చిన్న చిన్న పొరపాట్లకు క్రిమినల్ శిక్షలను తగ్గించి, వ్యాపారవేత్తలు మరియు పౌరులకు నిబంధనలను సులభతరం చేసే లక్ష్యంతో రూపొందించిన ‘జన విశ్వాస్ (నిబంధనల సవరణ) బిల్లు, 2026’ కు పార్లమెంటు గురువారం ఆమోదం తెలిపింది.
లోక్‌సభ ఈ బిల్లును ఒకరోజు ముందే ఆమోదించగా, గురువారం రాజ్యసభ చర్చ అనంతరం వాయిస్ ఓట్ ద్వారా ఆమోదముద్ర వేసింది. ఈ సందర్భంగా కేంద్ర వాణిజ్య, పరిశ్రమల శాఖ మంత్రి పీయూష్ గోయల్ మాట్లాడుతూ.. ఈ మార్పులు నిబంధనల భారాన్ని తగ్గించి, పౌరులకు మరియు చిన్న వ్యాపారాలకు ఎంతో మేలు చేస్తాయని పేర్కొన్నారు.
అనేక చట్టాల పరిధి: ఈ బిల్లును తొలుత మార్చి 27, 2026న లోక్‌సభలో ప్రవేశపెట్టారు. గతంలో (ఆగస్టు 2025లో) కేవలం 17 చట్టాలను మాత్రమే కవర్ చేసిన వెర్షన్ స్థానంలో దీనిని తీసుకువచ్చారు. తేజస్వి సూర్య నేతృత్వంలోని సెలెక్ట్ కమిటీ సూచనల మేరకు దీని పరిధిని భారీగా విస్తరించారు. మొత్తం మీద ఈ కొత్త చట్టం 23 మంత్రిత్వ శాఖల పరిధిలోని 80 కేంద్ర చట్టాలకు సవరణలు చేస్తుంది. ఇందులో బొగ్గు, రవాణా, షిప్పింగ్, వాణిజ్యం మరియు పట్టణాభివృద్ధి వంటి కీలక రంగాలు ఉన్నాయి. మొత్తం 784 నిబంధనలలో మార్పులు చేయగా, అందులో 717 నిబంధనలు చిన్న నేరాలకు క్రిమినల్ బాధ్యతను (జైలు శిక్షను) తొలగిస్తాయి.
జైలు శిక్షల నుండి జరిమానాల వైపు: ఈ బిల్లులో అతిపెద్ద మార్పు ఏమిటంటే.. అనేక చిన్నపాటి ఉల్లంఘనలకు జైలు శిక్షలను రద్దు చేసి, వాటి స్థానంలో సివిల్ పెనాల్టీలను (జరిమానాలను) ప్రవేశపెట్టడం.
- ఉదాహరణ 1: ‘డ్రగ్స్ అండ్ కాస్మెటిక్స్ యాక్ట్’ ప్రకారం గతంలో సౌందర్య సాధనాలకు సంబంధించిన నేరాలకు ఏడాది జైలు శిక్ష ఉండేది. ఇప్పుడు దానిని రద్దు చేసి, ₹1 లక్ష జరిమానా లేదా స్వాధీనం చేసుకున్న వస్తువుల విలువకు మూడు రెట్లు జరిమానా విధిస్తారు.
- ఉదాహరణ 2: ‘నేషనల్ హైవేస్ యాక్ట్’ కింద రహదారులను అసురక్షితంగా మార్చే చర్యలకు గతంలో ఐదేళ్ల జైలు శిక్ష ఉండేది. ఇప్పుడు దాని స్థానంలో ₹10 లక్షల నుండి ₹1 కోటి వరకు భారీ జరిమానా విధిస్తారు.
తొలగించబడిన కొన్ని నేరాలు: ఢిల్లీ పోలీస్ యాక్ట్ కింద తప్పుడు ఫైర్ అలారం ఇవ్వడం, ఢిల్లీ మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ యాక్ట్ కింద పుట్టుకలు, మరణాల గురించి నివేదించకపోవడం వంటి కొన్ని చర్యలను నేరాల జాబితా నుండి పూర్తిగా తొలగించారు. ఇండియన్ సక్సెషన్ యాక్ట్ మరియు ఎలక్ట్రిసిటీ యాక్ట్ వంటి చట్టాలలో కూడా జైలు శిక్షల స్థానంలో జరిమానాలను పెంచారు.
జరిమానాల పెంపు నియమం: కనీస జరిమానా మొత్తాలను ప్రతి మూడేళ్లకు ఒకసారి 10 శాతం పెంచే నిబంధనను కూడా ఈ బిల్లు పరిచయం చేసింది. దీనివల్ల కాలక్రమేణా జరిమానాలు ప్రభావవంతంగా ఉంటాయి.
క్రమబద్ధమైన శిక్షా విధానం: మొదటిసారి తప్పు చేస్తే కేవలం సలహా (Advisory) ఇవ్వడం, రెండోసారి హెచ్చరిక (Warning) జారీ చేయడం వంటి పద్ధతులను ప్రవేశపెట్టారు. పదేపదే ఉల్లంఘనలకు పాల్పడితేనే ఆర్థిక జరిమానాలు విధిస్తారు. ‘లీగల్ మెట్రాలజీ యాక్ట్’ కింద వ్యాపారాలు తమ తప్పులను సరిదిద్దుకోవడానికి సమయం ఇచ్చే ‘ఇంప్రూవ్‌మెంట్ నోటీసు’ విధానాన్ని కూడా తెచ్చారు.