ (Biofuel) తయారీపై దృష్టి పెట్టింది. దీనివల్ల చక్కెర ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంది.
ఇంధన పొదుపు చర్యలు
- తక్కువ సమయం స్నానం: దక్షిణ కొరియా తన పౌరులను తక్కువ సమయం పాటు స్నానం చేయాలని (Shorter showers) సూచించింది. అక్కడ నీటిని వేడి చేయడానికి ఉపయోగించే ఇంధనాన్ని దిగుమతి చేసుకుంటారు.
- అరచేతుల షర్టులు (Short Sleeves): థాయ్‌లాండ్ ప్రధాని తన మంత్రులను, ప్రభుత్వ ఉద్యోగులను హాఫ్ హ్యాండ్ షర్టులు ధరించాలని కోరారు. దీని ద్వారా ఏసీ వినియోగాన్ని తగ్గించి విద్యుత్తును ఆదా చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
- లిఫ్ట్‌ల నివారణ: ఫిలిప్పీన్స్ ప్రభుత్వం తన ఉద్యోగులను లిఫ్ట్‌లకు బదులు మెట్లు వాడాలని కోరింది. ఈజిప్ట్ దేశం వారంలో 5 రోజులు దుకాణాల పనివేళలను తగ్గించింది.
రవాణా మరియు వాణిజ్యం
- గుట్టలుగా నిలిచిన దుస్తులు: బంగ్లాదేశ్ వస్త్ర ఎగుమతులు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి. విమాన సర్వీసులు రద్దు కావడంతో, ఎగుమతి చేయాల్సిన దుస్తులు విమానాశ్రయాల్లోనే కొండల్లా పేరుకుపోయాయి.
- మందుల కొరత భయం: దుబాయ్, దోహా వంటి రవాణా కేంద్రాలు మూతపడటంతో క్యాన్సర్ మందులు మరియు కోల్డ్ స్టోరేజీలో ఉంచాల్సిన కీలక మందులు రోగులకు సకాలంలో అందడం కష్టంగా మారింది.
ఆర్థికం మరియు పెట్టుబడులు
- ఇల్లు కొనడం కష్టం: అమెరికాలో ముడి చమురు ధరల పెరుగుదల వల్ల ద్రవ్యోల్బణం పెరిగింది. దీని ఫలితంగా గృహ రుణ వడ్డీ రేట్లు (Mortgage rates) పెరిగాయి. సామాన్యులకు ఇల్లు కొనడం కలగా మారుతోంది.
- బంగారం ధరల పతనం: ఆశ్చర్యకరంగా, పెట్టుబడిదారులు నగదు లభ్యత కోసం తమ వద్ద ఉన్న బంగారాన్ని విక్రయిస్తుండటంతో బంగారం ధరలు తగ్గుముఖం పట్టాయని సమాచారం.
ఊహించని ప్రభావాలు
- స్పోర్ట్స్ వేర్ ధరలు: పెట్రోలియం ఉత్పత్తుల నుండి తయారయ్యే సింథటిక్ దారాల (Petrochemicals) ధరలు పెరగడంతో ట్రాక్ సూట్లు, క్రీడా దుస్తుల ధరలు పెరిగే ప్రమాదం ఉంది.
- మాయమవుతున్న బెలూన్లు: ప్రపంచ హీలియం (Helium) అవసరాల్లో మూడింట ఒక వంతు ఖతార్ నుండి వస్తుంది. యుద్ధం వల్ల హీలియం కొరత ఏర్పడి, పార్టీ బెలూన్లు దొరకడం కష్టమవ్వచ్చు.
కళలు మరియు క్రీడలు
- రద్దు చేయబడిన పోటీలు: బహ్రెయిన్ మరియు సౌదీ అరేబియాలో జరగాల్సిన ప్రసిద్ధ ‘ఫార్ములా-1’ (Formula-1) కార్ రేసింగ్‌లు భద్రతా కారణాల దృష్ట్యా రద్దు చేయబడ్డాయి.
- వాయిదా పడిన సంగీత కచేరీలు: షకీరా, క్రిస్టినా అగులేరా వంటి ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచిన గాయనీ గాయకుల ప్రదర్శనలు తాత్కాలికంగా నిలిపివేయబడ్డాయి.
- శ్రీలంక: ఇప్పటికే బుధవారాలను ప్రభుత్వ సెలవు దినంగా ప్రకటించింది. లావోస్ దేశం పాఠశాలలను వారానికి 3 రోజులు మాత్రమే నిర్వహించాలని నిర్ణయించింది. ఇవన్నీ ఇంధన మరియు రవాణా ఖర్చులను తగ్గించుకునే ప్రయత్నాలే.