న్యూఢిల్లీ: ఇరాన్ మరియు అమెరికా మధ్య కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలు భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావాన్ని చూపడం ప్రారంభించాయి. ఇది ప్రభుత్వం తన ఖజానా విషయంలో ఆందోళన చెందేలా చేసింది. దిగుమతి బిల్లును తగ్గించడానికి ప్రజలు బంగారు కొనుగోళ్లు తగ్గించాలని, చమురును ఆదా చేయాలని ప్రధాని మోదీ కూడా విజ్ఞప్తి చేశారు.
అయితే, ఈ ఆందోళనల మధ్య ఒక శుభవార్త వినిపిస్తోంది. త్వరలోనే ప్రభుత్వ ఖజానాలోకి సుమారు రూ. 3 లక్షల కోట్ల నిధులు రానున్నాయి. ఇంతకీ సంక్షోభ సమయంలో ఆదుకోనున్న ఆ పెద్ద సాయం ఎవరి నుండి అందుతోంది?
ప్రభుత్వానికి ఈ డబ్బు డివిడెండ్ (లాభాంశం) రూపంలో అందబోతోంది. ప్రభుత్వ కంపెనీలు మరియు బ్యాంకులు ప్రతి సంవత్సరం తమ లాభాల్లో కొంత భాగాన్ని ప్రభుత్వానికి డివిడెండ్గా ఇస్తాయి. ఇందులో అన్నిటికంటే పెద్ద వాటా రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI)ది. ఈసారి కూడా ఖజానాకు అత్యధిక మొత్తాన్ని అందించేది ఆర్బీఐయే. మధ్య ఆసియా సంక్షోభం నేపథ్యంలో ఆర్బీఐ త్వరలోనే తన లాభాంశాన్ని ప్రకటించవచ్చని, ఈసారి ఇచ్చే మొత్తం ఇప్పటివరకు ఇచ్చిన వాటిలో అత్యధికంగా ఉండవచ్చని సమాచారం.
ఎంత మొత్తం అందే అవకాశం ఉంది?
ప్రభుత్వం గత ఆర్థిక సంవత్సరం (2024-25)లో ఆర్బీఐ నుండి రూ. 2.69 లక్షల కోట్ల లాభాంశాన్ని పొందింది. అంతకుముందు ఏడాది ఇది రూ. 2.11 లక్షల కోట్లుగా ఉండేది. అంటే లాభాంశంలో 27 శాతం వృద్ధి కనిపించింది. ఈసారి ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులకు భారీ లాభాలు రావడంతో, రిజర్వ్ బ్యాంక్ లాభం కూడా పెరిగి ఉంటుందని, తద్వారా గతంలో కంటే ఎక్కువ డివిడెండ్ ఇవ్వవచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు. మే నెలలో జరగనున్న ఆర్బీఐ సమావేశంలో లాభాంశంపై తుది నిర్ణయం తీసుకోనున్నారు.
బడ్జెట్లో అంచనాలు ఇలా ఉన్నాయి
ప్రభుత్వ బడ్జెట్ పత్రాల ప్రకారం.. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆర్థిక సంవత్సరం 2026-27లో ఆర్బీఐ, ప్రభుత్వ బ్యాంకులు మరియు ఆర్థిక సంస్థల నుండి రూ. 3.16 లక్షల కోట్ల లాభాంశం వస్తుందని ఆశిస్తోంది. ఇది ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరం కంటే 3.75 శాతం ఎక్కువ. అయితే, వాస్తవానికి అందే మొత్తం బడ్జెట్ అంచనాల కంటే కూడా ఎక్కువగా ఉండవచ్చని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
బ్యాంకులకు భారీ లాభాలు
బ్యాంకుల బ్యాలెన్స్ షీట్లు, ఆస్తుల నాణ్యత మెరుగుపడటంతో గత ఆర్థిక సంవత్సరం (2025-26)లో ప్రభుత్వ బ్యాంకులు భారీ లాభాలను ఆర్జించాయి. ఈ కాలంలో ఆపరేటింగ్ ప్రాఫిట్ రూ. 3.21 లక్షల కోట్లు కాగా, నికర లాభం రూ. 1.98 లక్షల కోట్లుగా నమోదైంది. ఇది అంతకుముందు కంటే 11.1 శాతం ఎక్కువ. ప్రభుత్వ బ్యాంకులు లాభాలు సాధించడం ఇది వరుసగా నాలుగో ఏడాది. ప్రభుత్వ కంపెనీల నుండి కూడా దాదాపు రూ. 75 వేల కోట్ల లాభాంశం వస్తుందని అంచనా వేస్తున్నారు. ప్రభుత్వానికి వచ్చే ఈ డివిడెండ్ మరియు మిగులు మొత్తం ‘పన్నేతర రాబడి’ (Non-Tax Revenue) కిందకు వస్తుంది.