కోల్కతా: పశ్చిమ బెంగాల్ రాజకీయం నుండి ఈ క్షణంలో అత్యంత పెద్ద వార్త వెలుగులోకి వస్తోంది. ముఖ్యమంత్రి శుభేందు అధికారి నేతృత్వంలోని భారతీయ జనతా పార్టీ (BJP) ప్రభుత్వం.. మునుపటి తృణమూల్ కాంగ్రెస్ (TMC) పాలనలో జరిగిన సంస్థాగత అవినీతి మరియు మహిళలపై జరిగిన నేరాల దర్యాప్తు కోసం రెండు అత్యంత శక్తివంతమైన కమిషన్లను (ఆయోగ్) ఏర్పాటు చేసింది.
ఈ నిర్ణయం బెంగాల్ రాజకీయ వర్గాల్లో పెద్ద భూకంపం సృష్టించింది. ఎందుకంటే ఈ కమిషన్లో ఒకప్పుడు మమతా బెనర్జీ ప్రభుత్వానికి నిద్ర లేకుండా చేసిన ఒక శక్తివంతమైన పేరు తిరిగి పునరాగమనం చేసింది. 2012 నాటి సుప్రసిద్ధ ‘పార్క్ స్ట్రీట్ రేప్ కేస్’ దర్యాప్తు తర్వాత పక్కనబెట్టబడిన (సైడ్లైన్ చేయబడిన) డైనమిక్ ఐపీఎస్ అధికారిణి ‘దమయంతి సేన్’ కు ఈ విచారణ ప్యానెల్లో అత్యంత కీలకమైన బాధ్యతను అప్పగించారు.
ఎవరు ఈ దమయంతి సేన్?
దమయంతి సేన్ 1996 బ్యాచ్కు చెందిన అత్యంత నిజాయితీ గల, కఠినమైన ఐపీఎస్ (IPS) అధికారిణి. ఆమె పేరిట ఒక గొప్ప రికార్డు ఉంది. కోల్కతా పోలీస్ చరిత్రలోనే మొట్టమొదటి మహిళా జాయింట్ కమిషనర్ (క్రైమ్) గా ఆమె బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు. ఆ తర్వాత కోల్కతా పోలీస్ స్పెషల్ కమిషనర్గా కూడా పనిచేశారు. 2023లో ఆమెను ఏడీజీ (ట్రైనింగ్) గా నియమించారు.
జస్టిస్ సమాప్తి చటర్జీ ఎవరు?
ఈమె కలకత్తా హైకోర్టు విశ్రాంత న్యాయమూర్తి (రిటైర్డ్ జడ్జ్). మహిళలు, పిల్లలపై జరిగిన అకృత్యాల దర్యాప్తు కోసం ఏర్పాటు చేసిన ఈ కొత్త కమిషన్కు ఈమెను అధ్యక్షురాలిగా నియమించారు. ఐపీఎస్ అధికారిణి దమయంతి సేన్ ఈ కమిషన్లో ‘సభ్య కార్యదర్శి’ (Member Secretary) గా వ్యవహరిస్తారు.
అసలు విషయమేమిటి? కమిషన్ ఏం చేస్తుంది?
మునుపటి టీఎంసీ ప్రభుత్వ హయాంలో షెడ్యూల్డ్ కులాలు (SC), షెడ్యూల్డ్ తెగలు (ST) మరియు మైనారిటీ వర్గాలతో సహా మహిళలు, పిల్లలపై జరిగిన దారుణాలపై ఈ ప్రత్యేక కమిషన్ లోతైన విచారణ జరుపుతుందని ముఖ్యమంత్రి శుభేందు అధికారి సోమవారం ప్రకటించారు.
ఏయే కేసులపై దర్యాప్తు జరుగుతుంది?
ఈ కమిషన్ సందేష్ఖాలీ (Sandeshkhali), కస్బా (Kasba), బొగ్తూయ్ (Bogtui) మరియు గత పాలనలో జరిగిన ఇతర ప్రధాన హింసాత్మక ఘటనల ఫైళ్లను మళ్లీ రీ-ఓపెన్ చేయనుంది.
