న్యూఢిల్లీ: ఇరాన్, ఇజ్రాయెల్ మరియు అమెరికా మధ్య యుద్ధం తీవ్రమవడంతో ప్రపంచం మరోసారి అణు ఆయుధాల వినాశకర చర్చల్లో మునిగిపోయింది. రెండు లేదా మూడు అణు సంపన్న దేశాలు ముఖాముఖి తలపడినప్పుడు, అసలు ఈ ప్రాణాంతక క్షిపణులను ప్రయోగించే అధికారం ఎవరికి ఉంటుందనేది అతిపెద్ద ప్రశ్న.
భారతదేశం వంటి బాధ్యతాయుతమైన దేశంలో ఈ ప్రక్రియ సినిమాల్లో చూపించే ‘రెడ్ బటన్’ నొక్కినంత సులభం కాదు. ఇది భద్రత మరియు నైతికత అనే అనేక అభేద్యమైన పొరలతో కూడి ఉంటుంది. భారత్ ప్రపంచానికి తన శక్తిని ప్రదర్శించినప్పటికీ, ఈ ఆయుధాలను కేవలం ‘అంతిమ ప్రత్యామ్నాయం’గా మాత్రమే ఉపయోగించేలా ఒక బలమైన వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసుకుంది.
భారతదేశం యొక్క ‘నో ఫస్ట్ యూజ్’ (No First Use) విధానం: ప్రపంచంలో అణుశక్తి కలిగిన 9 దేశాలలో భారత్ ఒకటి. అయితే మన విధానం మిగిలిన దేశాల కంటే భిన్నంగా, ప్రశాంతంగా ఉంటుంది. భారత్ ఎల్లప్పుడూ ‘నో ఫస్ట్ యూజ్’ అంటే.. మొదట దాడి చేయకూడదు అనే విధానాన్ని అనుసరిస్తుంది. దీని అర్థం ఏంటంటే, భారత్ ఏ పరిస్థితిలోనూ ఏ దేశంపై కూడా మొదట అణు దాడి చేయదు. మన అణు ఆయుధాలు యుద్ధం చేయడానికి కాదు, శత్రువును భయపెట్టి ఉంచడానికి మరియు మన ఆత్మరక్షణ కోసమే. మన దేశంపై లేదా మన సైన్యంపై ఎవరైనా అణు దాడి చేస్తేనే భారత్ వీటిని ఉపయోగిస్తుంది. ఈ సంయమనమే భారత్‌ను ప్రపంచ వేదికపై ఒక పరిణతి చెందిన అణు శక్తిగా నిలబెట్టింది.
దీని కమాండ్ ఎవరి చేతుల్లో ఉంటుంది? సాధారణ ప్రజల నమ్మకానికి భిన్నంగా, భారత్‌లో అణు ఆయుధాల రిమోట్ కంట్రోల్ ఒక్క వ్యక్తి చేతిలో ఉండదు. కనీసం ప్రధానమంత్రి కూడా ఒంటరిగా అణు క్షిపణిని ప్రయోగించాలని ఆదేశించలేరు. భారత్‌లో అణు ఆయుధాల నిర్వహణ మరియు ప్రయోగాధికారం ‘న్యూక్లియర్ కమాండ్ అథారిటీ’ (NCA) వద్ద సురక్షితంగా ఉంటుంది. ఇందులో రెండు ప్రధాన విభాగాలు ఉంటాయి:
- పొలిటికల్ కౌన్సిల్ (రాజకీయ మండలి): దీనికి స్వయంగా ప్రధానమంత్రి అధ్యక్షత వహిస్తారు. అణు ఆయుధాల వినియోగానికి సంబంధించి అంతిమ మరియు అధికారిక ఆదేశాలను జారీ చేసే ఏకైక సంస్థ ఇదే. ప్రధానమంత్రి తన క్యాబినెట్‌లోని సీనియర్ మంత్రులు మరియు సలహాదారులతో చర్చించిన తర్వాతే ఈ నిర్ణయం తీసుకుంటారు. ఈ మండలి గ్రీన్ సిగ్నల్ ఇచ్చే వరకు సైన్యం కూడా ఈ ఆయుధాలను యాక్టివేట్ చేయలేదు.
- ఎగ్జిక్యూటివ్ కౌన్సిల్ (కార్యనిర్వాహక మండలి): దీనికి దేశ జాతీయ భద్రతా సలహాదారు (NSA) నేతృత్వం వహిస్తారు. క్షేత్రస్థాయి పరిస్థితులు, శత్రువుల కదలికలు మరియు సాంకేతిక అంశాలను పొలిటికల్ కౌన్సిల్‌కు వివరించడం దీని పని. అణు దాడి అనివార్యమని భావిస్తే ప్రధానికి వీరు సలహా ఇస్తారు. పొలిటికల్ కౌన్సిల్ ఆదేశించిన తర్వాత, దాడుల వ్యూహాన్ని అమలు చేసే బాధ్యత ఈ మండలిదే. ఇందులో అగ్రశ్రేణి కమాండర్లు మరియు శాస్త్రవేత్తలు ఉంటారు.
స్ట్రాటజిక్ ఫోర్సెస్ కమాండ్ (SFC): ఆదేశాల ప్రక్రియ పూర్తయిన తర్వాత, దానిని అమలు చేసే బాధ్యత స్ట్రాటజిక్ ఫోర్సెస్ కమాండ్ (SFC) కి ఉంటుంది. ఇది భారత సైన్యంలోని ఒక ప్రత్యేక విభాగం. అణు ఆయుధాల నిర్వహణ మరియు వాటిని ప్రయోగించడంలో వీరికి ప్రత్యేక శిక్షణ ఉంటుంది. ఎస్.ఎఫ్.సి నేరుగా ప్రధాని మరియు ఎన్.ఎస్.ఏ పర్యవేక్షణలో పనిచేస్తుంది. ‘లాంచ్ కోడ్స్’ సరిపోల్చడం నుండి క్షిపణులను లక్ష్యం వైపు పంపే వరకు మొత్తం బాధ్యత వీరిదే. భారత్ ఏర్పాటు చేసుకున్న ఈ మూడంచెల భద్రత శత్రువులకు అభేద్యమైనది.