మధ్యప్రాచ్యంలో అమెరికా-ఇజ్రాయెల్-ఇరాన్ మధ్య జరుగుతున్న ఘర్షణలు ప్రపంచ చమురు మరియు గ్యాస్ మార్కెట్‌ను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి. ఒకవైపు ఉత్పత్తి కేంద్రాలు మూతపడుతుంటే, మరోవైపు ‘హార్ముజ్ జలసంధి’ (Strait of Hormuz) మూసివేయడం వల్ల ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయి. అయితే, వీటన్నింటికంటే లోతైన మరియు దీర్ఘకాలిక ప్రభావం చూపే మరో సమస్య ఇప్పుడు పుట్టుకొస్తోంది. అదే ఎరువుల (Fertiliser) సరఫరా వ్యవస్థ. ప్రపంచ ఆహార ఉత్పత్తిని నేరుగా ప్రభావితం చేసే ఈ సమస్యపై ఇప్పటివరకు ఎవరూ దృష్టి పెట్టలేదు, కానీ ఇప్పుడు ఇది ఒక పెద్ద ముప్పుగా మారింది.
ముఖ్య అంశాలు:
హార్ముజ్ జలసంధి ప్రాముఖ్యత: ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగే చమురు రవాణాలో 20 శాతం ఈ మార్గం ద్వారానే జరుగుతుందని అందరికీ తెలుసు. కానీ, ప్రపంచ ఎరువుల వ్యాపారంలో 33 శాతం ఈ మార్గం ద్వారానే జరుగుతుందనే విషయం చాలా మందికి తెలియదు.
ముఖ్య ఉత్పత్తిదారులు: సౌదీ అరేబియా, ఖతార్, ఒమన్, యూఏఈ వంటి దేశాలు యూరియా, సల్ఫర్, అమ్మోనియా వంటి ఎరువుల ఉత్పత్తిలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా అమ్మోనియా ఉత్పత్తిలో ఇరాన్ ప్రపంచంలోనే మూడవ స్థానంలో ఉంది.
ఆహార సంక్షోభం: యుద్ధం సుదీర్ఘకాలం కొనసాగితే ఎరువుల ఎగుమతులు నిలిచిపోతాయి. పంటలు వేసే సమయంలో ఎరువుల కొరత ఏర్పడితే ఆహార ఉత్పత్తి తగ్గిపోయి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆహార ద్రవ్యోల్బణం (Food Inflation) పెరుగుతుంది. ఇది చమురు ధరల పెరుగుదల కంటే ప్రమాదకరమైనది.
భారతదేశంపై ప్రభావం:
భారత్ తన ఎరువుల అవసరాల కోసం ఎక్కువగా గల్ఫ్ దేశాలపైనే ఆధారపడి ఉంది. హార్ముజ్ మార్గం మూతపడితే:
ఎరువుల ధరలు విపరీతంగా పెరుగుతాయి.
వ్యవసాయ పెట్టుబడి వ్యయం పెరిగి, పంటల ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది.
దీనివల్ల నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు పెరిగి సామాన్యులపై, ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రజలపై ఆర్థిక భారం పడుతుంది.
ప్రస్తుతం భారత్ ఎరువుల దిగుమతులపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉన్నందున, దేశీయంగా ఉత్పత్తిని పెంచుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.