వాషింగ్టన్: అమెరికాలో ప్రస్తుతం ఆర్థిక మాంద్యం (ఎకనామిక్ రిసెషన్) ప్రారంభమైంది. గత 2000 సంవత్సరంలో కూడా అమెరికా ఇలాంటి పెద్ద సమస్యలోనే చిక్కుకుంది.
దాన్ని అప్పట్లో ఆర్థిక విశ్లేషకులు ‘డాట్ కామ్ బబుల్’ (Dot Com Bubble) అని పేర్కొన్నారు. ప్రస్తుతం ఈరోజు కూడా ఇలాంటి పరిస్థితుల్లోనే అమెరికా మళ్లీ చిక్కుకుంది.
2000వ సంవత్సరంలో ఇంటర్నెట్ అనే ఒకదాన్ని నమ్మి.. ఇన్వెస్టర్లు అందరూ స్టాక్ మార్కెట్లో విపరీతంగా పెట్టుబడులు పెట్టి.. ఆ తర్వాత అకస్మాత్తుగా అన్నింటినీ అమ్మివేసి బయటకు రావడం ప్రారంభించారు. ఇది అమెరికా ఆర్థిక వ్యవస్థపై అతిపెద్ద ప్రభావాన్ని చూపింది. ఇప్పుడు కూడా సరిగ్గా అలాంటి పరిస్థితే ఏర్పడింది.
అమెరికాలో ఏం జరుగుతోంది? అమెరికాలో ప్రస్తుతం వాల్ స్ట్రీట్ స్టాక్ మార్కెట్ నిరంతరం పెరుగుతూనే ఉంది. ద్రవ్యోల్బణం (ఇన్ఫ్లేషన్) కూడా కొంతమేర తగ్గింది. కానీ, అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్పై ఎవరికీ నమ్మకం లేకపోవడమే అసలు సమస్య! CNBC నిర్వహించిన ఒక సర్వేలో, 61% మంది అమెరికన్లకు ప్రస్తుత మరియు భవిష్యత్తు ఆర్థిక వ్యవస్థపై నమ్మకం లేని పరిస్థితి ఉంది. జీవన వ్యయం (కాస్ట్ ఆఫ్ లివింగ్) పెరగడానికి కారణం ట్రంపే అని వారు బలంగా నమ్ముతున్నారు. 60% మంది ప్రజలకు, ట్రంప్ ఆర్థిక వ్యవస్థను నిర్వహించే తీరు అస్సలు నచ్చడం లేదు.
ఖర్చుల తగ్గింపు ఇన్ని సమస్యలు ఉండటం వల్ల, ప్రజలు తమ రోజువారీ ఖర్చులను తగ్గించుకుంటున్నారు. 47% మంది ప్రజలు మందులు మరియు ఆహారం కోసం చేసే ఖర్చులను కూడా తగ్గించుకుంటున్నారు. ఇది గత ఏప్రిల్ నెలతో పోలిస్తే ఇప్పుడు 6% పెరిగింది. అదేవిధంగా, ప్రతి ముగ్గురిలో ఇద్దరు బయట భోజనం చేయడం, వినోదం, పర్యాటకం మరియు క్రెడిట్ కార్డుల వాడకాన్ని తగ్గించుకున్నారు.
నెలకు రూ. 28 లక్షల (30,000 USD) వరకు సంపాదించే వారిలో 60% మంది అత్యవసర ఖర్చులను తగ్గించుకున్నారు. అక్కడ నెలకు రూ. 28 లక్షలు సంపాదించే వారిని పేదవారిగా పరిగణిస్తారు. అదేవిధంగా, నెలకు రూ. 1 కోటి (1 లక్ష USD) సంపాదించే వారిలో కూడా 35% మంది తమ ఖర్చులను తగ్గించుకున్నారు.
వేగంగా అమ్ముడవుతున్న షేర్లు గత 20 ఏళ్లలో ఎన్నడూ లేని విధంగా కార్పొరేట్ కంపెనీలు తమ షేర్లను వేగంగా అమ్మడం ప్రారంభించాయి. మొత్తంగా 7,760 బిలియన్ డాలర్ల (వార్తలో డాలర్ అని ఉంది, కానీ అది బిలియన్ డాలర్లు అయి ఉండాలి) విలువైన షేర్లను విక్రయించారు. కానీ విషాదం ఏంటంటే, వీటిని కొనడానికి ఎవరూ ముందుకు రాకపోవడమే. అడిగితే.. స్టాక్ మార్కెట్ వాల్యూయేషన్ ఎక్కువగా ఉందని, అందుకే పెట్టుబడి పెట్టాలంటే భయంగా ఉందని చెబుతున్నారు.
స్టాక్ మార్కెట్ పరిస్థితి బయట నుండి చూడటానికి స్టాక్ మార్కెట్ వృద్ధి చెందినట్లుగానే కనిపిస్తుంది. దీనికి కారణం AI (ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్). అనేక చిన్న సెమీకండక్టర్ తయారీ కంపెనీలు మరియు AI కంపెనీలు స్టాక్ మార్కెట్లో భారీగా పెట్టుబడులు పెట్టాయి. ఇదే ఇన్వెస్టర్లలో భయాన్ని పుట్టించింది. ఓవర్గా ఇన్వెస్ట్ చేశామా? అని వారు భయపడుతున్నారు. అలాగే, చాలా పెద్ద AI కంపెనీలు స్టాక్ మార్కెట్లోకి గ్రాండ్ ఎంట్రీ ఇవ్వబోతున్నాయి.
ఇదంతా గమనించి అప్రమత్తమైన చిన్న కంపెనీలు.. కాలిపోతున్న ఇంట్లో మిగిలింది తీసుకున్నంత లాభం అన్నట్లు.. తమ షేర్లను అమ్మేసి, మూటాముల్లె సర్దుకుని వెళ్లిపోయాయి. దీంతో స్టాక్ మార్కెట్ వెలవెలబోతోంది.
ట్రంప్పై అసంతృప్తి ఇదంతా ఒకవైపు ఉంటే.. మరోవైపు అమెరికా విదేశాంగ విధానంపై ప్రజలకు నమ్మకం పోయింది. ఇరాన్పై దాడి చేసి అక్కడి అణ్వాయుధాలను అమెరికా నాశనం చేస్తుందని మొదట్లో నమ్మిన ప్రజలు.. ఇప్పుడు ట్రంప్ చర్యలు చూసి.. ‘నువ్వు ఆ పనికి పనికిరావు’ అని అనుకోవడం ప్రారంభించారు.
అంటే, ఇరాన్ అణ్వాయుధ కార్యక్రమాన్ని అడ్డుకోవడానికి సైన్యం ద్వారా చర్యలు తీసుకోవచ్చని కేవలం 48% మంది ప్రజలు మాత్రమే నమ్ముతున్నారు. అదే ఏప్రిల్ నెలలో అయితే 53% మంది నమ్మారు.
కాబట్టి, ప్రభుత్వంపై ప్రజలు నమ్మకాన్ని కోల్పోతున్న తీరును చూస్తుంటే.. గత 2000 సంవత్సరంలో వచ్చిన ‘డాట్ కామ్ బబుల్’ సమస్య లాగానే.. ఇప్పుడు కూడా కొత్త సమస్య పుట్టుకొచ్చిందని రాజకీయ విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.