ఈ కమిటీ కేవలం కాగితాలకే పరిమితం కాకుండా క్షేత్రస్థాయిలో పని చేయనుంది. 1 జూన్ 2026 నుండి ఈ కమిషన్ తన విచారణ పనులను ప్రారంభించబోతోంది. పోలీస్ స్టేషన్లలోనే ప్రజా దర్బార్ (Public Hearings) తరహాలో బాధితుల నుండి ఫిర్యాదులను స్వీకరిస్తారు. దీనికంటే ముందే అధికారులు దీనికి కావలసిన పూర్తి సమాచారాన్ని, డేటాను సేకరిస్తున్నారు.
దమయంతి సేన్ను ఎందుకు పక్కనబెట్టారు?
ఈ కమిషన్లో దమయంతి సేన్ను నియమించడాన్ని బెంగాల్ బ్యూరోక్రసీలో ‘కాలం చక్రం తిరిగింది’ (Life comes full circle) అని పిలుస్తున్నారు. దీని వెనుక 14 ఏళ్ల క్రితం నాటి ఒక చేదు నిజం దాగి ఉంది:
- పార్క్ స్ట్రీట్ గ్యాంగ్ రేప్ (6 ఫిబ్రవరి 2012): కోల్కతాలోని పార్క్ స్ట్రీట్ ప్రాంతంలో ఒక నైట్క్లబ్ నుండి తిరిగి వస్తున్న ‘సుజెట్ జోర్డాన్’ అనే మహిళపై కదులుతున్న కారులో సామూహిక అత్యాచారం (గ్యాంగ్ రేప్) జరిగింది.
- నిజం వైపే నిలబడ్డ దమయంతి: అప్పటి జాయింట్ కమిషనర్ (క్రైమ్) దమయంతి సేన్ రాజకీయ ఒత్తిళ్లకు తలొగ్గడానికి నిరాకరించారు. ఆ అత్యాచార ఘటన కేవలం అబద్ధమని ప్రభుత్వం బుకాయించినప్పటికీ, ఆమె నేతృత్వంలోని బృందం కేవలం కొద్ది రోజుల్లోనే నిందితులను పట్టుకుని, వైజ్ఞానిక ఆధారాలతో (Scientific Evidence) అత్యాచారం జరిగిందని నిరూపించింది.
- శిక్ష అనుభవించినా నిజాయితీ వీడలేదు: ప్రభుత్వ అధికారిక వాదన తప్పు అని నిరూపించినందుకు దమయంతి సేన్ ప్రతిఫలం అనుభవించాల్సి వచ్చింది. కేసు పరిష్కారం కాగానే ఆమెను కోల్కతా పోలీస్ ప్రధాన కార్యాలయం (లాల్బజార్) నుండి బారక్పూర్ పోలీస్ ట్రైనింగ్ కాలేజీకి ప్రాధాన్యత లేని పోస్టులోకి బదిలీ చేశారు. ఆ తర్వాత టీఎంసీ పాలన ముగిసే వరకు ఆమెను ఎలాంటి హైప్రొఫైల్ లేదా రాజకీయ సున్నితమైన కేసులకు రానివ్వకుండా దూరంగా ఉంచారు.
ఈ విచారణ పరిధి ఎక్కడి వరకు విస్తరిస్తుంది?
ఈ కమిషన్ పని పరిధి మొత్తం పశ్చిమ బెంగాల్ అంతటా ఉంటుంది. అయితే గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా మహిళలపై హింసకు కేంద్రాలుగా మారిన ప్రాంతాలపైనే దీని ప్రధాన దృష్టి ఉంటుంది:
- సందేష్ఖాలీ (Sandeshkhali): ఈ ప్రాంతంలో మునుపటి పాలనలో మహిళలపై జరిగిన సంస్థాగత వేధింపులు, లైంగిక శోషణ మరియు బలవంతపు భూగ్రాబింగ్ (భూముల ఆక్రమణ) వంటి తీవ్రమైన ఆరోపణలపై లోతైన దర్యాప్తు జరుగుతుంది.
- బొగ్తూయ్ (Bogtui): ఇక్కడ జరిగిన భయంకరమైన హింస, దహనకాండ కేసుపై దర్యాప్తు జరుగుతుంది. రాజకీయ కక్షల కారణంగా ఇక్కడ పలువురు మహిళలు, పిల్లలను సజీవ దహనం చేశారు.
- కస్బా (Kasba): ఈ ప్రాంతంలో చట్టాన్ని చేతుల్లోకి తీసుకుని మహిళలకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన ఇతర సున్నితమైన నేరాల ఫైళ్లను మళ్లీ తవ్వి తీయనున్నారు.