కేరళ: క్యాన్సర్ వంటి ప్రాణాంతక వ్యాధులతో పోరాడుతున్న వారికి సకాలంలో మందులు అందడం ప్రాణదానం చేయడంతో సమానం. అయితే, కేరళకు చెందిన ఒక క్యాన్సర్ బాధితురాలు ప్రాణరక్షక ఔషధాల కోసం న్యాయపోరాటం చేస్తూనే, కోర్టు తీర్పు కోసం ఎదురుచూస్తూ మరణించడం దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది.
ఏం జరిగింది?
న్యాయపోరాటం: రొమ్ము క్యాన్సర్కు చికిత్స అందించే ‘రిబోసిక్లిబ్’ (Ribociclib) అనే ప్రాణరక్షక మందును సామాన్యులకు అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని కోరుతూ, ఒక మహిళ జూన్ 2022లో కేరళ హైకోర్టులో పిటిషన్ దాఖలు చేశారు.
57 వాయిదాలు: జనవరి 2023 నుండి ఈ కేసును ఏకంగా 57 సార్లు విచారణకు స్వీకరించినప్పటికీ, ఒక్కసారి కూడా తుది తీర్పు రాలేదు. కేసు విచారణ దశలోనే సదరు మహిళ మరణించారు.
కోర్టు నిర్ణయం: బాధితురాలు మరణించినప్పటికీ, ఇది ప్రజారోగ్యానికి సంబంధించిన కీలకమైన అంశమని గుర్తించిన కేరళ హైకోర్టు, ఈ కేసును కొనసాగించాలని నిర్ణయించింది. ప్రస్తుతం ఈ కేసును త్వరగా పరిష్కరించాలని భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తిని అభ్యర్థిస్తున్నారు.
పిటిషన్ లక్ష్యం ఏమిటి?
పిటిషనర్ తన పిటిషన్లో కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని ‘పేటెంట్ చట్టం సెక్షన్ 100’ కింద ‘గవర్నమెంట్ యూజ్ లైసెన్స్’ జారీ చేయాలని కోరారు. ఇది జరిగితే, ఆ మందు యొక్క జెనరిక్ వెర్షన్ తయారై, ధర 90% నుండి 95% వరకు తగ్గుతుంది. ప్రస్తుతం ఈ మందు నెలవారీ ధర దాదాపు రూ. 78,400గా ఉండగా, మరొక మందు ‘ఎబెమాసిక్లిబ్’ ధర రూ. 47,700 నుండి రూ. 95,500 వరకు ఉంది. ఇది సామాన్యులకు భారంగా మారింది.
ప్రభుత్వం మరియు పిటిషనర్ వాదన:
ప్రభుత్వం: రిబోసిక్లిబ్ ప్రభావవంతమైన మందు అని అంగీకరించినప్పటికీ, రొమ్ము క్యాన్సర్ను ‘జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి’గా పరిగణించలేమని, కాబట్టి లైసెన్స్ ఇవ్వలేమని ప్రభుత్వం పేర్కొంది.
పిటిషనర్: భారత రాజ్యాంగంలోని ‘ఆర్టికల్ 21’ ప్రకారం ఆరోగ్య హక్కు అనేది జీవించే హక్కులో అంతర్భాగమని, కాబట్టి పేదలకు చౌకగా మందులు అందేలా చూడటం ప్రభుత్వ బాధ్యత అని పిటిషనర్లు వాదిస్తున్నారు.
ఈ కేసులో కేంద్ర ప్రభుత్వం, ఔషధ తయారీ సంస్థలు తమ వాదనలను కోర్టుకు సమర్పించాయి. కోర్టు ‘అమికస్ క్యూరీ’ని కూడా నియమించింది. అన్ని నివేదికలు సిద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ, ప్రాణరక్షక ఔషధాల ధరలపై రాజ్యాంగపరమైన నిర్ణయం ఇంకా వెలువడకపోవడం బాధాకరం.