దాదాపు మూడు దశాబ్దాలుగా బంగ్లాదేశ్‌ను మహిళలే పాలిస్తున్నారు. దక్షిణ ఆసియా రాజకీయాల్లో ఇది చాలా అరుదైన విషయం. షేక్ హసీనా నుండి దివంగత ఖలీదా జియా వరకు, మహిళా నాయకత్వమే బంగ్లాదేశ్ రాజకీయ గమనాన్ని నిర్దేశించింది.
కానీ, ఫిబ్రవరి 12న జరగబోయే జాతీయ ఎన్నికలకు కొద్దిరోజుల ముందు (2024 ఆగస్టులో విద్యార్థుల ఉద్యమం ద్వారా షేక్ హసీనా ప్రభుత్వం కూలిపోయిన తర్వాత జరుగుతున్న మొదటి ఎన్నికలు), మహిళలు తమ హక్కుల కోసం రోడ్లపైకి వచ్చి పోరాడుతున్నారు. ఇది ఒక విచిత్రమైన పరిస్థితిని (Paradox) కళ్లకు కడుతోంది: అత్యున్నత పదవుల్లో మహిళలు ఉన్నంత మాత్రాన, క్షేత్రస్థాయిలో మహిళా సాధికారత సాధ్యమైనట్లేనా? బంగ్లాదేశ్ పరిస్థితులను చూస్తే ‘కాదు’ అనే సమాధానమే వినిపిస్తోంది.
మహిళలు ఎందుకు రోడ్లపైకి వచ్చారు?
రాజకీయ సభల్లో మహిళలను లక్ష్యంగా చేసుకుని విద్వేషపూరిత ప్రసంగాలు పెరగడం, వారిని బహిరంగ జీవితం నుండి దూరం చేసే ప్రయత్నాలు జరుగుతుండటంతో మహిళలు మండుతున్న కాగడాలతో ఢాకా వీధుల్లో నిరసన తెలిపారు. “ఏ ప్రభుత్వం అధికారంలో ఉన్నా, మహిళలపై అణచివేత రకరకాలుగా కొనసాగుతూనే ఉంది” అని సుప్రీంకోర్టు న్యాయవాది ప్రియా అహ్సాన్ చౌదరి ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.
బేగమ్స్ వారసత్వం
1990ల నుండి బంగ్లాదేశ్ రాజకీయాలు ఇద్దరు మహిళల చుట్టూనే తిరిగాయి:
- ఖలీదా జియా (BNP): తన భర్త జియావుర్ రెహమాన్ హత్య తర్వాత రాజకీయాల్లోకి వచ్చి, మూడుసార్లు ప్రధానమంత్రిగా పనిచేశారు.
- షేక్ హసీనా (అవామీ లీగ్): బంగ్లాదేశ్ చరిత్రలో అత్యధిక కాలం (సుమారు 20 ఏళ్లు) ప్రధానిగా పనిచేసిన మహిళ. ఆమె హయాంలో మహిళా విద్య, ఆరోగ్య సూచికలు మెరుగుపడినప్పటికీ, రాజకీయ అధికారం మాత్రం పురుషాధిక్య పార్టీల చేతుల్లోనే ఉండిపోయింది.
నేటి క్షేత్రస్థాయి వాస్తవం
ప్రస్తుత ఎన్నికల్లో మహిళా ప్రాతినిధ్యం దారుణంగా ఉంది:
- BNP (బంగ్లాదేశ్ నేషనలిస్ట్ పార్టీ): మహిళా సాధికారత గురించి మాట్లాడుతున్నప్పటికీ, 300 నియోజకవర్గాల్లో కేవలం 10 మంది మహిళా అభ్యర్థులను మాత్రమే నిలబెట్టింది.
- జమాతే ఇస్లామీ: అసలు ఒక్క మహిళా అభ్యర్థిని కూడా పోటీకి దించలేదు. మహిళలు నాయకత్వం వహించడం అల్లా నిర్ణయానికి వ్యతిరేకమని ఆ పార్టీ చీఫ్ షఫీకర్ రెహమాన్ వ్యాఖ్యానించడం వివాదాస్పదమైంది.
- మొత్తం మీద: 1,981 మంది అభ్యర్థుల్లో మహిళలు కేవలం 76 మంది (4% కంటే తక్కువ) మాత్రమే ఉన్నారు.