న్యూఢిల్లీ: ఏప్రిల్ 1 నుండి మీరు డిజిటల్ లావాదేవీలు చేసే విధానం పూర్తిగా మారిపోనుంది. ఆన్‌లైన్ మోసాలను అరికట్టడానికి భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) కొత్త నిబంధనలను అమలు చేయాలని నిర్ణయించింది. మీరు కూడా యూపీఐ (UPI), నెట్ బ్యాంకింగ్ లేదా మొబైల్ వాలెట్‌లను ఉపయోగిస్తుంటే, ఈ మార్పుల గురించి తెలుసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా ఇప్పుడు అన్ని డిజిటల్ లావాదేవీల కోసం ‘టూ-ఫ్యాక్టర్ ఆథెంటికేషన్’ (2FA) తప్పనిసరి చేసింది. సరళంగా చెప్పాలంటే, ఇకపై ఏదైనా ఆన్‌లైన్ చెల్లింపును పూర్తి చేయడానికి మీరు రెండు వేర్వేరు దశల్లో మీ గుర్తింపును నిరూపించుకోవాలి. ఇప్పటివరకు అనేక ప్లాట్‌ఫారమ్‌లలో సింగిల్ క్లిక్ లేదా కేవలం ఒక పిన్ ద్వారా పేమెంట్ పూర్తయ్యేది.
‘టూ-ఫ్యాక్టర్ ఆథెంటికేషన్’ ఎలా పనిచేస్తుంది?
ఆర్‌బీఐ మార్గదర్శకాల ప్రకారం, ప్రతి డిజిటల్ లావాదేవీకి కనీసం రెండు రకాల భద్రతా ప్రమాణాలు ఉండాలి. దీని కోసం బ్యాంకులు మరియు ఫిన్‌టెక్ కంపెనీలు కింది వాటిని ఉపయోగిస్తాయి:
- పాస్‌వర్డ్ లేదా పిన్ (PIN)
- ఓటీపీ (OTP)
- బయోమెట్రిక్స్ (వేలిముద్ర లేదా ఫేస్ లాక్)
- హార్డ్‌వేర్ టోకెన్
ఇప్పటివరకు మనం అన్ని చోట్లా ఒకే ‘స్టాటిక్ పిన్’ను ఉపయోగించేవాళ్ళం, దీనిని హ్యాకర్లు సులభంగా దొంగిలించే అవకాశం ఉండేది. కానీ ఇప్పుడు ప్రతిసారీ కొత్త ‘రియల్ టైమ్’ భద్రతా కోడ్ (Dynamic Code) జనరేట్ అవుతుంది. ఒకవేళ ఎవరైనా మీ పాస్‌వర్డ్ తెలుసుకున్నా, మీ ఫింగర్ ప్రింట్ లేదా ఓటీపీ లేకుండా మీ డబ్బును దొంగిలించడం సాధ్యం కాదు.
వినియోగదారులకు లభించే ఎంపికలు
బ్యాంకులు మరియు కార్డు నెట్‌వర్క్‌లు వినియోగదారులకు వివిధ రకాల భద్రతా పద్ధతులను ఎంచుకునే అవకాశం కల్పించాలి. ఉదాహరణకు:
- ఎంపిక 1: ఓటీపీ (డైనమిక్) + పిన్ (స్టాటిక్).
- ఎంపిక 2: బయోమెట్రిక్ (రియల్ టైమ్) + డివైజ్ బైండింగ్.
- ఎంపిక 3: టోకెన్ ఆధారిత ఆథెంటికేషన్ + పాస్‌వర్డ్.
సామాన్యులకు కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి?
ఆన్‌లైన్ ఫ్రాడ్, ఫిషింగ్ అటాక్స్ మరియు అనధికార లావాదేవీలు పెరుగుతున్న తరుణంలో ఆర్‌బీఐ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం ఆన్‌లైన్ పేమెంట్లను మరింత సురక్షితం చేస్తుంది.
- మోసాలకు అడ్డుకట్ట: భద్రతకు రెండు పొరలు (Two layers) ఉండటం వల్ల స్కామర్లు మీ ఖాతాలోకి ప్రవేశించడం అసాధ్యం అవుతుంది.
- బ్యాంకుల బాధ్యత: నిబంధనల పాటింపులో నిర్లక్ష్యం వల్ల వినియోగదారుడు నష్టపోతే, దానికి పూర్తి బాధ్యత బ్యాంక్ లేదా సర్వీస్ ప్రొవైడర్ వహించాల్సి ఉంటుంది.
- విదేశీ లావాదేవీలు: అంతర్జాతీయ లావాదేవీలకు కూడా ఈ నిబంధన వర్తిస్తుంది (ఇది అక్టోబర్ 1 నుండి అమలులోకి వస్తుంది).