కుల దూషణ చట్టం: మోచి, మంగలి, చాకలి అని పిలిస్తే శిక్ష తప్పదా? చట్టంలో వచ్చిన మార్పులేంటి?

పారిశ్రామిక వ్యవహారాల పార్లమెంటరీ కమిటీ పీఎం విశ్వకర్మ యోజనకు సంబంధించి ఒక కీలక సిఫార్సు చేసింది. భారతదేశంలో ఇప్పటికీ అనేక సాంప్రదాయ వృత్తులను కుల కోణంలోనే చూస్తున్నారని, ఈ ఆలోచనా దృక్పథాన్ని మార్చడానికి వృత్తుల పేర్లను మార్చాల్సిన అవసరం ఉందని కమిటీ అభిప్రాయపడింది.

వృత్తులను కులంతో కాకుండా నైపుణ్యంతో జోడించడం:
సాంప్రదాయ వృత్తులైన మోచి (చెప్పులు కుట్టే వారు), మంగలి (క్షౌరవృత్తి), కుమ్మరి వంటి పేర్లు దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో కొన్ని నిర్దిష్ట కులాలకు గుర్తింపుగా మారాయి. దీనివల్ల చాలా మంది తమ వృత్తిని చెప్పుకోవడానికి వెనుకాడుతున్నారని లేదా పీఎం విశ్వకర్మ యోజనలో నమోదు చేసుకోవడానికి సంకోచిస్తున్నారని కమిటీ గుర్తించింది. అందుకే ఈ పేర్లను మరింత హుందాగా మార్చాలని సూచించింది. ఉదాహరణకు:

మోచి: పాదరక్షల కళాకారుడు (Footwear Artisan).

కుమ్మరి: మట్టి మరియు సిరామిక్ ఉత్పత్తుల తయారీదారు.

మంగలి: వ్యక్తిగత సౌందర్య సేవా ప్రదాత (Personal Grooming Service Provider).

చట్టం ఏం చెబుతోంది?
సాధారణంగా మోచి, మంగలి లేదా చాకలి వంటి పదాలను వాడటంపై ఎటువంటి పూర్తి నిషేధం లేదు. అయితే, ఎవరైనా ఒక వ్యక్తిని తన కులం పేరుతో ఉద్దేశపూర్వకంగా అవమానించడానికి లేదా తక్కువ చేసి చూపడానికి ఈ పదాలను వాడితే, అది షెడ్యూల్డ్ కులాలు మరియు షెడ్యూల్డ్ తెగల (SC/ST) నిరోధక చట్టం 1989 కిందకు వస్తుంది.

శిక్ష: ఈ చట్టంలోని సెక్షన్ 3(1)(r) మరియు 3(1)(s) ప్రకారం, బహిరంగ ప్రదేశంలో ఒక వ్యక్తిని కులం పేరుతో దూషించడం నేరం. దీనికి 6 నెలల నుండి 5 ఏళ్ల వరకు జైలు శిక్ష మరియు జరిమానా విధించవచ్చు. ఇది నాన్-బెయిలబుల్ (జమీను లభించని) నేరం.

కోర్టుల స్పష్టీకరణ:
గత కొన్నేళ్లలో సుప్రీం కోర్టు మరియు అలహాబాద్ హైకోర్టులు ఈ చట్టంపై కొన్ని కీలక స్పష్టీకరణలు ఇచ్చాయి:

కేవలం కులం పేరును ప్రస్తావించడం నేరం కాదు. ఆ వ్యక్తిని అవమానించాలనే “స్పష్టమైన ఉద్దేశం” ఉంటేనే అది నేరం.

ఆ అవమానం బహిరంగంగా లేదా ఇతరుల సమక్షంలో జరిగి ఉండాలి.

ప్రైవేట్ సంభాషణల్లో లేదా తక్కువ చేసే ఉద్దేశం లేకుండా మాట్లాడితే అది ఈ చట్టం కిందకు రాదు.

ఈ మార్పుల వల్ల సాంప్రదాయ వృత్తి నిపుణులలో ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతుందని, వారిని కేవలం ఒక కులానికి పరిమితం చేయకుండా ‘నైపుణ్యం కలిగిన వ్యాపారవేత్తలు’గా సమాజం గుర్తిస్తుందని కమిటీ భావిస్తోంది.