కరగిపోతున్న హిమానీనదాలు.. ప్రమాదపు అంచున 188 సరస్సులు.. 3 కోట్ల మంది ప్రాణాలకు ముప్పు.. భారత్‌లోని పలు రాష్ట్రాలకు పెను ప్రమాదం: విస్తుపోయే నిజాలు!

హిమాలయ ప్రాంతంలోని హిమానీనద సరస్సులలో (Glacial Lakes) 188 సరస్సులు అత్యంత ప్రమాదకర స్థితిలో ఉన్నట్లు అధ్యయనాలు వెల్లడిస్తున్నాయి.

ఈ సరస్సుల్లో నీటిమట్టం ఒక్కసారిగా పెరిగి, సహజసిద్ధమైన గట్లు తెగిపోతే భారీ ఆకస్మిక వరదలు సంభవించే ప్రమాదం ఉంది. దీనిని ‘గ్లేసియల్ లేక్ అవుట్‌బర్స్ట్ ఫ్లడ్’ (GLOF) అంటారు. ఇటువంటి వరదలు పర్వత ప్రాంతాల నుంచి అత్యంత వేగంగా దిగువకు ప్రవహించి గ్రామాలు, రహదారులు, వంతెనలు, జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టులను తీవ్రంగా ధ్వంసం చేసే అవకాశం ఉంది.

భారత హిమాలయ ప్రాంతాలైన కాశ్మీర్, లడఖ్, హిమాచల్ ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్, సిక్కిం మరియు అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లలో వేలాది హిమానీనద సరస్సులు ఉన్నాయి. వాటిలో 188 సరస్సులను అత్యంత ప్రమాదకరమైనవిగా గుర్తించారు. ప్రత్యేకించి సిక్కిం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లలోని 129 సరస్సులు తీవ్ర ప్రమాదకర స్థితిలో ఉన్నట్లు తేలింది. వీటివల్ల దాదాపు 3 కోట్ల మంది ప్రజల భద్రత ప్రశ్నార్థకంగా మారినట్లు నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి.

వాతావరణ మార్పుల కారణంగా హిమానీనదాలు వేగంగా కరుగుతుండటంతో, ఈ సరస్సుల సంఖ్య మరియు విస్తీర్ణం భారీగా పెరుగుతోందని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. 1990 నుండి 2018 మధ్యకాలంలో హిమానీనద సరస్సుల సంఖ్య 53 శాతం, వాటి నీటి విస్తీర్ణం 51 శాతం పెరిగినట్లు అధ్యయనాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. 2023లో సిక్కింలో, 2024లో నేపాల్‌లో సంభవించిన హిమానీనద వరదలు ఈ ముప్పు తీవ్రతను చాటిచెప్పాయి. పర్వత ప్రాంతాల్లో మొదలయ్యే ఇలాంటి వరదలు నదుల గుండా సుదూర ప్రాంతాల వరకు ప్రవహించి తీవ్ర నష్టాన్ని కలిగిస్తాయి.

ఈ ముప్పును ముందుగానే గుర్తించి ప్రజలను అప్రమత్తం చేయడానికి భారత ప్రభుత్వం కీలకమైన 188 హిమానీనద సరస్సుల వద్ద ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలను (Early Warning Systems) ఏర్పాటు చేసే ప్రక్రియను ముమ్మరం చేసింది. ఉపగ్రహ చిత్రాలు, సెన్సార్లు మరియు రిమోట్ మానిటరింగ్ సాంకేతికతల ద్వారా సరస్సుల నీటిమట్టం, పరిసరాల్లోని మార్పులను నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తారు. ప్రమాదకర మార్పులు గమనించిన వెంటనే దిగువ ప్రాంత ప్రజలకు, యంత్రాంగానికి ముందస్తు సమాచారం అందుతుంది. దీని ద్వారా ప్రజలు సురక్షిత ప్రాంతాలకు చేరుకోవడానికి తగిన సమయం లభించి, ప్రాణనష్టాన్ని నివారించవచ్చని భావిస్తున్నారు.