సాధారణంగా మన భారతీయులకు రూపాయి విలువపై పెద్దగా నమ్మకం ఉండదు. డాలర్‌తో పోలిస్తే రూపాయి పడిపోతోందని మనం చర్చించుకుంటాం. కానీ, ఒక్క భారత రూపాయి ఇస్తే ఏకంగా 14,006 రియాల్స్ వచ్చే దేశం ఒకటుందని మీకు తెలుసా? అదే ఇరాన్. 2026 మార్చి నాటి గణాంకాల ప్రకారం, ఒక అమెరికన్ డాలర్ విలువ సుమారు 13,15,625 ఇరానియన్ రియాల్స్‌కు చేరుకుంది. అక్కడి కరెన్సీకి ఇప్పుడు కాగితం ముక్క విలువ కూడా లేదు.
ఇరాన్ ఆర్థిక పతనం – కొన్ని దిగ్భ్రాంతికరమైన నిజాలు:
- ఒక కప్పు టీ: ₹82 (భారత కరెన్సీ విలువలో). దీని కోసం లక్షల్లో రియాల్స్ చెల్లించాలి.
- కిలో బియ్యం: ₹500.
- ఒక కోటి నోటు: ఇరాన్ ప్రభుత్వం ఇటీవల ఒక కోటి రియాల్స్ విలువ గల సింగిల్ బ్యాంక్ నోటును విడుదల చేసింది. వినడానికి ఇది పెద్ద మొత్తంగా అనిపించినా, దీని అసలు విలువ మన దేశ కరెన్సీలో కేవలం ₹650 మాత్రమే!
సంక్షోభానికి కారణాలు:
- యుద్ధం మరియు ఆంక్షలు: అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌తో జరుగుతున్న ఘర్షణల వల్ల ఇరాన్ చమురు ఎగుమతులు నిలిచిపోయాయి. దీనివల్ల విదేశీ మారక నిల్వలు హరించుకుపోయాయి.
- ద్రవ్యోల్బణం: ఇరాన్‌లో ద్రవ్యోల్బణం 42% దాటిపోయింది. నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయి. చక్కెర ధర గత ఏడాదిలో 900% పెరిగింది.
- పూజ్యాల కోత (Currency Redenomination): కరెన్సీ విలువను కాపాడటానికి ప్రభుత్వం గతంలో నోట్లపై ఉన్న సున్నాలను తొలగించి చూసింది (రియాల్ నుండి తోమాన్‌కు మార్పు), కానీ యుద్ధం కారణంగా ఆ ప్రయత్నాలన్నీ విఫలమయ్యాయి.
మందుల కొరత మరియు దారిద్ర్యం: ఇరాన్‌లో మందుల ధరలు 70% నుండి 400% వరకు పెరిగాయి. క్యాన్సర్, డయాబెటిస్ వంటి దీర్ఘకాలిక వ్యాధులకు మందులు దొరకక ప్రజలు క黒బజారును (Black Market) ఆశ్రయిస్తున్నారు. యూనిసెఫ్ నివేదిక ప్రకారం, ఇరాన్‌లో పౌష్టికాహార లోపం వల్ల ప్రతి నెలా వందలాది మంది పిల్లలు మరణిస్తున్నారు.
మతపరమైన నాయకత్వం మరియు అస్తవ్యస్త ఆర్థిక విధానాలు: ఇరాన్ తన ఆదాయంలో సింహభాగాన్ని సైనిక అవసరాలకు మరియు ఇతర దేశాల్లోని సాయుధ గ్రూపులకు (హిజ్బుల్లా, హూతీలు) ఖర్చు చేస్తోంది. స్వదేశంలో ప్రజలు ఆకలితో అలమటిస్తున్నా, అణు బాంబు తయారీపైనే అక్కడి ప్రభుత్వం దృష్టి పెడుతోందని విమర్శలు వస్తున్నాయి.