అత్యంత అంచనాల మధ్య కేంద్ర బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టిన తరుణంలో, ఈ ఏడాది ఆర్థిక లోటును అధిగమించేందుకు ప్రభుత్వం ₹17.2 లక్షల కోట్ల మేర రుణం తీసుకోవాలని నిర్ణయించినట్లు ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ప్రకటించారు.
దీంతో భారత ప్రభుత్వ మొత్తం అప్పుల విలువ ₹200 లక్షల కోట్ల మార్కును దాటినట్లు అంచనా వేస్తున్నారు. ఈ భారీ అప్పులకు గాను ప్రభుత్వం ఏటా లక్షల కోట్ల రూపాయలను వడ్డీగా చెల్లిస్తోంది. ఈ ఆర్థిక సంవత్సరంలో కేవలం వడ్డీ చెల్లింపుల కోసమే ప్రభుత్వం సుమారు ₹13.6 లక్షల కోట్లను కేటాయించింది.
ప్రభుత్వ మొత్తం వ్యయంలో ఇది దాదాపు 20 నుండి 25 శాతం వరకు ఉంటుందని అంచనా. అంటే భారత ప్రభుత్వానికి వచ్చే ప్రతి ఒక రూపాయి ఆదాయంలో 25 పైసలు కేవలం వడ్డీ చెల్లింపులకే ఖర్చవుతోంది. అయితే, భారత ప్రభుత్వ మొత్తం అప్పుల్లో 95 శాతం పైగా స్వదేశీ అప్పులే (Internal Debt) కావడం వల్ల ఇది పెద్ద ప్రమాదకరంగా మారలేదు.
అప్పులు ఎక్కడి నుండి సేకరిస్తారు? ప్రభుత్వ బాండ్లు విక్రయించడం ద్వారా, ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు, ఎల్‌ఐసి (LIC) వంటి బీమా సంస్థలు మరియు పీఎఫ్ (PF) వంటి ప్రజల పొదుపు పథకాల ద్వారా ఈ స్వదేశీ అప్పులను సేకరిస్తారు. విదేశీ అప్పులు తక్కువగా ఉండటం వల్ల అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో డాలర్ విలువ మారినా భారత ప్రభుత్వంపై పెద్దగా ప్రభావం పడదు.
అలాగే, ప్రభుత్వం చెల్లించే వడ్డీ కూడా దేశంలోనే పంపిణీ కావడం వల్ల ప్రజలకు ఇది పరోక్షంగా లాభం చేకూరుస్తుంది. అయితే ఆదాయంలో మెజారిటీ భాగం వడ్డీలకే పోతుండటంతో ఇతర ప్రజా సంక్షేమ పథకాలకు నిధులు కేటాయించడం ప్రభుత్వానికి సవాలుగా మారింది. రాబోయే కాలంలో మౌలిక సదుపాయాల (Infrastructure) పై ప్రభుత్వం చేస్తున్న పెట్టుబడుల ద్వారా వచ్చే లాభం ఈ లోటును పూడుస్తుందని భావిస్తున్నారు.
లక్ష్యాలు: ప్రభుత్వం తన ఆర్థిక లోటును (Fiscal Deficit) జిడిపిలో 4.3 శాతానికి పరిమితం చేయాలని, అలాగే 2031 నాటికి అప్పు-జిడిపి నిష్పత్తిని 50 శాతానికి తగ్గించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. కేంద్ర ప్రభుత్వ అప్పులతో పాటు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల అప్పులను కూడా కలిపితే మొత్తం అప్పు ₹300 లక్షల కోట్ల వరకు ఉండవచ్చని అంచనా. అయినప్పటికీ, ఇతర అభివృద్ధి చెందిన దేశాలతో పోలిస్తే భారత అప్పుల నిష్పత్తి సురక్షితమైన స్థాయిలోనే ఉందని ఆర్థిక నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.